Για χρόνια, οι Χούθι αντιμετωπίζονταν ως μια ανοργάνωτη ένοπλη ομάδα, με μαχητές που πολεμούσαν φορώντας σανδάλια και μετακινούνταν με αγροτικά φορτηγά. Σήμερα, ελέγχουν περιοχές όπου κατοικεί το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της Υεμένης, διαθέτουν πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη και έχουν αποδείξει ότι μπορούν να πλήξουν στόχους πολύ πέρα από τα σύνορα της χώρας τους.

Παρά τις πολυετείς στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον τους, εξακολουθούν να αποτελούν έναν από τους δυσκολότερους αντιπάλους της Σαουδικής Αραβίας.

Στις 4 Οκτωβρίου, ύστερα από σχεδόν τέσσερα χρόνια σχετικής ηρεμίας, ο συνασπισμός υπό την ηγεσία του Ριάντ ανακοίνωσε την έναρξη μιας νέας, ευρείας στρατιωτικής εκστρατείας στην Υεμένη, με διακηρυγμένο στόχο την «εξάλειψη» των Χούθι. Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα φιλόδοξο στόχο, όπως επισημαίνει το Bloomberg, το οποίο εξετάζει πώς η οργάνωση κατάφερε να επιβιώσει από διαδοχικές επιθέσεις και γιατί παραμένει τόσο δύσκολο να ηττηθεί.

Πώς απέκτησαν τον έλεγχο μεγάλου μέρους της Υεμένης

Οι Χούθι, γνωστοί και ως Ανσάρ Αλλάχ (Ansar Allah), δηλαδή «Υποστηρικτές του Θεού», προέρχονται από μια φυλή της επαρχίας Σαάντα, στη βορειοδυτική Υεμένη. Ακολουθούν τον Ζαϊντισμό, έναν κλάδο του σιιτικού Ισλάμ, στον οποίο ανήκει περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού της χώρας.

Το κίνημα εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1990, μετά την ενοποίηση της Βόρειας και της Νότιας Υεμένης, και στη συνέχεια πραγματοποίησε σειρά εξεγέρσεων εναντίον της κυβέρνησης.

Το 2014, οι Χούθι κατέλαβαν την πρωτεύουσα Σαναά, πυροδοτώντας έναν εμφύλιο πόλεμο που εξακολουθεί να διχάζει τη χώρα.

Σήμερα ελέγχουν εδάφη στα οποία ζει η πλειονότητα των κατοίκων της Υεμένης.

Η οργάνωση έχει έντονα αντιαμερικανικό, αντιδυτικό και αντιισραηλινό προσανατολισμό και ανήκει στον λεγόμενο «άξονα της αντίστασης», το δίκτυο οργανώσεων που συγκρότησε το Ιράν και στο οποίο περιλαμβάνονται επίσης η Χεζμπολάχ του Λιβάνου και η Χαμάς στη Γάζα. Οι οργανώσεις του συγκεκριμένου δικτύου λαμβάνουν από την Τεχεράνη εκπαίδευση, τεχνογνωσία και οπλισμό.

Πόσο εξαρτώνται οι Χούθι από το Ιράν;

Η σχέση των Χούθι με το Ιράν είναι στενή, αλλά, σύμφωνα με το Bloomberg, αυτό δεν σημαίνει ότι η Τεχεράνη ελέγχει κάθε τους κίνηση. Οι Χούθι συνεργάζονται στενά με το Ιράν και συμμερίζονται σε μεγάλο βαθμό τους στρατηγικούς του στόχους. Ωστόσο, λαμβάνουν τις δικές τους αποφάσεις.

Η ιρανική στρατιωτική βοήθεια παραμένει σημαντική, χωρίς όμως να αποτελεί πλέον τη μοναδική πηγή οπλισμού τους. Η οργάνωση αξιοποιεί δίκτυα λαθρεμπορίου που συνδέονται με φυλές στο εσωτερικό της Υεμένης, ενώ προμηθεύεται ολοένα περισσότερα εμπορικά διαθέσιμα εξαρτήματα και πρώτες ύλες από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Κίνα.

Παράλληλα, οι Χούθι έχουν ενισχύσει τις προσπάθειες συναρμολόγησης και κατασκευής δικών τους όπλων. Αυτή η εξέλιξη αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η αντιμετώπισή τους έχει γίνει δυσκολότερη.

Μειώνοντας την εξάρτησή τους από την εισαγωγή ολοκληρωμένων οπλικών συστημάτων του Ιράν, οι Χούθι έχουν καταστήσει πιο δύσκολη τη διακοπή των στρατιωτικών επιχειρήσεών τους από τους αντιπάλους τους.

Γιατί ξέσπασε ξανά ο πόλεμος στην Υεμένη;

Η Σαουδική Αραβία είχε παρέμβει στρατιωτικά στην Υεμένη το 2015, επιδιώκοντας την επαναφορά της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης στην εξουσία. Ωστόσο, παρά τις πολυετείς επιχειρήσεις, οι Χούθι διατήρησαν τις θέσεις τους και άρχισαν να πραγματοποιούν επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον σαουδαραβικών στόχων.

Μέχρι το 2022, και οι δύο πλευρές είχαν λόγους να περιορίσουν τις εχθροπραξίες. Για τους Χούθι, μια διακοπή των συγκρούσεων προσέφερε τη δυνατότητα να εξασφαλίσουν παραχωρήσεις, όπως περισσότερες εισαγωγές καυσίμων και το δικαίωμα πραγματοποίησης περιορισμένων εμπορικών πτήσεων από το αεροδρόμιο της Σαναά.

Μια εκεχειρία με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Εθνών περιόρισε σε μεγάλο βαθμό τις διασυνοριακές επιθέσεις. Παρότι η συμφωνία έληξε επισήμως έξι μήνες αργότερα, η εύθραυστη ηρεμία διατηρήθηκε για σχεδόν τέσσερα χρόνια.

Η κατάσταση άλλαξε στις 13 Ιουλίου 2026, όταν σαουδαραβικά μαχητικά βομβάρδισαν το αεροδρόμιο της Σαναά, προκειμένου να εμποδίσουν την προσγείωση ιρανικού αεροσκάφους που μετέφερε αντιπροσωπεία των Χούθι. Η αντιπροσωπεία επέστρεφε από την κηδεία του Αλί Χαμενεΐ, του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, ο οποίος σκοτώθηκε κατά την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της χώρας.

Η Σαουδική Αραβία κατηγορεί εδώ και χρόνια το Ιράν ότι χρησιμοποιεί εμπορικά επιβατικά αεροσκάφη για τη μεταφορά όπλων και στρατιωτικών εμπειρογνωμόνων σε περιοχές της Υεμένης που ελέγχονται από τους Χούθι.

Πώς κλιμακώθηκε η σύγκρουση

Η απάντηση των Χούθι ήρθε με επιθέσεις πυραύλων και drones εναντίον του Διεθνούς Αεροδρομίου Αμπχα, στη νότια Σαουδική Αραβία.

Στις 20 Ιουλίου ανακοίνωσαν αυτό που οι ίδιοι χαρακτήρισαν «ναυτικό αποκλεισμό» της Σαουδικής Αραβίας, προειδοποιώντας τις ναυτιλιακές εταιρείες ότι τα πλοία τους κινδύνευαν να δεχθούν επιθέσεις εάν χρησιμοποιούσαν λιμάνια του βασιλείου. Ακολούθησαν επιθέσεις σε σαουδαραβικές πόλεις, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και πετρελαϊκές υποδομές, προκαλώντας αντίποινα με αεροπορικούς βομβαρδισμούς από τη Σαουδική Αραβία.

Ταυτόχρονα, στο εσωτερικό της Υεμένης, οι Χούθι ενίσχυσαν τις επιχειρήσεις τους εναντίον της κυβέρνησης που υποστηρίζεται από το Ριάντ. Τον Σεπτέμβριο πραγματοποίησαν τη μεγαλύτερη εδαφική προέλασή τους εδώ και χρόνια, κινούμενοι προς τον νότο και ενισχύοντας τον έλεγχό τους στις ακτές της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα και στα στρατηγικής σημασίας Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Η ανατροπή αυτών των εδαφικών κερδών συγκαταλέγεται στους βασικούς στόχους της νέας στρατιωτικής εκστρατείας των δυνάμεων της Υεμένης που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία.

Ωστόσο, οι επιθέσεις των Χούθι συνεχίστηκαν. Σύμφωνα με το Bloomberg, οι πρόσφατες διαδοχικές αεροπορικές επιθέσεις στο Διεθνές Αεροδρόμιο «Βασιλιάς Χαλίντ», στην πρωτεύουσα Ριάντ, προκάλεσαν τον θάνατο τουλάχιστον 16 ανθρώπων και τον τραυματισμό εκατοντάδων.

Το πρακτορείο χαρακτηρίζει τις επιθέσεις αυτές τις πλέον πολύνεκρες στη Σαουδική Αραβία από την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν.

Γιατί τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχουν τόσο μεγάλη σημασία;

Η γεωγραφική θέση της Υεμένης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα της σύγκρουσης.

Τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, στο νότιο άκρο της Ερυθράς Θάλασσας, βρίσκονται πάνω σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές του κόσμου. Η διαδρομή μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, της Ερυθράς Θάλασσας και των Στενών Μπαμπ ελ Μαντέμπ αποτελεί την πιο βολική θαλάσσια σύνδεση μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, ενώ είναι σημαντική και για τις εξαγωγές πετρελαίου.

Οι Χούθι άρχισαν να επιτίθενται σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα το 2023, δηλώνοντας ότι οι ενέργειές τους αποτελούσαν αντίποινα για την ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση στη Γάζα, η οποία ακολούθησε τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου. Αρχικά υποστήριζαν ότι στόχευαν αποκλειστικά πλοία με δεσμούς με το Ισραήλ. Ωστόσο, δέχθηκαν επιθέσεις και πλοία χωρίς άμεση σύνδεση με τη χώρα.

Οι επιθέσεις είχαν σημαντικές συνέπειες για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Πολλές ναυτιλιακές εταιρείες άρχισαν να αποφεύγουν την Ερυθρά Θάλασσα, επιλέγοντας τη διαδρομή γύρω από το νότιο άκρο της Αφρικής. Η παράκαμψη αυτή αυξάνει το κόστος μεταφοράς, προσθέτει χιλιάδες μίλια στα ταξίδια και μπορεί να επιμηκύνει τη διάρκειά τους έως και κατά δύο εβδομάδες.

Τι διακυβεύεται για τη Σαουδική Αραβία;

Για το Ριάντ, η ήττα των Χούθι θα σήμαινε την εξουδετέρωση ενός μακροχρόνιου αντιπάλου. Οι επιθέσεις της οργάνωσης απειλούν, όμως, και τις οικονομικές φιλοδοξίες του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, του ντε φάκτο ηγέτη της Σαουδικής Αραβίας.

Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν επιδιώκει να προσελκύσει ξένες επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων σε τομείς που εκτείνονται από τα κέντρα δεδομένων έως την κατασκευή ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Οι επιθέσεις των Χούθι ενδέχεται να υπονομεύσουν αυτές τις επιδιώξεις.

Για τις υπόλοιπες χώρες, η εξουδετέρωση της απειλής των Χούθι θα μπορούσε να οδηγήσει στην αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα εδώ και χρόνια.

Ποιοι στηρίζουν στρατιωτικά τη Σαουδική Αραβία;

Η σαουδαραβική κυβέρνηση έχει ζητήσει μεγαλύτερη στρατιωτική υποστήριξη από τις δυτικές δυνάμεις για την αντιμετώπιση των Χούθι.

Το Ηνωμένο Βασίλειο παρέχει αεροσκάφος εναέριου ανεφοδιασμού, προκειμένου να υποστηρίξει τα σαουδαραβικά μαχητικά κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεών τους. Η Γαλλία ανακοίνωσε ότι θα αποστείλει στρατιωτικό προσωπικό και συστήματα ραντάρ για την προστασία του Γιανμπού, του σημαντικού κόμβου εξαγωγής πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, από την πλευρά τους, δεν έχουν ανακοινώσει την παροχή πρόσθετης στρατιωτικής βοήθειας. Συνεχίζουν, ωστόσο, να παρέχουν πληροφορίες στις σαουδαραβικές αρχές.

Με πληροφορίες από Bloomberg