Ο Αντι Μπέρναμ γίνεται σήμερα, Δευτέρα, ο έβδομος πρωθυπουργός της Βρετανίας μέσα σε μία δεκαετία. Υπόσχεται να «αναδιαμορφώσει» τη χώρα, ώστε η πολιτική να επικεντρωθεί περισσότερο στα ζητήματα που απασχολούν τους πολίτες, όπως η κρίση του κόστους ζωής και οι ανεπαρκείς δημόσιες υπηρεσίες.

Τις επόμενες ώρες, ο Κιρ Στάρμερ αναμένεται να εκφωνήσει την αποχαιρετιστήρια ομιλία του έξω από την Ντάουνινγκ Στριτ 10 και να υποβάλει επίσημα την παραίτησή του στον βασιλιά Κάρολο. Στη συνέχεια, ο μονάρχης θα δεχθεί τον Μπέρναμ για να του αναθέσει τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Αμέσως μετά, αναμένεται να ξεκινήσουν τα δύσκολα για τον 56χρονο «Βασιλιά του Βορρά», προσωνύμιο το οποίο απέκτησε ως δήμαρχος του Μάντσεστερ.

Αφού ανακοινώσει το υπουργικό του συμβούλιο –το οποίο ήδη αποτελεί αντικείμενο έντονων συζητήσεων στο κυβερνών Εργατικό Κόμμα– θα βρεθεί αντιμέτωπος με μακρά λίστα προβλημάτων, από την υποτονική οικονομική ανάπτυξη έως τη σχέση με τις ΗΠΑ.

Ακολουθούν οι πέντε μεγαλύτερες προκλήσεις της θητείας του.

1. Oικονομική στασιμότητα

Ο Μπέρναμ θα χρησιμοποιήσει την πρώτη του ομιλία για να παρουσιάσει την πορεία προς «μια πιο σταθερή και υπεύθυνη πολιτική», σύμφωνα με ανακοίνωση του γραφείου του.

Aναμένεται να υποστηρίξει ότι η Βρετανία πρέπει να αντιμετωπίσει με ειλικρίνεια τις προκλήσεις της και ότι μόνο η πολιτική σταθερότητα μπορεί να οδηγήσει σε πραγματικές βελτιώσεις.

Υστερα από χρόνια οικονομικής στασιμότητας, η οποία ξεκίνησε μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 και επιδεινώθηκε με το Brexit και την πανδημία του Covid-19, ο Μπέρναμ καλείται να βελτιώσει την καθημερινότητα των Βρετανών.

Εχει δεσμευτεί να τηρήσει την προεκλογική υπόσχεση του Εργατικού Κόμματος το 2024 για μη αύξηση των βασικών φόρων. Ωστόσο, θα αντιμετωπίσει πολλά από τα ίδια προβλήματα που κλήθηκε να διαχειριστεί και ο Κιρ Στάρμερ, τον οποίο αντικαθιστά στην πρωθυπουργία.

Μία από τις πρώτες κρίσιμες αποφάσεις του θα αφορά στον διορισμό του νέου υπουργού Οικονομικών.

Οι εντάσεις ανάμεσα στον πρωθυπουργό και τον υπουργό Οικονομικών, σε αυτή την κρίσιμη σχέση στην καρδιά της κυβέρνησης, έχουν οδηγήσει στο παρελθόν στην πτώση κυβερνήσεων.

Ενα από τα φαβορί για τη θέση, ο υπουργός Ενεργειακής Ασφάλειας και Μηδενικών Εκπομπών Εντ Μίλιμπαντ, έχει βρεθεί στο επίκεντρο αρνητικών δημοσιευμάτων. Πλέον, η υπουργός Εσωτερικών Σαμπάνα Μαχμούντ εμφανίζεται πλέον ως το επικρατέστερο πρόσωπο για τη θέση.

Ο Μπέρναμ κάλεσε την Παρασκευή το κόμμα του να αγνοήσει τις «εικασίες» και δήλωσε ότι δεν έχει ακόμη λάβει τις τελικές αποφάσεις ως προς τη σύνθεση της νέας κυβέρνησης.

2. Η εύθραυστη «ειδική σχέση» με τις ΗΠΑ

Με τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται και τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή να κλιμακώνεται, η εξωτερική πολιτική θα αποτελέσει αναπόφευκτη προτεραιότητα, ακόμη και αν ο νέος πρωθυπουργός θα προτιμούσε να επικεντρωθεί στα εσωτερικά ζητήματα.

Μέχρι στιγμής, οι ενδείξεις δείχνουν ότι η βρετανική στάση στις δύο αυτές κρίσεις δεν αναμένεται να αλλάξει σημαντικά, καθώς ο Τζόναθαν Πάουελ, ο οποίος διατηρούσε κεντρικό ρόλο ως σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Στάρμερ, αναμένεται να παραμείνει στη θέση του.

Ο Στάρμερ είχε καλλιεργήσει στενές σχέσεις με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, όμως προκάλεσε την οργή του όταν αρνήθηκε να προσφέρει πλήρη υποστήριξη στις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο σημαντικότερος σύμμαχος της Βρετανίας στον τομέα της ασφάλειας, όμως ο Τραμπ και οι πολιτικές του είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλείς στη χώρα. Ο νέος πρωθυπουργός θα πρέπει, επομένως, να βρει την ισορροπία ανάμεσα σε αυτές τις δύο πραγματικότητες και να αποφασίσει πόση πολιτική ενέργεια θα αφιερώσει στη διαχείριση των σχέσεων με έναν απρόβλεπτο Αμερικανό πρόεδρο.

3. Αμυντικές δαπάνες

Η δυσαρέσκεια για το ύψος των στρατιωτικών δαπανών οδήγησε τον περασμένο μήνα στην παραίτηση του υπουργού Αμυνας του Στάρμερ, Τζον Χίλι, ο οποίος υποστήριξε ότι η προτεινόμενη αύξηση των κονδυλίων για τις ένοπλες δυνάμεις δεν ήταν επαρκής.

Λίγες εβδομάδες αργότερα, ο Στάρμερ ανακοίνωσε σχέδιο αύξησης των αμυντικών δαπανών κατά 15 δισ. λίρες μέσα στην επόμενη τετραετία.

Ωστόσο, άφησε στον Μπέρναμ το δύσκολο έργο να αποφασίσει: από πού θα προέλθουν αυτά τα χρήματα και ποια υπουργεία θα περιορίσουν τους προϋπολογισμούς τους.

4. Η διαχείριση του Μεταναστευτικού

Η μετανάστευση προς τη Βρετανία έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας των αυστηρότερων πολιτικών που εισήγαγε η προηγούμενη κυβέρνηση των Συντηρητικών και τις οποίες το Εργατικό Κόμμα συνέχισε και επέκτεινε.

Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι ανησυχίες για το Μεταναστευτικό εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για πολλούς ψηφοφόρους. Μόνο μία μικρή μειοψηφία γνωρίζει ότι οι καθαρές μεταναστευτικές ροές έχουν πραγματικά μειωθεί.

Τον Μάιο, ο Μπέρναμ αναγνώρισε ότι «η τάση είναι σημαντικά πτωτική», αλλά υπογράμμισε ότι η καθαρή μετανάστευση «πρέπει να μειωθεί περαιτέρω».

Εχει δείξει ότι προτίθεται να συνεχίσει σε μεγάλο βαθμό τη σκληρή πολιτική της υπουργού Εσωτερικών του Στάρμερ, Σαμπάνα Μαχμούντ.

Η προσέγγισή της, η οποία, μεταξύ άλλων, καθιστά δυσκολότερη την απόκτηση μόνιμης άδειας παραμονής από νόμιμους μετανάστες, έχει προκαλέσει αντιδράσεις σε μερίδα βουλευτών των Εργατικών και προοδευτικών ψηφοφόρων.

Ο Μπέρναμ ενδέχεται, επομένως, να αναζητήσει συμβιβασμό.

Οι πρώτες επιλογές του νέου πρωθυπουργού θα εξεταστούν επίσης προσεκτικά.

Την Κυριακή εγκαταλείφθηκαν τα σχέδια που προέβλεπαν ότι όλοι οι εργαζόμενοι θα έπρεπε να διαθέτουν ψηφιακή ταυτότητα – μέτρο που σχεδιάστηκε για την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης, αλλά χαρακτηρίστηκε «φιάσκο» από διακομματική επιτροπή βουλευτών.

5. Κοινωνικές παροχές και δημόσιες δαπάνες

Οι δαπάνες κοινωνικής πρόνοιας αυξάνονται στη Βρετανία. Ενας από τους λόγους είναι η αύξηση των αιτήσεων από άτομα σε ηλικία εργασίας με προβλήματα ψυχικής υγείας, πολλοί από τους οποίους είναι νέοι και άνεργοι.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των κοινωνικών δαπανών –πάνω από το ήμισυ του συνολικού ποσού– κατευθύνεται στους συνταξιούχους.

Το κόστος αυτό έχει αυξηθεί λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και του λεγόμενου «τριπλού μηχανισμού προστασίας», ο οποίος εγγυάται ότι οι συντάξεις θα αυξάνονται κάθε χρόνο με βάση τρεις διαφορετικούς δείκτες.

Ο περιορισμός αυτών των δαπανών θα μπορούσε να απελευθερώσει πόρους για άλλες πολιτικές, όπως το σχέδιο του Μπέρναμ για την κατασκευή περισσότερων κοινωνικών κατοικιών.

Ωστόσο, οι προσπάθειες του Στάρμερ να περιορίσει τις κοινωνικές παροχές προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό του Εργατικού Κόμματος και τον ανάγκασαν να υποχωρήσει, αποδεικνύοντας πόσο δύσκολο είναι πολιτικά το συγκεκριμένο εγχείρημα.

Ιδιαίτερη προσοχή αναμένεται να δοθεί στις αποφάσεις για τη φορολογία και τις δημόσιες δαπάνες, την πολιτική για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, καθώς και για τις εταιρείες κοινής ωφέλειας με χαμηλές επιδόσεις, στις οποίες ο Μπέρνχαμ επιθυμεί μεγαλύτερο δημόσιο έλεγχο.

Με πληροφορίες από Reuters, BBC, New York Times