Γράφει ο Δημήτρης Μακκός

Πίσω από τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ περί «ζητήματος εθνικής ασφάλειας» όσον αφορά την κατάληψη της Γροιλανδίας, μια ομάδα πανίσχυρων δισεκατομμυριούχων της Σίλικον Βάλεϊ –και όχι μόνο– έχει ήδη επενδύσει στρατηγικά στο νησί της Αρκτικής τα τελευταία χρόνια. Στο επίκεντρο αυτών των κινήσεων βρίσκονται εξορυκτικά projects σπάνιων γαιών και κρίσιμων μετάλλων, πρώτων υλών απαραίτητων για την παραγωγή υψηλής τεχνολογίας, από μαχητικά αεροσκάφη μέχρι chatbots τεχνητής νοημοσύνης.

Και μπορεί επισήμως να μην υπάρχει συντονισμός ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τα επιχειρηματικά συμφέροντα, ωστόσο η όλο και πιο έντονη ρητορική Τραμπ έρχεται σήμερα να συναντήσει μακροπρόθεσμα οικονομικά «στοιχήματα» της αμερικανικής tech ελίτ στο νησί — με ονόματα όπως οι Μπιλ Γκέιτς, Τζεφ Μπέζος, και Σαμ Αλτμαν να έχουν ήδη τοποθετηθεί οικονομικά.

«Εισβολή» tech δισεκατομμυριούχων

Ο Τραμπ είχε θέσει στο τραπέζι το ενδεχόμενο κατάληψης της Γροιλανδίας ήδη από την πρώτη του θητεία, και συγκεκριμένα από το 2017. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση αυτής της ιδέας φέρεται να διαδραμάτισε ο δισεκατομμυριούχος Ρον Λόντερ, κληρονόμος του κολοσσού της Estée Lauder. Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος ισχυρίστηκε αργότερα ότι η πρωτοβουλία ήταν δική του έμπνευση.

Σήμερα, σύμφωνα με έρευνα της δανέζικης εφημερίδας Politiken, ο Λόντερ διατηρεί οικονομική δραστηριότητα στη Γροιλανδία, έχοντας αποκτήσει μερίδια σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο νησί.

Ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ στη συνάντηση της tech οικονομικής ελίτ με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο με τον Ντόναλντ Τραμπ – Φωτ.: Associated Press

Στο πεδίο των εξορύξεων σπάνιων γαιών, κεντρικό ρόλο κατέχει η εταιρεία KoBold Metals. Ο Τζεφ Μπέζος της Amazon, ο Μπιλ Γκέιτς αλλά και ο Μάικλ Μπλούμπεργκ έχουν ήδη επενδύσει σημαντικά κεφάλαια στη συγκεκριμένη εταιρεία από το 2019. Οι Σαμ Αλτμαν και Μαρκ Ζούκερμπεργκ φέρεται επίσης να έχουν τοποθετηθεί, ενώ κατάθεση της Αμερικανικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς ( SEC) τον Ιανουάριο του 2026 υποδηλώνει ότι η KoBold συγκεντρώνει επιπλέον κεφάλαια. Το γεγονός αυτό αφήνει να εννοηθεί ότι ακόμη περισσότεροι δισεκατομμυριούχοι θα μπορούσαν να στρέψουν το ενδιαφέρον τους στη Γροιλανδία, όσο η ρητορική Τραμπ κλιμακώνεται.

Παρόμοια περίπτωση αποτελεί και η Critical Metals, η οποία διαθέτει άδεια εξόρυξης στη Γροιλανδία. Κορυφαίος επενδυτής της εταιρείας είναι η Cantor Fitzgerald, της οποίας επικεφαλής μέχρι τον Ιανουάριο του 2025 ήταν ο Χάουαρντ Λάτνικ, νυν υπουργός Εμπορίου στην κυβέρνηση Τραμπ. Αλλοι κορυφαίοι θεσμικοί επενδυτές της Critical Metals είναι οι κολοσσοί της Vanguard και της BlackRock.

Γεωπολιτική μάχη για τις σπάνιες γαίες

Οπως ανέφερε δημοσίευμα των New York Times πέρυσι, ο Τραμπ «περιβάλλεται από πλούσιους επενδυτές που βλέπουν στη Γροιλανδία έναν δυνητικά επικερδή τόπο για την εξόρυξη μετάλλων και ορυκτών».

Η Γροιλανδία εκτιμάται ότι διαθέτει περίπου το 12% των παγκόσμιων αποθεμάτων σπάνιων γαιών. Παρά την κριτική σχετικά με το υπέρογκο κόστος της εκμετάλλευσης, λόγω των ακραίων καιρικών συνθηκών, η προοπτική υποχώρησης των πάγων λόγω της κλιματικής κρίσης (η πρόσβαση στο νησί θα μπορούσε να βελτιωθεί τα επόμενα χρόνια) αλλά και η απόλυτη κυριαρχία της Κίνας στην παγκόσμια παραγωγή και επεξεργασία σπάνιων γαιών, φαίνεται ότι καθιστούν όλο και πιο ελκυστικές τις επενδύσεις στη Γροιλανδία για την αμερικανική tech ελίτ.

Τα κέρδη για τους δισεκατομμυριούχους αυτούς έχουν, σύμφωνα με αναλυτές, δύο όψεις: από τη μία εξασφαλίζουν οικονομικά οφέλη από την εκμετάλλευση των εξορύξεων και από την άλλη θωρακίζουν τις τεχνολογικές τους εταιρείες έναντι γεωπολιτικών εντάσεων. Η θωράκιση αυτή έχει να κάνει με τη μείωση της εξάρτησης από τις σπάνιες γαίες της Κίνας, ώστε η αμερικανική παραγωγή υψηλής τεχνολογίας να κινείται πιο άνετα όσον αφορά την πρόσβαση σε πόρους.

Ο Τζεφ Μπέζος μεταξύ των δισεκατομμυριούχων της Σίλικον Βάλεϊ που παρέστησαν στην ορκωμοσία Τραμπ – Φωτ.: Associated Press

Σε μια ταύτιση επιχειρηματικών και γεωπολιτικών συμφερόντων, ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Τραμπ, Μάικ Γουόλτς, είχε δηλώσει με σαφήνεια σε συνέντευξή του το 2024 στο Fox ότι το ενδιαφέρον της αμερικανικής κυβέρνησης για τη Γροιλανδία αφορά τα «κρίσιμα ορυκτά» και τους «φυσικούς πόρους».

Δωρητές του Τραμπ, επενδυτές στη Γροιλανδία

Η ρητορική Τραμπ για τη Γροιλανδία αποκτά ακόμα μια διάσταση, λαμβάνοντας υπόψη ότι μερικοί από τους μεγαλύτερους δωρητές της προεκλογικής του εκστρατείας θα μπορούσαν να επωφεληθούν από οποιαδήποτε είδους εξαγορά της Γροιλανδίας. Μια έρευνα του Guardian σχετικά με τα αρχεία χρηματοδότησης της εκστρατείας φέρνει ονόματα που προαναφέρθηκαν για επενδύσεις στη Γροιλανδία ξανά στο προσκήνιο: οι Ζούκερμπεργκ, Αλτμαν και Μπέζος υπήρξαν σημαντικοί δωρητές της εκστρατείας για την εκλογή του Τραμπ.

Παράλληλα, μεταξύ των πιο ένθερμων υποστηρικτών της ατζέντας για τη Γροιλανδία βρίσκονται και μεγιστάνες του κλάδου των κρυπτονομισμάτων, οι οποίοι επίσης δώρισαν μεγάλα ποσά στις εκστρατείες του Τραμπ και των Ρεπουμπλικανών για το 2024. Το νησί της Αρκτικής θεωρείται ότι θα μπορούσε να αποτελέσει ένα hub για κέντρα δεδομένων, τα οποία καθίστανται όλο και πιο σημαντικά για τις αμερικανικές εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης αλλά και εξόρυξης κρυπτονομισμάτων.

Ορισμένοι κορυφαίοι παράγοντες της Σίλικον Βάλεϊ έχουν επίσης προωθήσει την ιδέα της δημιουργίας μιας «πόλης της ελευθερίας» στη Γροιλανδία. Οπως ανέφερε η εφημερίδα Le Monde, πρόκειται για ένα πρότζεκτ 10.000 κατοίκων σε μια «πόλη χωρίς φόρους, που διέπεται από τις αρχές της ελεύθερης αγοράς και διοικείται από έναν βασιλιά-διευθύνοντα σύμβουλο που ηγείται των πολιτών-μετόχων».

Η ιδέα αυτή έχει φύγει εδώ και καιρό από το θεωρητικό πλαίσιο και πραγματοποιείται ενεργά από την Praxis. H εταιρεία αυτή έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση ύψους 525 εκατομμυρίων δολαρίων και περιλαμβάνει όχι μόνο δωρητές αλλά και μέλη της κυβέρνησης Τραμπ. Με την υποστήριξη του Πίτερ Τίλ, συνιδρυτή της Palantir, και του Αλτμαν έχουν ήδη εξερευνηθεί πιθανές τοποθεσίες για την Praxis στη Μεσόγειο και τη Γροιλανδία. Στήριξη στην εταιρεία έχει δώσει και ο συνιδρυτής της PayPal, Κεν Χάουερι, ο οποίος είναι τώρα πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στη Δανία.