Oταν η Κριστίν Λαγκάρντ έφτασε στη Φρανκφούρτη το 2019 για να αναλάβει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, δεν είχε ούτε επίσημη εκπαίδευση στα οικονομικά ούτε εμπειρία σε ανάλογη θέση. Μάλιστα, γνώριζε τόσο λίγα για τον θεσμό, ώστε αργότερα παραδέχθηκε πως είχε αποδεχθεί τη θέση πιστεύοντας ότι η θητεία της θα διαρκούσε πέντε χρόνια, αντί για οκτώ.

Επτά χρόνια αργότερα, η 70χρονη πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας και πρώην επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ετοιμάζεται να αποχωρήσει πρόωρα από την ΕΚΤ, αφήνοντας πίσω της μια θητεία που δοκιμάστηκε από την πανδημία, δύο ενεργειακά σοκ και τη μεγαλύτερη έξαρση του πληθωρισμού στην ιστορία της Ευρωζώνης.

Οπως επισημαίνει το Reuters, η γυναίκα που ορισμένοι παράγοντες των αγορών είχαν αρχικά χαρακτηρίσει «κίνδυνο για την αξιοπιστία» του θεσμού, κατάφερε τελικά να διαψεύσει τους επικριτές της.

«Τα επτά χρόνια της στην ΕΚΤ ήταν, σε γενικές γραμμές, αρκετά καλά», εκτιμά ο οικονομολόγος και πρώην αξιωματούχος της Τράπεζας της Αγγλίας, Βίλεμ Μπάιτερ, επισημαίνοντας ότι η ΕΚΤ κατάφερε να μειώσει τον πληθωρισμό ταχύτερα από τις αντίστοιχες κεντρικές τράπεζες της Βρετανίας και των ΗΠΑ.

Η δικηγόρος που μπήκε στην πολιτική και έφτασε στο ΔΝΤ

Η διαδρομή της Λαγκάρντ δεν υπήρξε ποτέ συμβατική. Πρώην εταιρική δικηγόρος, με πολυετή παρουσία στο Σικάγο, μπήκε στη γαλλική πολιτική το 2005 ως πρόσωπο εκτός του παραδοσιακού πολιτικού συστήματος.

Τα πρώτα της λάθη τής χάρισαν στη Γαλλία το παρατσούκλι «Madame Lagaffe» («Κυρία Γκάφα»). Σύντομα, ωστόσο, εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο αποτελεσματικά στελέχη του τότε προέδρου Νικολά Σαρκοζί, διαχειριζόμενη την κρίση των γαλλικών τραπεζών το 2008.

Ακολούθησε η ηγεσία του ΔΝΤ, όπου βρέθηκε αντιμέτωπη με την ευρωπαϊκή κρίση χρέους και τη δύσκολη διάσωση της Ελλάδας, η οποία συνοδεύτηκε από σκληρά μέτρα λιτότητας. Η Λαγκάρντ είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις όταν κάλεσε τους Ελληνες, που δοκιμάζονταν από την κρίση, να «πληρώσουν τους φόρους τους».

Το 2018 ανέλαβε ακόμη ένα μεγάλο ρίσκο, εγκρίνοντας χρηματοδότηση-ρεκόρ 57 δισ. δολαρίων προς την Αργεντινή, προκειμένου να στηρίξει τον τότε πρόεδρο Μαουρίσιο Μάκρι. Το εγχείρημα απέτυχε να αποτρέψει την κατάρρευση του νομίσματος και τη βαθιά ύφεση, αφήνοντας το ΔΝΤ αντιμέτωπο με τον πιο προβληματικό οφειλέτη του.

«Δεν είμαστε εδώ για να περιορίζουμε τα spreads»

Η έλλειψη εμπειρίας της Λαγκάρντ στις ιδιαιτερότητες της νομισματικής πολιτικής έγινε ιδιαίτερα αισθητή τον Μάρτιο του 2020.

Καθώς η πανδημία προκαλούσε αναταράξεις στις αγορές κρατικών ομολόγων, η επικεφαλής της ΕΚΤ δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι η τράπεζα «δεν είναι εδώ για να περιορίζει τα spreads» μεταξύ του κόστους δανεισμού της Ιταλίας και της Γερμανίας. Η τοποθέτηση προκάλεσε αμέσως κύμα πωλήσεων στην αγορά ομολόγων, αναγκάζοντάς τη να ανασκευάσει γρήγορα. Ωστόσο, επί των ημερών της, η ΕΚΤ προχώρησε σε έκτακτες αγορές ομολόγων, σταθεροποιώντας τις αγορές κατά την εξάπλωση της πανδημίας.

Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, ακολούθησε ο ταχύτερος κύκλος αυξήσεων επιτοκίων στην ιστορία της τράπεζας, με στόχο τον περιορισμό του πληθωρισμού. Η ΕΚΤ αναγνώρισε αργότερα ότι είχε καθυστερήσει να αντιληφθεί πλήρως τις επιπτώσεις της εκτίναξης των τιμών της ενέργειας.

«Ολα είναι καλύτερα με βούτυρο»

Η Λαγκάρντ ξεχώριζε από τους τεχνοκράτες συναδέλφους της για τον συνδυασμό γοητείας, πραγματισμού και ικανότητας οικοδόμησης συναινέσεων. Προτιμούσε τις απλές, καθημερινές εκφράσεις από την περίπλοκη οικονομική ορολογία. Ως επικεφαλής του ΔΝΤ είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ότι «όλα είναι καλύτερα με βούτυρο», μιλώντας για την ανάπτυξη, ενώ συμβούλευε τις κυβερνήσεις να «επισκευάζουν τη στέγη όσο λάμπει ο ήλιος».

Κάποτε χαρακτήρισε τους οικονομολόγους «κλειστή συντεχνία», για να προσθέσει αργότερα ότι ήλπιζε να γίνει και η ίδια μέλος της.

Στην ΕΚΤ, η πολιτική της εμπειρία αποδείχθηκε χρήσιμη για την αποκατάσταση εσωτερικών ισορροπιών. Σε αντίθεση με τον προκάτοχό της, Μάριο Ντράγκι, του οποίου το «συγκεντρωτικό ύφος» κατά τους επικριτές του είχε δυσαρεστήσει ορισμένους αξιωματούχους της βόρειας Ευρώπης, επιδίωξε τη συναίνεση μεταξύ των 21 διοικητών των εθνικών κεντρικών τραπεζών της Ευρωζώνης.

Η πολιτική σκιά πάνω από την αποχώρησή της

Η απόφασή της να αποχωρήσει στις 7 Φεβρουαρίου 2027, πριν από την ολοκλήρωση της θητείας της, προκαλεί πάντως αντιδράσεις.

Η χρονική συγκυρία επιτρέπει στους Ευρωπαίους ηγέτες να επιλέξουν διάδοχο πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές της άνοιξης, στις οποίες οι δημοσκοπήσεις, σύμφωνα με το Reuters, εμφανίζουν τη Μαρίν Λεπέν ως πιθανή νικήτρια.

«Αυτό υποβαθμίζει τον θεσμό και απλώς ακολουθεί τους καθαρά πολιτικούς υπολογισμούς του Γάλλου προέδρου», υποστηρίζει ο καθηγητής του London School of Economics, Πολ Ντε Γκράουβε.

Η Λαγκάρντ και ο Εμανουέλ Μακρόν δεν έχουν απαντήσει ευθέως στην κριτική. Η ίδια έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να διεκδικήσει τη γαλλική προεδρία, δηλώνοντας ότι θα υπερασπιστεί τις φιλοευρωπαϊκές αξίες «με όποια ιδιότητα» θεωρήσει αποτελεσματικότερη.

Η πολιτική της διάσταση είχε φανεί και τον Ιανουάριο, όταν αποχώρησε από δείπνο στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, κατά τη διάρκεια ομιλίας του Αμερικανού υπουργού Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ, ο οποίος επέκρινε την Ευρώπη.

Ο διάδοχός της θα κληθεί να αντιμετωπίσει νέες προκλήσεις, από την πίεση στις γαλλικές αγορές ομολόγων έως τον κίνδυνο νέας πληθωριστικής έξαρσης λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Η παρακαταθήκη της Λαγκάρντ αποτυπώνεται στην εκτίμηση του Φρεντερίκ Ντικροζέ, επικεφαλής στρατηγικής και μακροοικονομικής έρευνας της Pictet Wealth Management: «Τοποθετήθηκε εκεί για έναν λόγο: για να είναι περισσότερο πολιτική από τον προκάτοχό της και, ως προς αυτή την αποστολή, πιστεύω ότι σε μεγάλο βαθμό πέτυχε».

Με πληροφορίες από Reuters