Το συκώτι είναι ένα πολύ σημαντικό όργανο: φιλτράρει το αίμα, συμβάλλει στη διατήρηση των επιπέδων σακχάρου, αποθηκεύει ενέργεια και παίζει ουσιαστικό ρόλο στην πέψη. Η κακή διατροφή, η έλλειψη άσκησης και ορισμένες παθήσεις μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση ηπατικής νόσου και καρκίνου του ήπατος, που παρουσιάζουν αύξηση παγκοσμίως. Συχνά είναι δυνατόν να προλάβουμε την ηπατική νόσο ή ακόμη και να την αναστρέψουμε, μόνο με αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής. Δείτε τι μπορεί να βοηθήσει, καθώς και ποιες συνήθειες ενδέχεται να προκαλούν βλάβη.

• Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Η τακτική κατανάλωση αλκοόλ, η μεταβολική δυσλειτουργία ή και ένας συνδυασμός των δύο μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση μιας πάθησης που ονομάζεται στεατωτική νόσος του ήπατος. Το λίπος συσσωρεύεται στο ήπαρ και μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή, δημιουργία ουλώδους ιστού και κίρρωση, λέει ο δρ Ζομπέρ Γιουνόσι, πρόεδρος του Παγκόσμιου Κέντρου Ερευνας για την Εκβαση των Ηπατικών Παθήσεων και την Πολιτική για την Υγεία του Ηπατος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Τζορτζτάουν.

Σε ανθρώπους με μεταβολικά προβλήματα, όπως διαβήτη τύπου 2, υπέρταση ή υπερβολικό κοιλιακό λίπος, ακόμη και η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει τη βλάβη στο ήπαρ, λέει ο Γιουνόσι. Τα επεισόδια αυξημένης κατανάλωσης αλκοόλ (πέντε ή περισσότερα ποτά σε μία περίσταση) είναι τα πιο επιβλαβή. Για άτομα με προχωρημένη ηπατική νόσο, οι γιατροί συνιστούν πλήρη αποχή από αλκοόλ. Ομως, σε περιπτώσεις ήπιας νόσου ή απουσίας νόσου, έως ένα ποτό την ημέρα μπορεί να είναι αποδεκτό, αν και η μηδενική κατανάλωση είναι προτιμότερη, λέει η δρ Μέρι Ρινέλα, διευθύντρια του Προγράμματος Μεταβολικής και Λιπώδους Ηπατικής Νόσου στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου.

• Υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης. Η ζάχαρη αποτελεί βασικό συστατικό για τον σχηματισμό λίπους στο ήπαρ. Οταν καταναλώνεται σε υπερβολική ποσότητα, «ο μηχανισμός υπερφορτώνεται» και τα ηπατικά κύτταρα καταπονούνται, λέει η Ρινέλα. Η αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία μπορεί να προκύψει από τη χρόνια υπερκατανάλωση ζάχαρης, συμβάλλει επίσης στη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ.

Υπάρχει πληθώρα στοιχείων που συνδέουν την υψηλή κατανάλωση ζάχαρης, ιδιαίτερα μέσω ζαχαρούχων ποτών, με τη στεατωτική νόσο του ήπατος που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία και η οποία αναφέρεται με τον όρο MASLD, λέει η Σίρα Ζέλμπερ-Σάγκι, κλινική διαιτολόγος και ερευνήτρια Δημόσιας Υγείας στο Πανεπιστήμιο της Χάιφα στο Ισραήλ.

Τα πρόσθετα σάκχαρα, όπως το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη το οποίο περιέχεται σε πολλά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και αναψυκτικά, είναι ιδιαίτερα επιβλαβή για το ήπαρ. Οι κατευθυντήριες οδηγίες αναφέρουν ότι οι γυναίκες δεν πρέπει να καταναλώνουν πάνω από 25 γραμμάρια και οι άνδρες πάνω από 36 γραμμάρια πρόσθετων σακχάρων ημερησίως.

Η Ζέλμπερ-Σάγκι λέει στους ασθενείς της ότι μπορούν περιστασιακά να φάνε ένα κομμάτι γλυκό, αλλά θα πρέπει οπωσδήποτε να αποφεύγουν τα ζαχαρούχα ποτά. «Δημιουργείται μια πολύ ισχυρή συνήθεια που δεν χρειαζόμαστε».

• Ασκηση και διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους. Η απώλεια βάρους μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της συσσώρευσης λίπους, της φλεγμονής και της δημιουργίας ουλώδους ιστού στο ήπαρ. Ακόμη και μια μείωση του σωματικού βάρους κατά μόλις 3% μπορεί να βελτιώσει τους δείκτες υγείας του ήπατος, αλλά για να αναστραφεί η δημιουργία ουλώδους ιστού χρειάζεται μείωση κατά 10% ή περισσότερο.

Τα φάρμακα GLP-1, όπως το Wegovy, τα οποία έχουν εγκριθεί για τη θεραπεία μιας προχωρημένης μορφής MASLD, «έχουν αλλάξει τα δεδομένα», αναφέρει η Ζέλμπερ-Σάγκι. Πρέπει όμως να χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με άσκηση, ιδιαίτερα με προπόνηση ενδυνάμωσης, επειδή η απώλεια μυϊκής μάζας μπορεί να επιδεινώσει την πορεία της νόσου στα άτομα με MASLD.

Τουλάχιστον 150 λεπτά αερόβιας δραστηριότητας και προπόνησης ενδυνάμωσης δύο φορές την εβδομάδα συμβάλλουν στη μείωση του κοιλιακού λίπους και της αντίστασης στην ινσουλίνη.

• Υιοθέτηση μιας διατροφής μεσογειακού τύπου. Η μεσογειακή διατροφή, που βασίζεται στα φρέσκα φρούτα, τα λαχανικά, τα ψάρια και τα όσπρια και είναι πλούσια σε υγιεινά λιπαρά έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, μιας από τις κυριότερες αιτίες θανάτου στους ανθρώπους με μη αλκοολική ηπατική νόσο. Εχει χαμηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λίπη, τα οποία βρίσκονται στο κόκκινο κρέας, στα γαλακτοκομικά προϊόντα και στο φοινικέλαιο και μπορούν να αυξήσουν το λίπος στο ήπαρ.

Ωστόσο, οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι δεν είναι πάντα πρακτικό να ακολουθεί κανείς αυστηρά τη διατροφή αυτή.

Η Ντον Αντερσον, κλινική διαιτολόγος στο Πανεπιστήμιο της Κοινοπολιτείας της Βιρτζίνια, λέει πως, παρότι πολλοί ασθενείς της ακολουθούν την παραδοσιακή διατροφή του αμερικανικού Νότου, μπορούν να εντάξουν σε αυτή στοιχεία της μεσογειακής διατροφής. «Μπορούμε να φάμε φυλλώδη πράσινα λαχανικά, λάχανο, ίσως κολοκύθι, μια σαλάτα με αγγούρι και κρεμμύδι», λέει.

Ως πηγή πρωτεΐνης προτείνει την προσθήκη ψαριού ή λευκού κρέατος και τον περιορισμό των λιπαρών κομματιών κόκκινου κρέατος. Συνιστά επίσης να προτιμάται το ψήσιμο στη σχάρα αντί για το τηγάνισμα, και το βούτυρο να χρησιμοποιείται μόνο για να προσθέσει γεύση.

Τέλος, μελέτες σε ζώα έχουν δείξει ότι ο καφές (έως τέσσερα φλιτζάνια την ημέρα) μειώνει τη συσσώρευση λίπους και τον σχηματισμό ουλώδους ιστού στο ήπαρ, ενώ στους ανθρώπους έχει συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο κίρρωσης, λέει η Ρινέλα.