Η τελευταία προσπάθεια αποτροπής πολέμου εκτυλίχθηκε την περασμένη Πέμπτη στη Γενεύη, όπου αξιωματούχοι της διοίκησης Τραμπ μετέφεραν στην ιρανική αντιπροσωπεία ότι η Τεχεράνη δεν μπορεί να προχωρήσει σε βήματα που απαιτούνται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Η συνάντηση δεν εξελίχθηκε ομαλά.

Η αμερικανική πλευρά ξεκαθάρισε ότι το Ιράν δεν θα μπορεί να εμπλουτίζει ουράνιο για τα επόμενα δέκα χρόνια. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί απάντησε ότι η χώρα του έχει «αναφαίρετο δικαίωμα» στον εμπλουτισμό.

«Αν προτιμάτε, μπορώ να φύγω»

Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο NBC υπό καθεστώς ανωνυμίας, ο Στιβ Γουίτκοφ ανταπάντησε ότι και οι ΗΠΑ έχουν «αναφαίρετο δικαίωμα» να το αποτρέψουν. Ο Αραγτσί ύψωσε τη φωνή του κατά τη διάρκεια της συζήτησης, με τον Γουίτκοφ να δηλώνει: «Αν προτιμάτε, μπορώ να φύγω».

Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ με τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ Μπουσαΐντι, στη Γενεύη.

Μετά τη συνάντηση, ενημερώθηκε ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εμφανίστηκε ψύχραιμος, όμως μέχρι το πρωί του Σαββάτου οι ΗΠΑ είχαν ήδη εισέλθει σε πόλεμο. «Μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν έχουν ξεκινήσει», ανακοίνωσε σε βίντεο που δημοσίευσε στις 2:30 π.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής.

Η απόφαση για τα πλήγματα και την εξόντωση της ιρανικής ηγεσίας ακολούθησε παρατεταμένες διαπραγματεύσεις που, σύμφωνα με αξιωματούχους, άφησαν τον Τραμπ απογοητευμένο και πεπεισμένο ότι δεν υπήρχε διπλωματική διέξοδος. Ο ίδιος δήλωσε ότι η Τεχεράνη «δεν ήταν διατεθειμένη να σταματήσει την πυρηνική της έρευνα» και «δεν ήταν διατεθειμένη να πει ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο».

Παρότι έχει οικοδομήσει την πολιτική του ταυτότητα πάνω στην αποφυγή «ατελείωτων πολέμων», ο Τραμπ είχε δεσμευθεί ότι δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Σε ομιλία του στο Κογκρέσο προειδοποίησε ότι το Ιράν σύντομα θα μπορούσε να διαθέτει πυραύλους ικανούς να πλήξουν τις ΗΠΑ. Αξιωματούχοι ανέφεραν επίσης ότι υπήρχε ανησυχία για ενδεχόμενο προληπτικό πλήγμα της Τεχεράνης κατά αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή.

Σε τέσσερις εβδομάδες ή και λιγότερο

Ο Τραμπ, σε συνέντευξή του την Κυριακή, εκτίμησε ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να ολοκληρωθεί μέσα σε τέσσερις εβδομάδες ή και λιγότερο. Σε βίντεο με το οποίο ανακοίνωσε τα πλήγματα, δήλωσε ότι θα ήθελε ο ιρανικός λαός να ξεσηκωθεί και να ανατρέψει το καθεστώς. Πριν από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών αεροπορικών επιθέσεων, η CIA είχε εκτιμήσει ότι σε περίπτωση θανάτου του ανώτατου ηγέτη aγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, θα μπορούσε να αντικατασταθεί από εξίσου σκληροπυρηνικά στελέχη.

Ο Χαμενεΐ σκοτώθηκε στην επίθεση, χωρίς να είναι σαφές αν υπάρχει οργανωμένη αντιπολιτευτική δύναμη έτοιμη να τον διαδεχθεί, ενώ τον Ιανουάριο ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι ο Ρεζά Παχλαβί «φαίνεται πολύ καλός», αλλά δεν γνωρίζει αν είναι κατάλληλος να ηγηθεί της χώρας.

Ο άλλοτε σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του Τραμπ, Τζον Μπόλτον, προειδοποίησε ότι υπάρχει κίνδυνος ο Αμερικανός πρόεδρος να περιοριστεί σε ολιγοήμερες επιθέσεις και να αποχωρήσει, κάτι που «σίγουρα δεν θα αρκούσε για την ανατροπή του καθεστώτος», επισημαίνοντας έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού. Αντίθετα, ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ δήλωσε ότι η κυβέρνηση θεωρεί το Ιράν επικίνδυνο, παρακολουθεί στενά την κατάσταση και είναι έτοιμη για περαιτέρω πλήγματα.

Οι διαπραγματεύσεις τους προηγούμενους μήνες συνοδεύονταν από σημαντική στρατιωτική ενίσχυση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Συνομιλίες είχαν πραγματοποιηθεί στις 6 Φεβρουαρίου στο Ομάν και στις 17 Φεβρουαρίου στη Γενεύη, ενώ ο Τραμπ διέταξε την αποστολή του αεροπλανοφόρου USS Gerald R. Ford στην περιοχή.

Προθεσμία 15 ημερών για συμφωνία

Ο Τραμπ είχε δώσει στην Τεχεράνη προθεσμία 10 έως 15 ημερών για συμφωνία, προειδοποιώντας για «πολύ άσχημα πράγματα» σε διαφορετική περίπτωση. Την Παρασκευή, μία ημέρα μετά τη συνάντηση στη Γενεύη, δήλωσε ότι «έχουμε μια μεγάλη απόφαση να πάρουμε».

Η επιχείρηση «Επική Οργή» ξεκίνησε στη 1:15 π.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής (09:45 ώρα Τεχεράνης). Αναπτύχθηκαν βομβαρδιστικά B-2, μαχητικά αεροσκάφη, πύραυλοι και άλλα οπλικά συστήματα. Στόχοι ήταν το ναυτικό του Ιράν, εγκαταστάσεις πυραύλων, κέντρα διοίκησης και συστήματα αεράμυνας. Σύμφωνα με πηγές που είχαν ενημερωθεί, οι υπηρεσίες πληροφοριών είχαν εντοπίσει ότι ο ανώτατος ηγέτης αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ θα συναντούσε συνεργάτες του εκείνο το πρωί. Η επίθεση επισπεύστηκε με στόχο την εξόντωσή του – ο Χαμενεΐ σκοτώθηκε στο συγκεκριμένο πλήγμα.

Οι επιθέσεις προκάλεσαν ισχυρές εκρήξεις στην Τεχεράνη και ενεργοποίηση συναγερμών στο Ισραήλ. Αεροπορικές εταιρείες ακύρωσαν περισσότερες από 1.500 πτήσεις στην περιοχή.

Ιρανικό πλήγμα στο Κουβέιτ σκότωσε τέσσερις Αμερικανούς στρατιωτικούς και τραυμάτισε άλλους 18. Ο Τραμπ αναγνώρισε ότι «πιθανόν να υπάρξουν κι άλλες απώλειες», ενώ υπογράμμισε ότι επιθυμεί ο πόλεμος να είναι σύντομος, εκτιμώντας ότι μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα σε τέσσερις εβδομάδες ή και λιγότερο.

Η έκβαση της σύγκρουσης παραμένει αβέβαιη. Το ερώτημα πλέον είναι αν η κλιμάκωση θα οδηγήσει σε αλλαγή καθεστώτος ή σε νέα φάση αστάθειας στη Μέση Ανατολή.

Πηγή: nbcnews