Επειτα από πάνω από μία εβδομάδα επιθέσεων, η σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν βρίσκεται πια στην κόψη του ξυραφιού. Ωστόσο τώρα είναι η ώρα, προειδοποιούν αναλυτές, να βρεθεί ένας τρόπος να ανακοπεί η πορεία προς μια εκθετικά καταστροφική αντιπαράθεση – διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος να προκληθεί ένας πόλεμος που θα ξεφύγει πέρα από αυτό που οι άμεσα εμπλεκόμενες πλευρές ίσως να είναι σε θέση να ελέγξουν. Παρότι οι κίνδυνοι της κλιμάκωσης εντείνονται, λένε αναλυτές, καμία πλευρά δεν μπορεί πραγματικά να αντέξει αυτή την κλιμάκωση είτε οικονομικά είτε πολιτικά στο εσωτερικό της.

Τις τελευταίες ημέρες, Τεχεράνη και Ουάσιγκτον πραγματοποίησαν χτυπήματα που γρήγορα ξεπέρασαν τα όρια των πληγμάτων σε στρατιωτικούς στόχους.

Και οι δύο πλευρές έχουν χτυπήσει μονάδες ύδρευσης και αφαλάτωσης επιφέροντας πλήγματα που υπάρχει κίνδυνος να στερήσουν από δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους την παροχή ενέργειας και νερού εν μέσω καλοκαιριού. Παράλληλα, η κυκλοφορία μέσω των ζωτικής σημασίας Στενών του Ορμούζ μπλοκάρεται για άλλη μία φορά τόσο από την Τεχεράνη όσο και από την Ουάσιγκτον, ενώ οι ΗΠΑ έχουν επαναφέρει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων.

Στο πλαίσιο των δικών τους επιδρομών, οι αμερικανικές δυνάμεις βομβάρδισαν δρόμους και υποδομές στο νότιο Ιράν, σκοτώνοντας και παγιδεύοντας αμάχους, ενώ παράλληλα εντείνονται οι ανησυχίες ότι οι ΗΠΑ προετοιμάζουν το έδαφος για μια πιθανή (σ.σ. χερσαία) εισβολή στην περιοχή.

Ανθρώπινες απώλειες

Από την άλλη πλευρά, οι επιθέσεις του Ιράν εναντίον των αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο δύο Αμερικανών στρατιωτών και τον τραυματισμό δεκάδων, φέρνοντας έτσι το ανθρώπινο κόστος του πολέμου πολύ πιο κοντά στους Αμερικανούς και παράλληλα διαταράσσοντας την εικόνα που προέβαλλε η κυβέρνηση Τραμπ περί δικής της πλήρους στρατιωτικής κυριαρχίας.

«Αυτή είναι μια στιγμή που θα έπρεπε να λειτουργήσει ως καμπανάκι αφύπνισης και για τις δύο πλευρές», δηλώνει η Ελι Γκερανμάγιε, ειδικός σε θέματα Ιράν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR). «Είτε θα ακολουθήσουν τώρα τη διπλωματική οδό είτε θα διακινδυνεύσουν να επιτρέψουν στον πόλεμο να βγει εκτός των ορίων μιας ελεγχόμενης κλιμάκωσης», προσθέτει. Ωστόσο, καθώς οι στόχοι και των δύο πλευρών επεκτείνονται, διευρύνεται παράλληλα και η γεωγραφική εμβέλεια του πολέμου.

Το Ιράν έχει ήδη προειδοποιήσει ότι εάν πληγεί αρκετά περαιτέρω, θα επιτεθεί σε εγκαταστάσεις του Κόλπου που είναι κρίσιμες για τον διεθνή ενεργειακό εφοδιασμό.

Ακόμη ένα αντιαμερικανικό γκράφιτι σε δρόμο της Τεχεράνης. Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι αν δεχθεί ισχυρά πλήγματα, δεν αποκλείει ηχηρή απάντηση με επιθέσεις σε εγκαταστάσεις του Κόλπου, κρίσιμες για τον διεθνή ενεργειακό εφοδιασμό. [EPA]
Η Σαουδική Αραβία, που είναι σύμμαχος των ΗΠΑ, έπληξε ένα αεροδρόμιο που ήλεγχαν οι αντάρτες Χούθι, οι οποίοι είναι προσκείμενοι στο Ιράν, στη Σαναά της Υεμένης την περασμένη εβδομάδα. Αυτό έχει αυξήσει την πιθανότητα, λέει η κ. Γκερανμάγιε, να καλέσει η Τεχεράνη τους συμμάχους της στην Υεμένη να μπλοκάρουν την κρίσιμη ναυτιλιακή οδό της Ερυθράς Θάλασσας στα Στενά του Μπαμπ ελ Μάντεμπ. Μια τέτοια κίνηση θα επιδείνωνε τους κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία.

Οι ίδιοι παράγοντες που καθιστούν την κλιμάκωση τόσο επικίνδυνη για την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη μπορεί επίσης να είναι αυτοί που τις ωθούν σε πιο επικίνδυνες επιθέσεις.

«Η σύγκρουση έχει πλέον μετατραπεί σε αγώνα ενάντια στον χρόνο και σε πόλεμο αντοχής», έγραψε σε ανάρτησή του ο Χαμίντρεζα Αζίζι, Ιρανός ειδικός σε θέματα ασφάλειας στο γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων SWP.

Το περασμένο Σάββατο, 268 εξέχοντες Ιρανοί, συμπεριλαμβανομένων ακαδημαϊκών, πολιτικών, αθλητών, κληρικών και συνδικαλιστών, υπέγραψαν ένα ψήφισμα με τον τίτλο «Οχι στον πόλεμο». «Η ιρανική κυβέρνηση θα δυσκολευτεί πολύ να πείσει τον ιρανικό λαό ότι πρέπει να συνεχίσει να πολεμά σε αυτόν τον πόλεμο με κόστος την καταστροφή του Ιράν. Οπότε ο χρόνος μετράει αντίστροφα για την ίδια», δηλώνει ο Ομίντ Μεμαριάν, αναλυτής για το Ιράν στο DAWN, ένα ερευνητικό ινστιτούτο για τη Μέση Ανατολή με έδρα την Ουάσιγκτον.

Αυτή η αίσθηση του χρόνου που φεύγει, ενδεχομένως να ενθάρρυνε το Ιράν να εξαπολύσει τις πρόσφατες επιθέσεις σε πλοία, όχι με στόχο την επέκταση του πολέμου, αλλά προκειμένου να επωφεληθεί από τα στρατηγικά οφέλη (σ.σ. του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ) όσο ακόμη τα έχει, δηλώνει ο Φαρζάν Σαμπέτ, αναλυτής για το Ιράν στο ελβετικό Geneva Graduate Institute. «Είδαν την επιρροή τους όσον αφορά τον έλεγχο των Στενών να μειώνεται», σχολιάζει, καθώς οι ΗΠΑ καλούσαν τα πλοία να ακολουθούν την πλωτή οδό που δεν υπάγεται στην ιρανική εποπτεία. Αυτές οι επιθέσεις εκ μέρους των Ιρανών θα πρέπει να εξηγηθούν ως μια προσπάθεια της Τεχεράνης να παραμείνει διαπραγματευτικά ισχυρή, δηλώνει ο κ. Μεμαριάν.

Χερσαία εισβολή

Από τώρα έως τις αρχές ή τα μέσα Αυγούστου, σύμφωνα με τον κ. Σαμπέτ, η κυβέρνηση Τραμπ είναι πιθανό να προσπαθήσει να αποδυναμώσει στρατιωτικά τους ηγέτες του Ιράν ή να καταστρέψει την ικανότητά του να ελέγχει την κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ μέσω ασύμμετρων επιθέσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο θα μπορούσε να λάβει χώρα μια χερσαία εισβολή των ΗΠΑ, πιθανότατα σε ένα νότιο νησί κοντά στα Στενά. Πολλοί Ιρανοί βλέπουν τις αμερικανικές επιθέσεις στον Νότο του Ιράν ως πιθανό πρόδρομο μιας τέτοιας εκστρατείας.

Η κ. Γκερανμάγιε θεωρεί ότι οι κίνδυνοι που είχαν αποτρέψει την κυβέρνηση Τραμπ από το να ακολουθήσει μια τέτοια επιλογή –από την πιθανότητα μεγάλων ανθρώπινων απωλειών έως τα κόστη μιας παρατεταμένης περιόδου κατοχής– είναι ακόμη μεγαλύτεροι τώρα, καθώς τα αμερικανικά στρατεύματα θα αντιμετώπιζαν νέα μειονεκτήματα, όπως η έντονη καλοκαιρινή ζέστη, ενώ οι ιρανικές δυνάμεις πέρασαν μήνες προετοιμαζόμενες για μια τέτοια επίθεση.

Εάν ο Τραμπ σκεφτόταν να προχωρήσει σε μια τέτοια χερσαία επιχείρηση, πιθανότατα αυτή θα ερχόταν μετά από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές του ερχόμενου Νοεμβρίου για το Κογκρέσο, όταν ο πολιτικός κίνδυνος γι’ αυτόν θα είναι χαμηλότερος, υποστηρίζει ο κ. Σαμπέτ.

Πηγή: ΕΡΙΚΑ ΣΟΛΟΜΟΝ / THE NEW YORK TIMES