Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιτεθούν στο όρος Pickaxe του Ιράν, στρέφοντας την προσοχή σε μια υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση όπου το Ισραήλ εκτιμά ότι η Τεχεράνη έχει μεταφέρει μέρος των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και προηγμένες φυγοκεντρικές συσκευές εμπλουτισμού.

«Πολύ πιθανόν να πλήξουμε αυτή την περιοχή πολύ σύντομα. Και δεν μπορούν να κάνουν απολύτως τίποτα για αυτό», δήλωσε ο Τραμπ χθες, Τρίτη (21/07).

Σε απάντηση, η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις θα θεωρηθεί επέκταση του πολέμου στην περιοχή, σύμφωνα με όσα μετέδωσαν τα κρατικά μέσα ενημέρωσης νωρίς σήμερα, Τετάρτη (22/07).

Τι είναι το όρος Pickaxe;

Το όρος Pickaxe είναι μια ισχυρά οχυρωμένη εγκατάσταση η οποία βρίσκεται βαθιά κάτω από το έδαφος, στο κεντρικό τμήμα της χώρας, περίπου 1,6 χιλιόμετρο νότια της εγκατάστασης εμπλουτισμού ουρανίου στη Νατάνζ, που είχε βομβαρδιστεί στο παρελθόν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Η θέση της την καθιστά δύσκολο στόχο για την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ, αλλά και για οποιαδήποτε ενδεχόμενη χερσαία επιχείρηση.

Η εγκατάσταση βρίσκεται σε βάθος τουλάχιστον 100 μέτρων κάτω από ένα μεγάλο βουνό που ονομάζεται Kuh-e Kolang Gaz La, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας – Institute for Science and International Security, γνωστό με τα αρχικά ISIS. Η λέξη «Kolang» μεταφράζεται ως «αξίνα» ή «σκαπάνη», εξ ου και η ονομασία όρος Pickaxe.

Η κατασκευή της εγκατάστασης άρχισε το 2020. Εκείνη την περίοδο, το Ιράν είχε δηλώσει στη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας του ΟΗΕ ότι επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον για τη συναρμολόγηση των φυγοκεντρητών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή πυρηνικού καυσίμου.

Η εγκατάσταση παραμένει σε μεγάλο βαθμό καλυμμένη από μυστικότητα. Δεν υπάρχουν δημοσίως διαθέσιμα σχέδια, με τους ειδικούς να αντλούν τις περισσότερες πληροφορίες τους από την ανάλυση δορυφορικών εικόνων.

Μέσα από αυτές τις εικόνες έχει γίνει γνωστό ότι η εγκατάσταση διαθέτει πολλά συμπλέγματα σηράγγων, μια μεγάλη περίμετρο ασφαλείας και εισόδους ενισχυμένες με σκυρόδεμα, προκειμένου να προστατεύονται από ενδεχόμενες αεροπορικές επιδρομές, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του ISIS.

Πιστεύεται ότι η εγκατάσταση δεν έχει τεθεί ακόμη σε λειτουργία και πως οι κατασκευαστικές εργασίες συνεχίζονται. Οι προσπάθειες αυτές ενδέχεται να εντατικοποιήθηκαν τον τελευταίο χρόνο, καθώς η οικοδομική δραστηριότητα αυξήθηκε μετά τα πλήγματα του Ισραήλ και των ΗΠΑ σε άλλες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν τον Ιούνιο του 2025.

Μεταξύ των στόχων ήταν και το συγκρότημα εμπλουτισμού ουρανίου στη Νατάνζ, το οποίο βρίσκεται σε απόσταση λίγων μόλις χιλιομέτρων από το όρος Pickaxe.

Σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών, υπάρχουν αρκετές πιθανές εξηγήσεις για την αυξημένη δραστηριότητα στην εγκατάσταση.

Το Ιράν μπορεί να κατασκευάζει φυγοκεντρητές, όπως είχε δηλώσει στον ΟΗΕ. Ενδέχεται επίσης να διευρύνει την αποστολή της εγκατάστασης, μεταφέροντας εκεί δραστηριότητες από άλλες πυρηνικές εγκαταστάσεις που καταστράφηκαν. Μία τρίτη πιθανότητα είναι να δημιουργεί μια μυστική μονάδα εμπλουτισμού ουρανίου, βασικού συστατικού για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

Υπάρχει εμπλουτισμένο ουράνιο στην εγκατάσταση;

Οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών πιστεύουν ότι το Ιράν μετέφερε στο όρος Pickaxe μέρος του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου και προηγμένους φυγοκεντρητές μετά τις επιθέσεις του περασμένου Ιουνίου, δήλωσε στο CNN ισραηλινή πηγή με γνώση του θέματος.

Κατά τη διάρκεια εκείνου του πολέμου, που διήρκεσε 12 ημέρες, το Ισραήλ έπληξε τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν –στη Νατάνζ, στο Ισφαχάν και στο Φορντό–, ενώ σκότωσε και αρκετούς κορυφαίους επιστήμονες που συμμετείχαν στην πυρηνική έρευνα και ανάπτυξη.

Οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν στις μάχες προς το τέλος του πολέμου, πλήττοντας τις ίδιες τρεις εγκαταστάσεις με πολύ ισχυρότερες βόμβες. Μετά τις επιθέσεις, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν είχαν «εξαλειφθεί».

Ωστόσο, ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες ούτε το Ισραήλ έπληξαν το όρος Pickaxe.

Μεταγενέστερες εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών και του ΟΗΕ υπέδειξαν ότι τμήματα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν παρέμεναν άθικτα, αν και είχαν υποστεί ζημιές.

Εκτοτε, κοινός στόχος των ΗΠΑ και του Ισραήλ είναι είτε να υποχρεώσουν το Ιράν να απομακρύνει το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, το οποίο πλησιάζει τις 1.000 λίβρες –περίπου 454 κιλά–, είτε να το κατασχέσουν.

Το CNN είχε μεταδώσει στο παρελθόν ότι το Ιράν είχε κλιμακώσει δραματικά τις προσπάθειές του να αποκλείσει την πρόσβαση στα αποθέματα ουρανίου που βρίσκονταν κοντά σε επίπεδο κατάλληλο για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας. Η Τεχεράνη φέρεται να προκάλεσε σκόπιμα την κατάρρευση σηράγγων και να παγίδευσε εισόδους με εκρηκτικές νάρκες.

Οταν ρωτήθηκε την Τρίτη (21/07) εάν το Ιράν είχε μεταφέρει τους προηγμένους φυγοκεντρητές του στο όρος Pickaxe, ο Τραμπ φάνηκε να υποβαθμίζει τις ισραηλινές πληροφορίες.

«Δεν το έχουμε καταγεγραμμένο», δήλωσε.

Νωρίτερα τον Ιούλιο, ανώτερη πηγή ασφαλείας στην Τεχεράνη είχε δηλώσει στο CNN ότι οι ισχυρισμοί περί πυρηνικών δραστηριοτήτων στο όρος Pickaxe ήταν ψευδείς.

Το Ιράν επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα εξυπηρετεί αποκλειστικά ειρηνικούς ενεργειακούς σκοπούς και σχεδιάζει την κατασκευή επιπλέον πυρηνικών σταθμών, προκειμένου να καλύψει τις εγχώριες ενεργειακές ανάγκες και να διαθέσει μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου για εξαγωγή.

Μπορούν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ να το πλήξουν;

Οι αναλυτές εμφανίζονται διχασμένοι.

Η Αντρεα Στρίκερ, ειδική σε θέματα μη διάδοσης πυρηνικών όπλων, δήλωσε στο CNN ότι ο Τραμπ θα πρέπει να αναλάβει δράση για να θέσει εκτός λειτουργίας το όρος Pickaxe.

Οπως υποστήριξε, με αυτόν τον τρόπο θα εμποδιζόταν το Ιράν να «ανασυστήσει μια δυνατότητα εμπλουτισμού ή κατασκευής πυρηνικών όπλων και να αποκτήσει πρόσβαση σε χιλιάδες φυγοκεντρητές, οι οποίοι αποτελούν τα υπολείμματα του πυρηνικού του προγράμματος».

Παρότι μια χερσαία επιχείρηση θα ήταν περίπλοκη, η έκθεση του ISIS επισημαίνει αρκετούς πιθανούς τρόπους επίθεσης.

Η μυστική εγκατάσταση θα χρειάζεται εξαερισμό, θέρμανση, ψύξη, ανεφοδιασμό, παροχή ηλεκτρικής ενέργειας και προσωπικό. Ολα αυτά αποτελούν «ευάλωτα σημεία, τα οποία οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φαίνεται ότι θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν», αναφέρει η έκθεση.

Ωστόσο, τα πλήγματα ενδέχεται να μην έχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, επειδή το βασικό τμήμα της εγκατάστασης πιθανότατα βρίσκεται σε πολύ μεγάλο βάθος.

Ο Τζέιμς Ακτον, ο οποίος είναι συνυπεύθυνος για το πρόγραμμα πυρηνικής πολιτικής του Carnegie Endowment, έγραψε στην πλατφόρμα Χ ότι αμφιβάλλει εάν οι ΗΠΑ μπορούν να κάνουν κάτι περισσότερο από το να προκαλέσουν την κατάρρευση των σηράγγων πρόσβασης στο όρος Pickaxe.

«Αυτό δεν αλλάζει τα δεδομένα», ανέφερε ο Ακτον.