Η μυστική επίσκεψη στη Μόσχα του διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, είχε έναν πολύ συγκεκριμένο σκοπό. Ο επικεφαλής της αμερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών ταξίδεψε στη Ρωσία προκειμένου να μεταφέρει κατ’ ιδίαν τη ζοφερή εκτίμησή του για την πορεία του πολέμου εναντίον της Ουκρανίας και να παροτρύνει τη ρωσική πλευρά να προχωρήσει σε συμφωνία προτού η στρατιωτική και οικονομική της κατάσταση επιδεινωθεί περαιτέρω.

Ο Ράτκλιφ μετέφερε το μήνυμα στον Αλεξάντρ Β. Μπορτνίκοφ, επικεφαλής της ρωσικής υπηρεσίας ασφαλείας FSB, χωρίς ωστόσο να διατυπώσει απειλές για πιθανές συνέπειες σε βάρος της Ρωσίας, σε περίπτωση που ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν αγνοήσει την εκτίμηση του διευθυντή της CIA και επιλέξει να συνεχίσει τον πόλεμο.

Οι αναλυτές της CIA αμφισβητούν εδώ και καιρό κατά πόσο οι σύμβουλοι του Πούτιν τού παρουσιάζουν ειλικρινείς εκτιμήσεις για την πορεία και το κόστος του πολέμου.

Η CIA διατηρεί επί μακρόν διαύλους επικοινωνίας τόσο με την FSB όσο και με τη ρωσική υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών, γνωστή ως SVR.

Αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ο δίαυλος επικοινωνίας του Ράτκλιφ με τον Μπορτνίκοφ λειτουργεί παράλληλα με ξεχωριστές επαφές που έχουν δημιουργήσει ο απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου Τζάρεντ Κούσνερ με άλλους υψηλόβαθμους συμβούλους του Πούτιν.

Ορισμένοι αξιωματούχοι εξέφρασαν την ελπίδα ότι ο Πούτιν, ο οποίος υπηρέτησε και ο ίδιος στις υπηρεσίες πληροφοριών, θα θεωρούσε ένα μήνυμα από τον διευθυντή της CIA πιο επείγον και αξιόπιστο από τις επικοινωνίες μέσω των συνήθων διπλωματικών διαύλων.

Για μεγάλο μέρος της περασμένης χρονιάς, ο Τραμπ και ορισμένοι από τους κορυφαίους συμβούλους του έδειχναν να πιστεύουν ότι μια ρωσική νίκη επί της Ουκρανίας στο πεδίο της μάχης ήταν αναπόφευκτη λόγω του μεγαλύτερου πληθυσμού της Ρωσίας και του πυρηνικού της οπλοστασίου.

Ωστόσο, οι Ρώσοι έχουν υποστεί τεράστιες απώλειες και οι προωθήσεις τους στο πεδίο της μάχης έχουν σταματήσει.

Δεν είναι σαφές εάν το μήνυμα του Ράτκλιφ προαναγγέλλει κάποια αλλαγή στην πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στη Ρωσία ή την Ουκρανία.

Η επίσκεψη του επικεφαλής της CIA αποτέλεσε την τελευταία προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να δώσει νέα πνοή στις διαπραγματεύσεις, που έχουν βαλτώσει. Εχει γίνει ολοένα και πιο σαφές ότι η Ουκρανία δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τον αγώνα της στα ανατολικά, ακόμη και με μειωμένη αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη.

Με βάση αυτό που παρουσίασε ως μια ζοφερή στρατιωτική και οικονομική πραγματικότητα για τη Ρωσία, ο Ράτκλιφ είπε στον Μπορτνίκοφ ότι, κατά την εκτίμησή του, είχε έρθει η ώρα η Μόσχα να συμμετάσχει σε σοβαρές διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.

Από την επιστροφή του Τραμπ στην προεδρία, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν περιορίσει τη στρατιωτική υποστήριξη προς τους Ουκρανούς, αναγκάζοντάς τους να βασίζονται περισσότερο στους Ευρωπαίους εταίρους τους.

Η CIA, πάντως, έχει διατηρήσει τη στενή συνεργασία της σε επίπεδο πληροφοριών με την Ουκρανία, η οποία ξεκίνησε πριν από περισσότερο από μία δεκαετία.

Το ιδιωτικό μήνυμα που μετέφερε ο Ράτκλιφ στον Μπορτνίκοφ για την Ουκρανία απηχούσε ορισμένες από τις δημόσιες τοποθετήσεις του διευθυντή της CIA.

Τον περασμένο μήνα, ο Ράτκλιφ μίλησε με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο για τις απώλειες των ρωσικών στρατευμάτων στον πόλεμο και για την αδυναμία της Μόσχας να προχωρήσει στο πεδίο της μάχης. Επισήμανε ότι το προσδόκιμο ζωής ενός Ρώσου στρατιώτη στην πρώτη γραμμή ήταν μικρότερο από 35 λεπτά.

Πρόσθεσε ακόμη ότι η Ρωσία είχε καταφέρει να κερδίσει μόλις περίπου το 1% της συνολικής ουκρανικής επικράτειας στους 18 μήνες που ο ίδιος βρίσκεται στη θέση του διευθυντή της CIA, εξέλιξη την οποία απέδωσε στην «κυριαρχία» της Ουκρανίας στην τεχνολογία των drones.

Πριν συναντηθεί με τον Μπορτνίκοφ στη Μόσχα, ο Ράτκλιφ επικοινώνησε με τους Ουκρανούς ομολόγους του, διαβεβαιώνοντάς τους ότι θα διερευνούσε τις θέσεις της Ρωσίας και δεν θα προχωρούσε σε παραχωρήσεις εκ μέρους της ουκρανικής πλευράς.

Ευρωπαίοι διπλωμάτες πιστεύουν ότι ενδέχεται να υπάρξει ένα παράθυρο ευκαιρίας για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας κατά τους προσεχείς χειμερινούς μήνες, δεδομένου ότι η ρωσική επίθεση στο Ντονμπάς έχει σε μεγάλο βαθμό βαλτώσει, αλλά και εξαιτίας της ικανότητας της Ουκρανίας να συνεχίζει να επιβάλλει σημαντικό κόστος στη Ρωσία μέσω του πολέμου με drones.

Ορισμένοι από αυτούς τους Ευρωπαίους αξιωματούχους πίεζαν την κυβέρνηση Τραμπ να προσθέσει στις επαφές με τη Μόσχα και έναν αξιωματούχο εθνικής ασφάλειας, ο οποίος θα μπορούσε να μεταφέρει στη ρωσική πλευρά ένα σκληρό μήνυμα όπως αυτό που παρέδωσε ο Ράτκλιφ αυτή την εβδομάδα.

Οι Ουκρανοί θεωρούν εδώ και καιρό ότι ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ βρίσκονται υπερβολικά κοντά στη ρωσική πλευρά. Αντιθέτως, αντιμετωπίζουν τον Ράτκλιφ, ο οποίος επί χρόνια έχει υιοθετήσει σκληρή στάση απέναντι στη Ρωσία, ως έναν ενδεχομένως πιο ουδέτερο μεσολαβητή.

Ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα τον Ράτκλιφ ως διακριτικό αγγελιαφόρο.

Τον Ιανουάριο έγινε ο πρώτος αξιωματούχος επιπέδου υπουργικού συμβουλίου που επισκέφθηκε τη Βενεζουέλα αφότου αμερικανικές δυνάμεις ειδικών επιχειρήσεων συνέλαβαν τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο.

Τον Μάιο ταξίδεψε στην Κούβα, όπου παρουσίασε στην ηγεσία της χώρας μια ζοφερή εκτίμηση για την κατάσταση της κουβανικής οικονομίας εν μέσω αμερικανικού πετρελαϊκού αποκλεισμού. Την κάλεσε να προχωρήσει σε μια σειρά σαρωτικών πολιτικών και οικονομικών αλλαγών προτού η κατάσταση επιδεινωθεί.

Οι απευθείας επαφές μεταξύ των επικεφαλής των αμερικανικών και ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών υπήρξαν σποραδικές τα τελευταία χρόνια.

Τον Νοέμβριο του 2021, ο Ουίλιαμ Τζ. Μπερνς, διευθυντής της CIA επί κυβέρνησης Μπάιντεν, συναντήθηκε πρόσωπο με πρόσωπο στη Μόσχα με τον Μπορτνίκοφ και άλλους υψηλόβαθμους Ρώσους αξιωματούχους, προκειμένου να προειδοποιήσει τον Πούτιν να μην προχωρήσει σε εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία.

Εναν χρόνο αργότερα, τον Νοέμβριο του 2022, η Τουρκία φιλοξένησε στην Αγκυρα μια κατ’ ιδίαν συνάντηση μεταξύ του Μπερνς και του Σεργκέι Ναρίσκιν, επικεφαλής της ρωσικής υπηρεσίας εξωτερικών πληροφοριών.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν υποκλέψει ρωσικές επικοινωνίες σχετικά με πιθανή χρήση πυρηνικού όπλου από τη Ρωσία, προκειμένου να επιβραδυνθούν οι ουκρανικές προελάσεις κατά την αντεπίθεση εκείνου του φθινοπώρου. Ο Μπερνς προειδοποίησε τον Ναρίσκιν για σοβαρές συνέπειες εάν η Ρωσία υλοποιούσε τη φερόμενη απειλή.

Οι Τούρκοι οικοδεσπότες ήθελαν η συνάντηση να αποτελέσει την απαρχή ενός μόνιμου διαύλου άμεσης επικοινωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας με στόχο τη μείωση των εντάσεων.

Η CIA, ωστόσο, εξοργίστηκε με τη Μόσχα όταν η ρωσική πλευρά δημοσιοποίησε τη συνάντηση. Ο Μπερνς και ο Ναρίσκιν δεν πραγματοποίησαν δεύτερη κατ’ ιδίαν συνάντηση, αν και συνέχισαν κατά διαστήματα να επικοινωνούν τηλεφωνικά.

Μετά την ανάληψη των καθηκόντων του Τραμπ πέρυσι, ο Ράτκλιφ και ο Μπορτνίκοφ επεξεργάστηκαν τις λεπτομέρειες μιας ανταλλαγής κρατουμένων. Η συνάντησή τους αυτή την εβδομάδα στη Μόσχα, ωστόσο, ήταν η πρώτη που πραγματοποιήθηκε πρόσωπο με πρόσωπο.

Πηγή: New York Times