Στέκομαι απέναντι από τις “Φυτεύτριες”, πλάι μου η Ε, είμαστε στο χώρο της έκθεσης, την ρωτώ γιατί ειδικά αυτός ο πίνακας του Διαμαντή είναι που την ακολουθεί χρόνια, δική της η παραδοχή, δεν ξέρει γιατί, ξέρει μόνο ότι επιστρέφει σ’αυτόν και τον ψάχνει κάθε φορά από άλλη πλευρά επιδιώκοντας μια άλλη κατανόηση, λιγότερο προβεβλημένη, όπως το πώς άραγε να συνδεόμαστε με τις Φυτρεύτριες σήμερα που δεν υπάρχει πια στο τοπίο η φροντίδα και η αγάπη τους για το χώμα και οι γνώσεις τους για τη γη; Δεν έχω απάντηση, ούτε και η ίδια, θέτει ένα προβληματισμό, αυτό προσδοκεί, εσύ τί κοιτάς βλέπωντας τον πίνακα, την ρωτώ, βλέπει κάπου εκεί μέσα την γιαγιά της, λέει, που ζύμωνε, φύτευε, μεγάλωνε ζώα, μάζευε ελιές, είχε την στενή σχέση με τη γη των αλλοτινών ανθρώπων που έσταζε βιωματική σοφία ή όπως το γράφει ο ποιητής “μυριάδες ανεπαίσθητες δονήσεις από την γη επενεργούσαν πάνω τους με αποτέλεσμα ο ψυχισμός τους να δέχεται και να αποτομαιεύει εγχαράξεις ανώνυμα θεικές”. Το να καταλαβάινεις το χώμα και τους ανέμους και να αναγνωρίζεις τα πουλιά από το τραγούδι τους και να ξέρεις τί καιρό θα κάνει κοιτώντας τον ουρανό και να έχεις την πίστη πως μέσα στα μυριστικά τα βότανα θα βρεις θεραπεία, σημαίνει πολλά, σημαίνει να ατενίζεις τον πυρήνα της ζωής και αυτή την ατένιση την έχουμε χάσει, οι πατούσες μας είναι απομακρυσμένες πια από το φορτισμένο με μυστικά μηνύματα χώμα μας.



“Ο ασυγχρονισμός της φύσης και του ανθρώπου έφερε τον ασυγχωνισμό της ψυχής και του σώματος”, γράφει ο ποιητής, το λέω στην Ε, κουνά το κεφάλι, ίσως αν κάποτε η πολιτική γίνει πιο ποιητική τα πράγματα γίνουν αλλιώς λέει, πιο ενσυναισθητικά, πιο συμποιητικά, μακάρι, λέω, παρότι και οι δύο αισθανόμαστε απομακρυσμένο το ενδεχόμενο. Επιστρέφω με τα πόδια στο σπίτι, με γυροφέρνουν σ’ολη την διαδρομή αυτές οι σκέψεις, τόσο που μόλις μπαίνω στο σαλόνι ασυναίσθητα κατευθύνομαι στη βιβλιοθήκη και ψάχνω την έκδοση με την αλληλογραφία Σεφέρη- Διαμαντή, στα γράμματα τους μιλουν γι’αυτές τις μορφές, τους λαξευτούς ανθρώπους που έστεκαν στο ύπαιθρο όπως στέκει το δέντρο της ελιάς και που με λιγοστά μέσα κατάφερναν να δημιουργούν μια ζωή πλέρια, ρυθμισμένη, τραχιά και αρχαία σαν τα βουνά. Εχουμε την ικανότητα να ακούσουμε τους ψυθίρους τους ετσι “πρακτικοί" και “τακτοποιημένοι” που καταντήσαμε ή μάλλον ως πλάσματα ενός κόσμου οριστικά χαμένου τους λογαριάζουμε, χωρίς καμμία αξία στο σήμερα που προέχει η ψευδαίσθηση ότι το μόνο που μας χρειάζεται για να προχωράμε είναι μερικές αυταπάτες. Κοιτώ το ρολόι, έχω αργήσει, βάζω το βιβλίο πίσω στην θέση του και μπαίνω στο αυτοκίνητο, κατευθύνομαι προς το γηροκομείο, είναι η ώρα των επισκέψεων, έχει μέρες να δω την Φ, θα κάνει παράπονο, δρόμοι κλειστοί, κίνηση παντού, φτάνω μετά από ένα μισάωρο. Η Φ στην θέση της όπως πάντα, απέναντι από την τηλεόραση, το ίδιο και οι υπόλοιπες, υπάρχει ωστόσο μια προσθήκη που αλλάζει την γεωμετρία του χώρου, μια ηλικιωμένη στο μέσο του δωματίου, καθισμένη με ολόμαυρα ρούχα πάνω σε ένα αμαξίδιο, συνδεδεμένη με μηχάνημα οξυγόνου. Αναπνεύει βαθιά. Ο ήχος της συσκευής κάνει την ανάσα της να αντηχεί παντού. Φέρνω σκαμπό, κάθομαι πλάι στην Φ και την ρωτώ τί συμβαίνει. Μένει στο πάνω όροφο λέει η Φ, την έχουνε φέρει κάτω γιατί θα έρθει το ασθενοφόρο να την πάρει, είναι ώρες που περιμένε, λέει. Την περιεργάζομαι. Το κεφάλι της γυρτό, τα ρυτιδιασμένα της χέρια το ένα πάνω το άλλο, τα μάτια της κλειστά, τα μαλλιά της κατάλευκα. Πόσο χρονών είναι, ρωτώ, πάνω από ενενήντα λέει η φροντίστρια και το μυαλό μου γεννά ερήμην συνειρμούς. Μπορεί νάναι κι’αυτή μια Φυτεύτρια, σκέφτομαι, μια από τις γυναίκες του Διαμαντή, των περασμένων εποχών, τις ρεσπαίρενες, τις νεροφόραινες, τις αρκάτισσες, όπως γράφει στο σημείωμα της η Ε., ίσως λοιπόν κι’αυτή νέα να φύτευε, να σκάλιζε, να κουβαλούσε, να φρόντιζε και να ποιούσε αυτή την γη. Και σήμερα; Σήμερα, με ένα σώμα γέρικο σαν σύνοψη τοπίου, κλεισμένη κάπου σε ένα γηροκομείο περιμένει στην μέση ενός αδιάφορου δωμάτιου το ασθενοφόρο να φανεί…