Η συμμετοχή στις εκλογές του Ισραήλ βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων και πλέον δεκαετιών, καθώς οι πολίτες προσέρχονται στις κάλπες για την αναμέτρηση που πολλοί χαρακτηρίζουν ως μία από τις πιο καθοριστικές στην ιστορία της χώρας.

Δημοσκοπήσεις που δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή δείχνουν ότι ο απερχόμενος πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου βρίσκεται σχεδόν ισόπαλος με τον πρώην αρχηγό του ισραηλινού στρατού, Γκάντι Αϊζενκοτ, στη μάχη για την πρωθυπουργία.

Ωστόσο, κανένα από τα δύο πολιτικά στρατόπεδα δεν φαίνεται να εξασφαλίζει τις 61 έδρες που απαιτούνται για τον σχηματισμό κυβέρνησης πλειοψηφίας, γεγονός που προμηνύει εβδομάδες ή και μήνες πολιτικών διαπραγματεύσεων. Η προεκλογική εκστρατεία επικεντρώθηκε στη δημοκρατία και την ασφάλεια.

Σήμερα το πρωί, αρκετά μεγάλα κόμματα κατήγγειλαν φερόμενες παρατυπίες σε εκλογικά τμήματα σε όλη τη χώρα. Ωστόσο, η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή του Ισραήλ ανέφερε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για συστηματική αλλοίωση ψηφοδελτίων.

Ο Αϊζενκοτ, επικεφαλής του νεοσύστατου κόμματος Yashar, ηγείται του λεγόμενου μπλοκ της αλλαγής, μιας συμμαχίας κομμάτων με διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες, τα οποία συμφωνούν ωστόσο στην ανάγκη απομάκρυνσης του Νετανιάχου από την εξουσία. Στο μπλοκ συμμετέχουν επίσης ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ και ο Αβιγκντόρ Λίμπερμαν, δύο δεξιοί πολιτικοί με σκληρές θέσεις σε ζητήματα ασφάλειας, καθώς και ο Γιαΐρ Γκολάν, πρώην στρατηγός με αριστερό προσανατολισμό.

Για τον Νετανιάχου, ο οποίος ανέλαβε για πρώτη φορά την πρωθυπουργία το 1996, η επιστροφή στην εξουσία εξαρτάται από μια νέα συμμαχία με τα ακροδεξιά και υπερορθόδοξα κόμματα που συγκροτούν τον σημερινό κυβερνητικό συνασπισμό, τον πιο δεξιό στην ιστορία του Ισραήλ. Οι ακροδεξιοί υπουργοί Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριτς, οι οποίοι ηγούνται ξεχωριστών κομμάτων, έχουν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην κυβέρνηση Νετανιάχου, έχοντας παράλληλα τη στήριξη εποίκων.

Στις εκλογές συμμετέχουν και δύο αραβικά πολιτικά μπλοκ, καθώς περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού του Ισραήλ είναι Αραβες, πολλοί από τους οποίους αυτοπροσδιορίζονται ως Παλαιστίνιοι πολίτες του Ισραήλ. Αν και θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στον σχηματισμό κυβέρνησης, σχεδόν όλα τα μεγάλα εβραϊκά κόμματα έχουν αποκλείσει τη συνεργασία μαζί τους.

Κυρίαρχο ζήτημα της εκστρατείας είναι η ασφάλεια. Το αντιπολιτευόμενο μπλοκ κατηγορεί τον Νετανιάχου για την αποτυχία διασφάλισης της ασφάλειας που επέτρεψε τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου, κατά τις οποίες σκοτώθηκαν σχεδόν 1.200 άνθρωποι και 251 μεταφέρθηκαν όμηροι στη Γάζα.

Η αντιπολίτευση ζητά τη σύσταση ανεξάρτητης εξεταστικής επιτροπής για τις επιθέσεις, κάτι στο οποίο ο Νετανιάχου αντιστέκεται εδώ και καιρό, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια επιτροπή θα ήταν μεροληπτική εις βάρος του.

Παράλληλα, οι αντίπαλοί του προειδοποιούν για απειλές κατά της δημοκρατίας. Σε βάρος του πρωθυπουργού βρίσκεται σε εξέλιξη δίκη για υποθέσεις διαφθοράς, τις οποίες ωστόσο αρνείται, ενώ συνεχίζει να προωθεί αμφιλεγόμενες μεταρρυθμίσεις στο δικαστικό σύστημα, που είχαν προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις πριν από τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου.

Την Κυριακή, το ισραηλινό Channel 12 μετέδωσε ότι ο Νετανιάχου επιδίωξε στρατιωτική επιχείρηση την τελευταία στιγμή, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει σύγκρουση με το Ιράν πριν από τις εκλογές, αλλά συνάντησε την αντίθεση του αρχηγού του ισραηλινού στρατού Εγιάλ Ζαμίρ. Την επόμενη ημέρα, το CNN ανέφερε ότι προσπάθησε επίσης να πείσει τον Τραμπ να εγκρίνει νέα πλήγματα κατά του Ιράν, χωρίς επιτυχία. Ο Νετανιάχου διέψευσε και τα δύο δημοσιεύματα.

Στο επίκεντρο της προεκλογικής συζήτησης βρέθηκε και μια εικόνα που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη, η οποία απεικόνιζε πυρηνική βόμβα να πλήττει το Τελ Αβίβ. Ο ίδιος προειδοποίησε ότι είναι ο μόνος ηγέτης που μπορεί να προστατεύσει το Ισραήλ «αν οι Ιρανοί αποκτήσουν πυρηνικά όπλα». Ο Αϊζενκοτ τον χαρακτήρισε «υστερικό».

Ενα ακόμα ζήτημα που διχάζει είναι η στρατιωτική θητεία. Η κυβέρνηση Νετανιάχου δεν έχει εφαρμόσει απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που προβλέπει τη στράτευση των υπερορθόδοξων Εβραίων ανδρών που σπουδάζουν αποκλειστικά σε θρησκευτικά ιδρύματα. Το θέμα προκαλεί αντιδράσεις, καθώς χιλιάδες άλλοι Ισραηλινοί έχουν κληθεί να πολεμήσουν στις πρόσφατες συγκρούσεις. Τα δύο υπερορθόδοξα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού έχουν στηρίξει τις διαδηλώσεις κατά της στράτευσης.

Στο ζήτημα της Γάζας, ο Αϊζενκοτ διατηρεί σε γενικές γραμμές παρόμοια στάση με αυτή του Νετανιάχου. Εχει δεσμευτεί να τερματίσει την εξουσία της Χαμάς στην περιοχή μέσα σε 18 μήνες, είτε μέσω ενός ειρηνευτικού σχεδίου υπό την ηγεσία των ΗΠΑ είτε, εάν χρειαστεί, με στρατιωτικά μέσα.

Το Ισραήλ συνεχίζει να εξαπολύει σχεδόν καθημερινά πλήγματα στη Γάζα μετά την εκεχειρία που συμφωνήθηκε πέρυσι, υποστηρίζοντας ότι στοχεύει στελέχη της Χαμάς. Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας, το οποίο ελέγχεται από τη Χαμάς και τα στοιχεία του θεωρούνται αξιόπιστα από τον ΟΗΕ, περισσότεροι από 74.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από την έναρξη του πολέμου.

Ο Αϊζενκοτ στηρίζει σε γενικές γραμμές τους ισραηλινούς εποικισμούς στην κατεχόμενη Δυτική Οχθη, οι οποίοι είναι παράνομοι βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Ωστόσο, ζητά αυστηρότερα μέτρα κατά των εξτρεμιστών Εβραίων εποίκων, οι επιθέσεις των οποίων έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ. Εχει επίσης αναφερθεί στη δημιουργία προϋποθέσεων για «αυτονομία ή ένα κράτος με περιορισμένες εξουσίες» για τους Παλαιστινίους υπό τον τελικό έλεγχο ασφαλείας του Ισραήλ.

Η λύση των δύο κρατών, δηλαδή η δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους που θα συνυπάρχει ειρηνικά με το Ισραήλ, έχει σχεδόν εξαφανιστεί από την κυρίαρχη πολιτική σκηνή της χώρας. Παρότι ορισμένοι εκτιμούν ότι τα αραβικά κόμματα θα μπορούσαν να στηρίξουν ανεπίσημα μια κυβέρνηση μειοψηφίας υπό τον Αϊζενκότ, ο Λίμπερμαν, πιθανός εταίρος του σε έναν συνασπισμό, έχει αποκλείσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Στις 22:00 τοπική ώρα σήμερα (20:00 GMT), τα ισραηλινά τηλεοπτικά δίκτυα θα δημοσιοποιήσουν τα exit polls, τα οποία θα δώσουν μια πρώτη εικόνα για την κατεύθυνση της ψήφου, χωρίς να αποκλείονται σημαντικές αποκλίσεις από το τελικό αποτέλεσμα. Μάλιστα, περίπου 70.000 Ισραηλινοί φέρεται να επέστρεψαν από το εξωτερικό για να ψηφίσουν, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες θα προσέλθουν για πρώτη φορά στις κάλπες.

Ο Νετανιάχου θα παρακολουθήσει τα αποτελέσματα με στελέχη του κόμματός του, Λικούντ, στην Ιερουσαλήμ, ενώ το Yashar του Αϊζενκότ, που ιδρύθηκε μόλις πέρυσι, θα συγκεντρωθεί στο Τελ Αβίβ.

Στις εκλογές ψηφίζουν επίσης εκατοντάδες χιλιάδες Ισραηλινοί στρατιώτες και έφεδροι. Ωστόσο, η καταμέτρηση πολλών από τις ψήφους τους δεν θα αρχίσει πριν από την Τετάρτη, γεγονός που ενδέχεται να ευνοήσει εκ των υστέρων τα δεξιά κόμματα, τα οποία θεωρείται ότι διαθέτουν ισχυρή υποστήριξη σε αυτή την πληθυσμιακή ομάδα.

Παρά το γεγονός ότι η αναμέτρηση παρουσιάζεται συχνά ως μονομαχία μεταξύ Αϊζενκότ και Νετανιάχου, δεν αποκλείεται να αναλάβει την πρωθυπουργία τρίτος πολιτικός, εάν αρνηθεί να στηρίξει έναν συνασπισμό χωρίς να λάβει ο ίδιος το κορυφαίο αξίωμα. Ενα από τα πιο ανησυχητικά σενάρια είναι το πολιτικό αδιέξοδο, στην περίπτωση που κανένα μπλοκ δεν εξασφαλίσει πλειοψηφία και δεν καταστεί δυνατός ο σχηματισμός κυβέρνησης μειοψηφίας. Τότε θα προκηρυχθούν νέες εκλογές, με τον Νετανιάχου να παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός.

Υπενθυμίζεται ότι, από το 2019 έως το 2022, το Ισραήλ οδηγήθηκε σε πέντε διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις, καθώς τα κόμματα αδυνατούσαν επανειλημμένα να καταλήξουν σε συμφωνία συνεργασίας.

Με πληροφορίες από BBC