Η Ελεγκτική Υπηρεσία εντοπίζει σημαντικές αδυναμίες στην εφαρμογή των μέτρων ασφάλειας και υγείας στα δημόσια σχολεία, παρά το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο, τις εγκυκλίους και τα εργαλεία καθοδήγησης. Στην έκθεσή της με τίτλο «Ασφάλεια και Υγεία στα Δημόσια Σχολεία σε σχέση με τη Διενέργεια Ελέγχων από τους Αρμόδιους Φορείς», διαπιστώνει σημαντικό χάσμα ανάμεσα στις προβλεπόμενες υποχρεώσεις και την πραγματική εφαρμογή τους στις σχολικές μονάδες. Σύμφωνα με τα ευρήματα, σε αρκετές περιπτώσεις είτε δεν είχαν εκπονηθεί οι προβλεπόμενες Γραπτές Εκτιμήσεις Κινδύνων και τα Σχέδια Πολιτικής Άμυνας, είτε τα έγγραφα που υποβλήθηκαν δεν ανταποκρίνονταν στις προβλεπόμενες απαιτήσεις.

Σοβαρά κενά σε πυροπροστασία και ηλεκτρολογική ασφάλεια

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα ευρήματα που αφορούν την πυροπροστασία και την ηλεκτρολογική ασφάλεια των σχολικών εγκαταστάσεων. Από τον δειγματοληπτικό έλεγχο προέκυψε ότι σημαντικός αριθμός δημόσιων σχολείων λειτουργεί χωρίς Πιστοποιητικό Πυροπροστασίας ή χωρίς επικαιροποιημένη Έκθεση Υφιστάμενης Κατάστασης Ηλεκτρολογικής Εγκατάστασης. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, οι αδυναμίες αυτές αυξάνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης σοβαρών περιστατικών, με πιθανές επιπτώσεις στην ασφάλεια μαθητών και προσωπικού.

Μαθητές δεύτερης κατηγορίας;

Η Ελεγκτική Υπηρεσία θέτει, παράλληλα, ζήτημα διαφορετικής αντιμετώπισης δημόσιων και ιδιωτικών σχολείων ως προς τις υποχρεώσεις τους σε θέματα ασφάλειας και υγείας. Όπως αναφέρει, εφόσον το νομοθετικό πλαίσιο για τα ιδιωτικά σχολεία είναι ιδιαίτερα αυστηρό — προβλέποντας ακόμη και την αναστολή της λειτουργίας τους — με σκοπό την πρόληψη σοβαρών ατυχημάτων, γιατί τότε η αντίστοιχη αυστηρότητα και, κατ’ επέκταση, το ίδιο επίπεδο ασφάλειας, δεν επιβάλλεται για το περιβάλλον στο οποίο φοιτούν οι μαθητές των δημόσιων σχολείων;

Ανάγκη ενίσχυσης της εποπτείας και του συντονισμού

Η έκθεση καταλήγει στην ανάγκη ενίσχυσης των μηχανισμών εποπτείας, καλύτερου συντονισμού μεταξύ των αρμόδιων Αρχών και καθιέρωσης συστηματικής παρακολούθησης της συμμόρφωσης των σχολικών μονάδων.

Συστάσεις

Η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται όπως το Γραφείο Πολιτικής Άμυνας, Ασφάλειας και Υγείας του Υπουργείου Παιδείας, θεσπίσει και εφαρμόσει τυποποιημένη διαδικασία ουσιαστικής αξιολόγησης των ΓΕΚ που υποβάλλονται από τις σχολικές μονάδες, με σκοπό, μεταξύ άλλων, τον εντοπισμό κοινών ή επαναλαμβανόμενων κινδύνων και τη λήψη οριζόντιων ή συγκεντρωτικών μέτρων αντιμετώπισής τους. Παράλληλα, να καταρτίσει και να τηρεί συγκεντρωτικό μητρώο συμμόρφωσης των σχολικών μονάδων ως προς την υποβολή ΓΕΚ και Σχεδίων Πολιτικής Άμυνας. Τέλος να ενισχύσει την παρακολούθηση της έγκαιρης ετοιμασίας και υποβολής των εν λόγω εγγράφων, ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματική εφαρμογή των Κανονισμών και η ενίσχυση της κουλτούρας πρόληψης και ασφάλειας στα σχολεία.

Υλοποιείται πρόγραμμα αναβάθμισης σχολικών υποδομών εδώ και τρία χρόνια, λέει το ΥΠΑΝ

Κατά τα τελευταία τρία χρόνια υλοποιείται ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα αναβάθμισης σχολικών υποδομών των τελευταίων ετών, αναφέρει σε ανακοίνωσή του το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας (ΥΠΑΝ), σημειώνοντας ότι έχει λάβει γνώση της Ειδικής Έκθεσης της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για θέματα ασφάλειας και υγείας στις σχολικές μονάδες. Διαβεβαιώνει παράλληλα ότι «η ασφάλεια και υγεία των μαθητών/τριών, των εκπαιδευτικών και του προσωπικού αποτελεί σταθερή και αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα του Υπουργείου».

Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι «η Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας αποτελεί σημαντικό εργαλείο βελτίωσης για το ΥΠΑΝ» και ότι οι επισημάνσεις της θα αξιοποιηθούν στο πλαίσιο του σχεδιασμού που ήδη υλοποιείται. Το Υπουργείο διευκρινίζει ότι τα ζητήματα που καταγράφονται στην Έκθεση είναι διαχρονικά και απασχολούν Υπουργείο, Σχολικές Εφορείες και σχολικές μονάδες.

Αναφορικά με προγραμματισμό και τις παρεμβάσεις που υλοποιούνται, το Υπουργείο σημειώνει ότι περιλαμβάνουν νέες σχολικές μονάδες, επεκτάσεις, ανακαινίσεις, εργασίες συντήρησης, αναβάθμιση ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων και το πρώτο οργανωμένο πρόγραμμα εγκατάστασης κλιματιστικών στα σχολεία. Στόχος, όπως αναφέρεται, είναι η «δημιουργία ενός σύγχρονου, ασφαλούς και λειτουργικού σχολικού περιβάλλοντος. Παράλληλα, έχει ολοκληρωθεί σε ποσοστό περίπου 90% η αντισεισμική αναβάθμιση των σχολικών κτηρίων παγκύπρια».

Στο πλαίσιο του σχεδιασμού αυτού, το Υπουργείο αναφέρει ότι έχει ήδη προχωρήσει ή προχωρεί σε μία σειρά από ενέργειες. Αφενός, προωθεί τη δημιουργία συγκεντρωτικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας με επικαιροποιημένα στοιχεία για όλα τα δημόσια σχολικά κτήρια, τις υποδομές, τον τεχνικό εξοπλισμό και τα πιστοποιητικά πυροπροστασίας και ηλεκτρολογικής ασφάλειας.

Επίσης, αναφέρει ότι εντάσσει σταδιακά στην πλατφόρμα Ηλεκτρονικής Διοίκησης Εκπαίδευσης και Αγωγής τις Γραπτές Εκτιμήσεις Κινδύνου και τα Σχέδια Πολιτικής Άμυνας, ώστε να υπάρχει κεντρική και συστηματική παρακολούθηση της συμμόρφωσης των σχολικών μονάδων.

Παράλληλα, έχει σχεδιάσει διαδικασία δειγματοληπτικού ελέγχου της πληρότητας των Γραπτών Εκτιμήσεων Κινδύνου, με έμφαση σε κρίσιμα σημεία και σχολικές μονάδες αυξημένου κινδύνου, η οποία θα εφαρμοστεί από τη σχολική χρονιά 2026-2027. Σε συνεργασία με το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, εντατικοποιεί τα επιμορφωτικά σεμινάρια προς τους Προέδρους των Επιτροπών Ασφάλειας των σχολικών μονάδων.

Ακόμα, έχει εξασφαλίσει κονδύλια και προωθεί διορθωτικές εργασίες σε σχολικές μονάδες, περιλαμβανομένων των ΤΕΣΕΚ, για την έκδοση Εκθέσεων Υφιστάμενης Κατάστασης Ηλεκτρικής Εγκατάστασης και Πιστοποιητικών Πυροπροστασίας. Έχει επικαιροποιήσει, με εγκύκλιο της 4ης Ιουνίου 2026, την καθοδήγηση προς τις Σχολικές Εφορείες για τις απαιτούμενες διαδικασίες έκδοσης Πιστοποιητικών Πυροπροστασίας.

Την ίδια στιγμή, καθιερώνει κεντρικό μηχανισμό παρακολούθησης και επικαιροποιημένο μητρώο πιστοποιήσεων, με σαφή χρονοδιαγράμματα συμμόρφωσης και προτεραιότητα στις σχολικές μονάδες αυξημένου κινδύνου, ενώ προωθεί και την ολοκλήρωση της έκδοσης Εκθέσεων Ηλεκτρικής Εγκατάστασης και Πιστοποιητικών Πυροπροστασίας για το σύνολο των ΤΕΣΕΚ, στη βάση της διαδικασίας που έχει ήδη δρομολογηθεί στην επαρχία Αμμοχώστου.

Το Υπουργείο επισημαίνει στην ανακοίνωση του, ότι η συντήρηση και η πιστοποίηση των σχολικών κτηρίων αποτελούν, βάσει του θεσμικού πλαισίου, ευθύνη των Σχολικών Εφορειών. Προσθέτει, όμως, ότι αναγνωρίζοντας τη σημασία του κεντρικού συντονισμού, ενισχύει τον εποπτικό του ρόλο, με τυποποιημένες διαδικασίες παρακολούθησης, συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα και σαφή λογοδοσία.