Για χρόνια, τα ταξίδια του Μπέντζαμιν Νετανιάχου στην Ουάσιγκτον για συναντήσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ ακολουθούσαν ένα καλά σκηνοθετημένο πρωτόκολλο: κόκκινο χαλί, θερμή χειραψία και κοινά μηνύματα για τη στενή συμμαχία μεταξύ Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών.

Ωστόσο, οι σχέσεις των δύο ηγετών έχουν αλλάξει αισθητά μετά την τελευταία τους συνάντηση, πριν από πέντε μήνες, σύμφωνα με ανάλυση στο CNN.

Η στενή συνεργασία και οι αμοιβαίοι έπαινοι κατά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν έχουν δώσει τη θέση τους σε οργισμένες -ανά καιρούς- δημόσιες και ιδιωτικές τοποθετήσεις του Τραμπ εναντίον του πιο ένθερμου διεθνούς υποστηρικτή του.

Πρόκειται για την έβδομη επίσκεψη του Νετανιάχου στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία — περισσότερες από οποιουδήποτε άλλου ξένου ηγέτη.

Αυτή τη φορά, όμως, φτάνει στην Ουάσιγκτον ως πρωθυπουργός που διεκδικεί την επανεκλογή του και επιδιώκει να αποκαταστήσει μια σχέση που εμφανώς έχει δοκιμαστεί.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και ισραηλινή πηγή που επικαλείται το CNN, ο Νετανιάχου εργαζόταν εδώ και εβδομάδες προκειμένου να εξασφαλίσει πρόσκληση στον Λευκό Οίκο, με στόχο να συζητήσει την πορεία του πολέμου κατά του Ιράν και να προειδοποιήσει τον Τραμπ απέναντι σε ενδεχόμενες διπλωματικές παραχωρήσεις.

Ο Τραμπ εμφανιζόταν αρχικά απρόθυμος να πραγματοποιήσει τη συνάντηση, ενώ ορισμένοι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου είχαν εκφράσει δυσαρέσκεια για αυτό που θεωρούσαν προσπάθειες της ισραηλινής πλευράς να επιβάλει τη συνάντηση μέσω διοχέτευσης σχετικών πληροφοριών στα μέσα ενημέρωσης — να «δημιουργήσει συνάντηση εκ του μηδενός», όπως ανέφερε ο Αμερικανός αξιωματούχος. Η κηδεία του Αμερικανού γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ αυτή την εβδομάδα προσέφερε τελικά την ευκαιρία για μία κατ’ ιδίαν συνάντηση, αν και αυτή θα αποτελέσει δευτερεύον στοιχείο της ευρύτερης επίσκεψης.

Ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης δήλωσε ότι ο Τραμπ διατηρεί «ισχυρή σχέση» με τον Νετανιάχου και ότι το Ισραήλ «δεν έχει μεγαλύτερο φίλο» από τον Αμερικανό πρόεδρο. «Οι Αμερικανοί και οι σύμμαχοί μας σε όλο τον κόσμο είναι ήδη ασφαλέστεροι χάρη στις αποφασιστικές ενέργειες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ που στέρησαν από το ιρανικό καθεστώς τη δυνατότητα ανάπτυξης πυρηνικού όπλου», δήλωσε ο αξιωματούχος στο CNN.

Η στρατηγική στο Ιράν

Κατά την τελευταία συνάντηση των δύο ηγετών, τον Φεβρουάριο, τέθηκαν τα θεμέλια για την κοινή στρατιωτική εκστρατεία κατά του Ιράν. Τα πρώτα πλήγματα του πολέμου αποτέλεσαν επίδειξη πρωτοφανούς στρατιωτικού συντονισμού, τον οποίο τόσο ο Νετανιάχου όσο και ο Τραμπ προέβαλαν και εξήραν. Ωστόσο, καθώς ο πόλεμος παρατεινόταν χωρίς να επιτευχθεί ο υπερβολικά αισιόδοξος στόχος της ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος, οι διαφορές στις επιδιώξεις τους έγιναν εμφανείς: ο Νετανιάχου επιθυμούσε τη συνέχιση της πίεσης, ενώ ο Τραμπ αναζητούσε τρόπο απεμπλοκής.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, ο Τραμπ είχε πειστεί από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό και άλλους ότι η σύγκρουση θα παρέμενε περιορισμένη και θα διαρκούσε μόλις λίγες εβδομάδες. Αρκετούς μήνες αργότερα, η οργή του για τη σημερινή κατάσταση — ένα αιματηρό αδιέξοδο — έχει οδηγήσει, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, σε ιδιωτικές συναντήσεις και συζητήσεις σε υψηλούς τόνους και σε έντονη δυσαρέσκεια απέναντι στο καθεστώς της Τεχεράνης, επειδή δεν υποχώρησε όπως αρχικά ανέμενε.

Σύμφωνα με ισραηλινή πηγή, ο Νετανιάχου σκοπεύει να παρουσιάσει στον Τραμπ νέες πληροφορίες για την πορεία ανασυγκρότησης του πυρηνικού και στρατιωτικού προγράμματος του Ιράν. Η ίδια πηγή εκτίμησε πάντως ότι το Ισραήλ θεωρεί πως «ο Τραμπ δεν δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την επανέναρξη μιας πλήρους πολεμικής σύγκρουσης, τουλάχιστον πριν από τις αμερικανικές εκλογές του Νοεμβρίου».

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός απέφυγε να συγκρουστεί δημόσια με τον Τραμπ για την αιφνιδιαστική εκεχειρία του Απριλίου, ωστόσο οι πολιτικοί του σύμμαχοι επέκριναν με σφοδρότητα τη συμφωνία με το Ιράν, ενώ φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης που στηρίζουν τον Νετανιάχου έβαλαν στο στόχαστρο τους βασικούς αρχιτέκτονές της: τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, τον Τζάρεντ Κούσνερ και τον Στιβ Γουίτκοφ. Από την πλευρά του, ο Βανς κατηγόρησε μέλη του υπουργικού συμβουλίου του Νετανιάχου ότι επιχείρησαν να υπονομεύσουν τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν και να επηρεάσουν αρνητικά την αμερικανική κοινή γνώμη απέναντι στη συμφωνία, προειδοποιώντας ότι το Ισραήλ αποξενώνει «τον μοναδικό ισχυρό σύμμαχο που του έχει απομείνει».

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ο Τραμπ γνωρίζει πολύ καλά τις πολιτικές πιέσεις που αντιμετωπίζει ο Νετανιάχου ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Οκτωβρίου στο Ισραήλ και αντιλαμβάνεται ότι η δημόσια στήριξή του θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό. Εχοντας επίγνωση αυτής της επιρροής, ο Τραμπ έχει επιλέξει να εκφράζει τη στήριξή του επιλεκτικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η δήλωσή του την περασμένη εβδομάδα ότι ο Νετανιάχου δεν θα συλλαμβανόταν εάν επισκεπτόταν τις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την αρχική άρνηση του δημάρχου της Νέας Υόρκης, Ζοχράν Μαμντάνι, να αποσύρει προεκλογική του δέσμευση προς αυτή την κατεύθυνση.

Τουλάχιστον δημόσια, ο Τραμπ δεν έχει επιρρίψει ευθύνες στον Νετανιάχου για τη σημερινή κατάσταση. Ωστόσο, τον έχει χαρακτηρίσει «τρελό» και «δύσκολο» εξαιτίας της συνέχισης των βομβαρδισμών στον Λίβανο, οι οποίοι απειλούσαν να τινάξουν στον αέρα την εκεχειρία. Παράλληλα, σύμφωνα με το δημοσίευμα του CNN, σε τηλεφωνικές συνομιλίες του έχει ασκήσει δριμεία κριτική επειδή ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ακολουθεί διαφορετική στρατηγική από εκείνη που επιδιώκει η Ουάσινγκτον.

Λίβανος, Γάζα και Συρία

Οι αποκλίσεις μεταξύ των δύο ηγετών δεν περιορίζονται μόνο στο ζήτημα του Ιράν.

Καθώς ο Τραμπ πίεζε τον Νετανιάχου να τερματίσει τις επιχειρήσεις εναντίον της Χεζμπολάχ, ο Λίβανος εξελίχθηκε σε ακόμη ένα σημείο τριβής μεταξύ τους. Σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, σε τηλεφωνική επικοινωνία στις αρχές Ιουνίου ο Αμερικανός πρόεδρος είπε στον Ισραηλινό πρωθυπουργό: «Τώρα όλοι σας μισούν… όλοι μισούν το Ισραήλ εξαιτίας αυτού».

Το Ισραήλ συμφώνησε τελικά, πριν από περίπου έναν μήνα, σε τριμερή συμφωνία με τον Λίβανο, ωστόσο εξακολουθεί να αρνείται την πλήρη αποχώρηση των δυνάμεών του από τον Νότιο της χώρας πριν από τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Σύμφωνα με ισραηλινή πηγή που ενημερώθηκε για τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου ασφαλείας, ο Νετανιάχου δήλωσε την Κυριακή ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιθυμεί την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων όχι μόνο από θέσεις στον Λίβανο, αλλά και από τη Γάζα και τη Συρία.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι προτίθεται να αντιταχθεί σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Τα F-35 και η Σαουδική Αραβία

Πέρα από τις μακροχρόνιες περιφερειακές συγκρούσεις, τις τελευταίες εβδομάδες έχουν προκύψει ακόμη δύο ζητήματα που επιβαρύνουν τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών: η πιθανή πώληση προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία από τις Ηνωμένες Πολιτείες και η συμφωνία ΗΠΑ–Σαουδικής Αραβίας για συνεργασία στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία ότι η πρώτη εξέλιξη θα μπορούσε να υπονομεύσει το ποιοτικό στρατιωτικό πλεονέκτημα του Ισραήλ στην περιοχή, ενώ η δεύτερη ενδέχεται να πυροδοτήσει μια περιφερειακή κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών. Ο Τραμπ έχει συνδέσει δημοσίως τη συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία με την εξομάλυνση των σχέσεων του Ριάντ με το Ισραήλ και τη διεύρυνση των Συμφωνιών του Αβραάμ, χωρίς ωστόσο η σαουδαραβική πλευρά να έχει επιβεβαιώσει ή αποδεχθεί μια τέτοια σύνδεση.

Ερωτηθείς τη Δευτέρα για το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών F-35 στην Τουρκία και την αντίθεση του Νετανιάχου σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ο Τραμπ απάντησε ότι «κανείς» δεν λαμβάνει αποφάσεις για τις πωλήσεις αυτές πέρα από τον ίδιο, χαρακτηρίζοντας παράλληλα την Τουρκία «εξαιρετικό σύμμαχο».

Πριν αναχωρήσει τη Δευτέρα για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι σκοπεύει να συζητήσει «όλα τα ζητήματα που βρίσκονται στην ατζέντα, με πρώτο και κύριο το Ιράν. Φυσικά, στόχος μας είναι η ασφάλειά μας και ταυτόχρονα, η διεύρυνση του κύκλου της ειρήνης γύρω μας».

Σύμφωνα με την ισραηλινή πηγή, ο Νετανιάχου θα επιδιώξει να εξασφαλίσει διαβεβαιώσεις ότι ενδεχόμενες πωλήσεις οπλικών συστημάτων στην Τουρκία ή η πυρηνική συνεργασία των ΗΠΑ με τη Σαουδική Αραβία δεν θα θέσουν σε κίνδυνο το στρατιωτικό πλεονέκτημα του Ισραήλ. Παράλληλα, θα επιδιώξει πρόοδο στις συζητήσεις για νέα μακροπρόθεσμη αμυντική συμφωνία ΗΠΑ – Ισραήλ, η οποία θα αντικαταστήσει το μνημόνιο συνεργασίας της εποχής Ομπάμα που λήγει.

Η μεγάλη πρόκληση για τον Νετανιάχου

«Ο Νετανιάχου θέλει να αφήσει πίσω τον πόλεμο και να προχωρήσει σε άλλα ζητήματα, όπως μια νέα συμφωνία ασφαλείας, ίσως ακόμη και στην εξομάλυνση των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι θα βρίσκεται σε πλήρη συντονισμό με τον Τραμπ σε θέματα που μπορεί να αξιοποιήσει στην προεκλογική του εκστρατεία», ανέφερε η ίδια πηγή. Κατά την εκτίμησή της, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός θεωρεί ότι η απευθείας επικοινωνία με τον Αμερικανό πρόεδρο μπορεί να παρακάμψει τις διαφωνίες που υπάρχουν στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης.

Ο Νετανιάχου έχει υποβαθμίσει τις μεταξύ τους τριβές, χαρακτηρίζοντάς τες «διαφωνίες τακτικής» και επιμένοντας ότι οι σχέσεις τους παραμένουν εξίσου στενές. Ωστόσο, Ισραηλινός αξιωματούχος ανέφερε ότι χρειάστηκε αρκετός χρόνος για να προγραμματιστεί η συνάντηση με τον Τραμπ και ότι αρχικά «είχε μπλοκαριστεί», χωρίς να είναι σαφές από ποιον. Η συνάντηση επιβεβαιώθηκε μόνον αφότου ο Νετανιάχου ανακοίνωσε ότι θα παραστεί στην κηδεία του Λίντσεϊ Γκράχαμ.

Το πολιτικό διακύβευμα για τον Νετανιάχου είναι ιδιαίτερα υψηλό. Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, υπολείπεται σημαντικά της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας που απαιτείται για να εξασφαλίσει νέα θητεία στις εκλογές του Οκτωβρίου. Ο Τραμπ αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά του πλεονεκτήματα και η προβολή της επιρροής που εξακολουθεί να διαθέτει στην Ουάσινγκτον θεωρείται κρίσιμη για την προεκλογική του προσπάθεια. Ο ίδιος εξακολουθεί να ελπίζει ότι θα μπορέσει να φιλοξενήσει τον Αμερικανό πρόεδρο στο Ισραήλ πριν από τις εκλογές.

Αξιοσημείωτο είναι ότι, μέχρι στιγμής, δεν έχει προγραμματιστεί δημόσια φωτογράφιση των δύο ηγετών. Και η συνάντησή τους τον περασμένο Φεβρουάριο είχε πραγματοποιηθεί μακριά από τις κάμερες, λόγω του ευαίσθητου στρατιωτικού σχεδιασμού που προηγήθηκε του πολέμου. Αυτή τη φορά, ωστόσο, η διακριτικότητα ενδέχεται να κρύβει είτε τον σχεδιασμό μιας νέας επιχείρησης κατά του Ιράν είτε τις έντονες διαφωνίες γύρω από την επόμενη εκεχειρία.