Η ευρωπαϊκή αγορά ναρκωτικών γίνεται πιο σύνθετη, πιο επικίνδυνη και πιο δύσκολη να ελεγχθεί. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της Ευρωπαϊκής Έκθεσης για τα Ναρκωτικά 2026, που παρουσιάστηκε σήμερα στις Βρυξέλλες από τον επίτροπο Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για τα Ναρκωτικά (EUDA).

Η έκθεση που βασίστηκε σε δεδομένα 29 χωρών (Ε.Ε, Νορβηγία και Τουρκία) καταγράφει μια ανησυχητική επιδείνωση τόσο των κινδύνων για τη δημόσια υγεία, όσο και των απειλών για την ασφάλεια, καθώς οι παράνομες ουσίες γίνονται ολοένα πιο διαθέσιμες, πιο ισχυρές και πιο ποικιλόμορφες.

«Η Ευρωπαϊκή Έκθεση για τα Ναρκωτικά αποκαλύπτει το ανθρώπινο κόστος της χρήσης ουσιών, με τουλάχιστον 7.600 θανάτους από υπερβολική δόση. Πρέπει να κάνουμε τα πάντα για να αποτρέψουμε την πλημμυρίδα νέων επικίνδυνων προϊόντων στην αγορά και να στερήσουμε από τους διακινητές το επιχειρηματικό τους μοντέλο», δήλωσε ο επίτροπος Μπρούνερ.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα ναρκωτικά στην Ευρώπη δεν είναι απλώς πιο διαθέσιμα από ποτέ. Είναι επίσης πιο ισχυρά, πιο ποικιλόμορφα και συχνά πιο απρόβλεπτα. Συγκεκριμένα, νέες ψυχοδραστικές ουσίες εμφανίζονται με ταχύ ρυθμό, ενώ η αγορά των συνθετικών οπιοειδών προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία λόγω της εξαιρετικά υψηλής επικινδυνότητάς τους.

Τουλάχιστον 7.600 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από υπερβολική δόση στην Ευρώπη το 2024, με τα οπιοειδή να εξακολουθούν να αποτελούν την κυριότερη αιτία θανάτων που συνδέονται με τη χρήση ναρκωτικών. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι θάνατοι συνδέονταν με τη συνδυασμένη χρήση πολλών ουσιών, γεγονός που καταδεικνύει την αυξανόμενη πολυπλοκότητα του προβλήματος.

Ιδιαίτερη ανησυχία, παράλληλα, προκαλεί η ταχύτητα με την οποία εμφανίζονται νέες ουσίες στην αγορά. Σύμφωνα με την έκθεση, το 2025 καταγράφηκαν για πρώτη φορά στην Ευρώπη 50 νέες ψυχοδραστικές ουσίες, ενώ συνολικά οι ευρωπαϊκές αρχές παρακολουθούν περίπου 1.050 διαφορετικές ουσίες. Η εμφάνιση ενός νέου προϊόντος σχεδόν κάθε εβδομάδα δυσκολεύει τις υγειονομικές αρχές να αξιολογήσουν εγκαίρως τους κινδύνους και να ενημερώσουν σχετικά το κοινό.

Στο μεταξύ, η κάνναβη παραμένει το πιο διαδεδομένο παράνομο ναρκωτικό στην Ευρώπη, με σχεδόν 25 εκατομμύρια ενήλικες να δηλώνουν ότι έκαναν χρήση τον τελευταίο χρόνο. Ωστόσο, και αυτή η αγορά μεταβάλλεται.

Οι ευρωπαϊκές αρχές καταγράφουν αύξηση προϊόντων υψηλής περιεκτικότητας σε δραστικές ουσίες, καθώς και νέες οδούς διακίνησης, με σημαντικές εισαγωγές από τη Βόρεια Αμερική.

Η κοκαΐνη εξακολουθεί, επίσης, να αποτελεί σοβαρή πρόκληση. Αν και οι κατασχεμένες ποσότητες μειώθηκαν το 2024 σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, ο αριθμός των κατασχέσεων αυξήθηκε. Και αυτό γιατί όπως φαίνεται τα εγκληματικά δίκτυα προσαρμόζουν τις μεθόδους τους, διακινώντας μικρότερα και πιο κατακερματισμένα φορτία, ώστε να αποφεύγουν τον εντοπισμό από τις αρχές.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στη δημόσια υγεία, αλλά και σε ζητήματα ασφάλειας. Η έκθεση αναφέρει ότι τα οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα επιδεικνύουν αυξανόμενη προσαρμοστικότητα. Μετά την εντατικοποίηση των ελέγχων στα μεγάλα ευρωπαϊκά λιμάνια, οι διακινητές στρέφονται πλέον σε μικρότερες λιμενικές εγκαταστάσεις και χρησιμοποιούν ολοένα πιο εξελιγμένες μεθόδους απόκρυψης των φορτίων τους.

Ταυτόχρονα, οι αρχές καταγράφουν αυξημένα περιστατικά εκφοβισμού και βίας, που συνδέονται με το εμπόριο ναρκωτικών, καθώς και στρατολόγηση ανηλίκων και ευάλωτων νέων από εγκληματικές οργανώσεις.

Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί της EUDA υπογραμμίζουν ότι η Ευρώπη χρειάζεται καλύτερα συστήματα παρακολούθησης, έγκαιρης προειδοποίησης και πρόληψης, καθώς και μια ισορροπημένη πολιτική, που θα αντιμετωπίζει ταυτόχρονα τη ζήτηση και την προσφορά.

Όπως επισημαίνουν, η αντιμετώπιση του φαινομένου δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στην καταστολή, αλλά απαιτεί συνδυασμό πολιτικών δημόσιας υγείας, κοινωνικής ένταξης και διεθνούς συνεργασίας απέναντι σε μια αγορά που γίνεται ολοένα πιο σύνθετη και επικίνδυνη.

Πάντως, τον Δεκέμβριο του 2025 η Κομισιόν παρουσίασε τη νέα Στρατηγική της Ε.Ε για τα Ναρκωτικά και το Σχέδιο Δράσης κατά της διακίνησης ναρκωτικών, τα οποία εγκρίθηκαν φέτος από τα κράτη-μέλη. Η στρατηγική επιχειρεί να συνδυάσει μέτρα δημόσιας υγείας με δράσεις ασφάλειας, δίνοντας έμφαση τόσο στην πρόληψη, τη θεραπεία και την κοινωνική επανένταξη των χρηστών όσο και στην καταπολέμηση των εγκληματικών δικτύων.

Παράλληλα, το σχέδιο δράσης προβλέπει 19 συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση των ελέγχων, τη διακοπή των διαδρομών διακίνησης και την αποδυνάμωση των οικονομικών μοντέλων των κυκλωμάτων, που δραστηριοποιούνται στην ευρωπαϊκή αγορά ναρκωτικών.

Η Κομισιόν επιχειρεί, εξάλλου, ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών λιμανιών και τρίτων χωρών επιδιώκοντας να περιορίσει τις οδούς διακίνησης, πριν αυτές φτάσουν στην ευρωπαϊκή αγορά.

Σε κάθε περίπτωση, οι αρμόδιες αρχές στις Βρυξέλλες προειδοποιούν ότι καθώς τα εγκληματικά δίκτυα προσαρμόζονται ταχύτερα από τους μηχανισμούς ελέγχου, η μάχη κατά των ναρκωτικών έχει ήδη εισέλθει σε νέα και πιο απαιτητική φάση.