Η εκτεταμένη χρήση προκατασκευασμένων (λυόμενων) αιθουσών στα δημόσια σχολεία έχει πάψει να αποτελεί προσωρινό μέτρο και σε πολλές περιπτώσεις έχει μετατραπεί σε μόνιμη ή ημιμόνιμη λύση για την αντιμετώπιση του υπερπληθυσμού, διαπιστώνει η Ελεγκτική Υπηρεσία σε ειδική έκθεσή της, στην οποία εντοπίζονται σοβαρές αδυναμίες στον σχεδιασμό, την εποπτεία και τη διαχείριση των σχολικών υποδομών.

Στον πρόλογο της Έκθεσης, ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου διευκρινίζει ότι η Ελεγκτική Υπηρεσία δεν θεωρεί προβληματική, αφ' εαυτής, τη χρήση προκατασκευασμένων αιθουσών, επισημαίνοντας ότι αυτές μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο και ευέλικτο μέσο για την κάλυψη προσωρινών στεγαστικών αναγκών.

«Το πρόβλημα που αναδεικνύουμε έγκειται στο γεγονός ότι λύσεις οι οποίες υιοθετούνται ως προσωρινές καταλήγουν τελικά, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποτελούν μόνιμες λύσεις, κάτι μη αποδεκτό», αναφέρει.

Ο κ. Παπακωνσταντίνου επισημαίνει ακόμη ότι η εικόνα που καταγράφεται συνδέεται άμεσα με την απουσία ολοκληρωμένου μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για τις σχολικές υποδομές, τις καθυστερήσεις στην ανέγερση και επέκταση σχολικών μονάδων, καθώς και με τις αυξημένες πιέσεις που προκαλούν οι δημογραφικές και κοινωνικές εξελίξεις.

Παράλληλα, σημειώνει ότι ο έλεγχος ανέδειξε αδυναμίες στην τήρηση επικαιροποιημένων στοιχείων, στην εφαρμογή των διαδικασιών πολεοδομικού ελέγχου και στη συστηματική αξιολόγηση ζητημάτων ασφάλειας και λειτουργικότητας.

Όπως υπογραμμίζει ο Γενικός Ελεγκτής, όταν οι προσωρινές λύσεις παρατείνονται χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα αντικατάστασης, «ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα του μαθησιακού περιβάλλοντος, να δημιουργούν ανισότητες και να επιφέρουν πρόσθετους κινδύνους και δημοσιονομικές επιβαρύνσεις στο μέλλον».

Προσθέτει, τέλος, ότι η παρούσα Έκθεση αποτελεί το πρώτο μέρος του ελέγχου για την ασφάλεια του σχολικού περιβάλλοντος, ενώ το δεύτερο μέρος, το οποίο αφορά κυρίως τις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, θα δημοσιοποιηθεί στις 15 Ιουλίου 2026.

Σύμφωνα με την Έκθεση, το Υπουργείο Παιδείας δεν διαθέτει επικαιροποιημένο κεντρικό μητρώο των προκατασκευασμένων αιθουσών, ούτε μηχανισμό που να συνδέει τις εγγραφές μαθητών με τη χωρητικότητα των σχολικών μονάδων, γεγονός που -όπως σημειώνεται- περιορίζει τη δυνατότητα έγκαιρου εντοπισμού προβλημάτων υπερπληθυσμού και ορθολογικού προγραμματισμού των υποδομών.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία εκτιμά ότι σήμερα λειτουργούν περίπου 440 προκατασκευασμένες αίθουσες στη Δημοτική και Προδημοτική Εκπαίδευση, ενώ στη Μέση Εκπαίδευση καταγράφονται άλλες 69 αίθουσες (48 στη Μέση Γενική και 21 στη Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση).

Για τη σχολική χρονιά 2025-2026 εγκρίθηκε η τοποθέτηση ακόμη 36 νέων προκατασκευασμένων αιθουσών, καθώς και δέκα μικρών αιθουσών για σκοπούς Ειδικής Εκπαίδευσης.

Η Έκθεση αποδίδει την αυξημένη ανάγκη για λυόμενες αίθουσες στον υπερπληθυσμό των σχολικών μονάδων, που συνδέεται με τη δημογραφική αύξηση σε συγκεκριμένες περιοχές, την αύξηση μαθητών με μεταναστευτική βιογραφία και την επέκταση της υποχρεωτικής Προδημοτικής Εκπαίδευσης, χωρίς την αντίστοιχη έγκαιρη ανάπτυξη μόνιμων σχολικών υποδομών.

Εξάλλου, η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρεται στο γεγονός ότι πολλές προκατασκευασμένες αίθουσες παραμένουν σε χρήση για περισσότερο από μία δεκαετία, γεγονός που, σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, αποδεικνύει ότι οι προσωρινές λύσεις έχουν ουσιαστικά παγιωθεί.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται το Γ΄ Δημοτικό Σχολείο Ύψωνα, όπου έχουν τοποθετηθεί συνολικά επτά προκατασκευασμένες αίθουσες από το 2017 μέχρι το 2024, ενώ η ανέγερση νέου σχολείου εκτιμάται ότι δεν θα ολοκληρωθεί πριν από την πάροδο τουλάχιστον τεσσάρων ακόμη ετών.

Παράλληλα, διαπιστώνονται σοβαρές ελλείψεις ως προς την ασφάλεια και τη λειτουργικότητα των σχολικών εγκαταστάσεων.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρει ότι, αν και προηγούνται επιτόπιες επιθεωρήσεις από τις Τεχνικές Υπηρεσίες του Υπουργείου, δεν υπάρχει τεκμηριωμένη και τυποποιημένη μελέτη χωροθέτησης των προκατασκευασμένων αιθουσών με ενιαία κριτήρια ασφάλειας και υγείας.

Επιπλέον, από επιτόπιους ελέγχους διαπιστώθηκαν περιπτώσεις όπου οι αίθουσες δεν συνδέονται με τα υπόλοιπα σχολικά κτίρια μέσω στεγασμένων διαδρόμων, όπως προβλέπουν τα πρότυπα σχεδιασμού του ίδιου του Υπουργείου, ενώ εντοπίστηκαν και προβλήματα στη διαμόρφωση των αυλών και στον διαθέσιμο λειτουργικό χώρο.

Η Έκθεση εντοπίζει, επίσης, κενά στην εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου. Όπως αναφέρεται, ενώ για νέες σχολικές μονάδες και μεγάλες επεκτάσεις εξασφαλίζεται πολεοδομική συναίνεση, η ίδια διαδικασία δεν ακολουθείται για την τοποθέτηση προκατασκευασμένων αιθουσών, παρότι αυτές συχνά αποτελούν ουσιαστικές και μακροχρόνιες επεκτάσεις των σχολείων.

Η πρακτική αυτή, σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, αυξάνει τον κίνδυνο δημιουργίας ακατάλληλων ή επικίνδυνων σχολικών συνθηκών.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι το νομοθετικό πλαίσιο για τα ιδιωτικά σχολεία είναι αισθητά αυστηρότερο, καθώς η εγκατάσταση προκατασκευασμένων αιθουσών θεωρείται νέα ανάπτυξη και απαιτεί πολεοδομική άδεια και πλήρη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις ασφάλειας, ενώ προβλέπονται ακόμη και κυρώσεις σε περίπτωση παραβάσεων.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία καλεί το Υπουργείο Παιδείας να επανεξετάσει το ισχύον θεσμικό και εποπτικό πλαίσιο για τις δημόσιες σχολικές υποδομές, ώστε να διασφαλιστεί μεγαλύτερη συνέπεια, ασφάλεια και αποτελεσματικότητα.

Μεταξύ των βασικών εισηγήσεων της Ελεγκτικής Υπηρεσίας περιλαμβάνονται η δημιουργία κεντρικού μητρώου προκατασκευασμένων αιθουσών, η σύνδεση των μαθητικών εγγραφών με τη χωρητικότητα των σχολείων, η κατάρτιση ολοκληρωμένου σχεδίου αντικατάστασης των λυόμενων αιθουσών με μόνιμες κτιριακές εγκαταστάσεις, καθώς και η εφαρμογή ενιαίων διαδικασιών αξιολόγησης της ασφάλειας και της πολεοδομικής καταλληλότητας πριν από κάθε νέα τοποθέτηση.

ΥΠΑΝ: Χρειάζονται οι προκατασκευασμένες αίθουσες 

Η χρήση προκατασκευασμένων αιθουσών σε σχολικές μονάδες δεν είναι κάτι αρνητικό, εφόσον υπάρχει πρόβλημα με υπερπληθυσμό μαθητών ή είναι σε εξέλιξη έργα αναβάθμισης των υφιστάμενων κτιρίων, δήλωσε η Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Αθηνά Μιχαηλίδου, τη Δευτέρα.

«Μέχρι να χτιστούν τα νέα σχολεία και μέχρι να έχουμε τις νέες εγκαταστάσεις βελτιωμένες, θα πρέπει να έχουμε κατάλληλες αίθουσες προκατασκευασμένες με γνώμονα πάντα την ασφάλεια των παιδιών», σημείωσε η Υπουργός, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου σχετικά με την έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, η οποία καταγράφει εκτεταμένη χρήση προκατασκευασμένων αιθουσών σε δημόσια σχολεία, εντοπίζοντας σοβαρές αδυναμίες στον σχεδιασμό, την εποπτεία και τη διαχείριση των σχολικών υποδομών.

Η κ. Μιχαηλίδου χαιρέτισε την έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τις προκατασκευασμένες αίθουσες σε σχολικές μονάδες, σημειώνοντας ότι το Υπουργείο την έχει δει και έχει υποβάλει και τη θέση του, η οποία, όπως ανέφερε, βρίσκεται αυτούσια στο παράρτημα της έκθεσης. Όπως εξήγησε, η έκθεση αναγνωρίζει την αναγκαιότητα χρήσης προκατασκευασμένων αιθουσών και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, ώστε αυτές να μην καταστούν μόνιμης χρήσης.

«Θέλω να τονίσω ότι για εμάς είναι ένα σημαντικό εργαλείο για βελτίωση όλες οι συστάσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας», είπε η Υπουργός Παιδείας, κάνοντας λόγο για εξαιρετική συνεργασία της ΕΥ με το Υπουργείο και προσθέτοντας ότι οι εκθέσεις είναι οδοδείκτης για τις πολιτικές του Υπουργείου.

«Εργαζόμαστε συγκεκριμένα προς υλοποίηση όλων των συστάσεων της Ελεγκτικής Υπηρεσίας», διαβεβαίωσε, προσθέτοντας ότι έχει εκπονηθεί πλάνο για το πόσες αίθουσες χρειάζονται, πότε και γιατί. «Γιατί το να έχεις προκατασκευασμένη αίθουσα δεν είναι αρνητικό, εκεί όπου έχεις υπερπληθυσμό, γιατί εξυπηρετείς την υλοποίηση των πολιτικών», είπε η κ. Μιχαηλίδου.

«Για παράδειγμα έχουμε παιδιά με μεταναστευτική βιογραφία, έχουμε υπερπληθυσμό σε συγκεκριμένες περιοχές», συνέχισε, σημειώνοντας ότι «μέχρι να χτιστούν τα νέα σχολεία και μέχρι να έχουμε τις νέες εγκαταστάσεις βελτιωμένες, θα πρέπει να έχουμε κατάλληλες αίθουσες προκατασκευασμένες με γνώμονα πάντα την ασφάλεια των παιδιών».

Σε ό,τι αφορά τις συνθήκες ασφάλειας στις εν λόγω αίθουσες, η κ. Μιχαηλίδου είπε ότι εκδόθηκε εγκύκλιος των Τεχνικών Υπηρεσιών προς όλες τις σχολικές εφορίες με σαφείς οδηγίες για να επισκεφθούν ένα προς ένα τα σχολεία που έχουν υπό την ευθύνη τους και να δουν όλες τις αίθουσες, όχι μόνο τις προκατασκευασμένες, για ζητήματα ασφάλειας, με στόχο να λύνονται αυτά επί τόπου, χωρίς προέγκριση, και με το Υπουργείο να καλύπτει οποιοδήποτε κόστος.

«Έχουμε ήδη προχωρήσει με νέα κτίρια την τελευταία τριετία που είμαστε εδώ, έχουμε ήδη εκπονήσει πλάνο», είπε η Υπουργός, αναφέροντας ενδεικτικά ότι «για την επόμενη τριετία αξιοποιούμε €60 εκατομμύρια στο τριετές δημοσιονομικό πλαίσιο, άρα στους προϋπολογισμό του κράτους, και άλλα τόσα λεφτά από πόρους ευρωπαϊκούς όχι μόνο για νέα κτίρια (νέες τεχνικές σχολές, λύκεια, δημοτικά σε όλη την Κύπρο), που είναι στοχευμένες ανάγκες και στη βάση συγκεκριμένων στοιχείων, αλλά προχωρούμε και με επεκτάσεις και με βελτιώσεις κτιρίων».

Υπογράμμισε, επίσης, «ότι για δεκαετίες είχαν εγκαταλειφθεί τα σχολικά κτίρια, χρειάζονται άμεσα ενέργειες και αυτές κάνουμε εδώ και τρία χρόνια και τις κάνουμε ακόμα πιο εντατικοποιημένα στην επόμενη τριετία μέσω και του κρατικού προϋπολογισμού».