Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αιφνιδίασε τους συμμάχους της Ουάσιγκτον στον Κόλπο αλλά και πολλούς από τους ίδιους τους συνεργάτες του, όταν ανακοίνωσε το σχέδιό του να επιβάλει διόδια στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, πυροδοτώντας διπλωματικό πυρετό με στόχο να τον μεταπείσουν, σύμφωνα με πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων, τις οποίες επικαλείται το CNN.

Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση της Δευτέρας έγινε παρά το γεγονός ότι, επί μήνες, στενοί σύμβουλοι του Τραμπ τον προειδοποιούσαν να εγκαταλείψει την ιδέα, εκτιμώντας ότι θα υπονόμευε τους ίδιους τους στρατηγικούς στόχους των ΗΠΑ στον πόλεμο και, ταυτόχρονα, θα νομιμοποιούσε τις ιρανικές θέσεις περί επιβολής τελών διέλευσης στα Στενά, πρακτική που η αμερικανική κυβέρνηση χαρακτήριζε έως τώρα παράνομη.

Ωστόσο, καθώς παρακολουθούσε την κλιμάκωση της κρίσης γύρω από το στρατηγικής σημασίας πέρασμα, η οποία είχε οδηγήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες εκ νέου σε ανοιχτή πολεμική εμπλοκή, ο Τραμπ επέμεινε στην πρότασή του.

«Από σήμερα και στο εξής οι Ηνωμένες Πολιτείες θα είναι γνωστές ως “Ο ΦΥΛΑΚΑΣ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ”», έγραψε στην πλατφόρμα Truth Social το πρωί της Δευτέρας, ανακοινώνοντας την επιβολή τέλους 20% σε κάθε φορτίο που διέρχεται από τα Στενά.

Η αιφνιδιαστική εξαγγελία προκάλεσε αγώνα δρόμου, διάρκειας 24 ωρών, τόσο εντός της αμερικανικής κυβέρνησης όσο και στις χώρες του Κόλπου, προκειμένου πηγές των ΗΠΑ, ο Τραμπ φέρεται να διατύπωσε αυθόρμητα. Παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος υπαναχώρησε την Τρίτη, το επεισόδιο ανέδειξε για ακόμη μία φορά τον απρόβλεπτο τρόπο με τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος προσεγγίζει την εξωτερική πολιτική, αναφέρεται στην ανάλυση του αμερικανικού Μέσου.

Σύγχυση στον Λευκό Οίκο

Στον Λευκό Οίκο, συνεργάτες του προέδρου επιχείρησαν εσπευσμένα να επεξεργαστούν τον μηχανισμό εφαρμογής ενός πρωτοφανούς συστήματος διοδίων, εξετάζοντας ποιος θα επιβαρυνόταν με το κόστος και πώς θα γινόταν η είσπραξη.

Αρχικά, πολλοί αξιωματούχοι αλλά και αναλυτές υπέθεσαν ότι τα τέλη θα κατέβαλλαν οι ναυτιλιακές εταιρείες. Ωστόσο, η κατάσταση περιπλέχθηκε ακόμη περισσότερο όταν ο Τραμπ δήλωσε αργότερα τη Δευτέρα ότι το κόστος θα αναλάμβαναν οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο.

Την ίδια ώρα, οι ηγεσίες της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν και του Κατάρ επιδίδονταν σε έντονες διπλωματικές επαφές προκειμένου να συνομιλήσουν προσωπικά με τον Τραμπ και να τον αποτρέψουν από την εφαρμογή του σχεδίου.

Η αναδίπλωση

Μέχρι το πρωί της Τρίτης, οι πιέσεις είχαν αποδώσει.

Αντί για την επιβολή διοδίων, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι χώρες του Κόλπου δεσμεύτηκαν να αυξήσουν τις επενδύσεις τους στις Ηνωμένες Πολιτείες, χωρίς όμως να διευκρινίσει τα σχετικά ποσά.

Οι συγκεκριμένες χώρες έχουν ήδη ανακοινώσει επενδυτικά σχέδια ύψους τρισεκατομμυρίων δολαρίων στις ΗΠΑ, αν και παραμένει ασαφές ποιο μέρος αυτών των σχεδίων θα υλοποιηθεί τα επόμενα χρόνια.

«Το πρότεινα χθες και μου φάνηκε καλή ιδέα», δήλωσε ο Τραμπ την Τρίτη. «Με πήραν τηλέφωνο διάφοροι άνθρωποι, διάφορες χώρες, βασιλιάδες και εμίρηδες — όλοι αυτοί που γνωρίζουμε και εκτιμούμε. Είναι πραγματικά πολύ ισχυροί εταίροι και μου είπαν ότι θα προτιμούσαν να το κάνουμε με διαφορετικό τρόπο», εξήγησε.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επανέλαβε ότι, λόγω των παραβιάσεων από την πλευρά του Ιράν της συμφωνίας για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά, ο πρόεδρος «διατηρούσε πάντοτε όλα τα ενδεχόμενα στο τραπέζι».

Οπως ανέφερε, ο Τραμπ θεωρούσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έπρεπε να αποζημιωθούν για τα χρόνια κατά τα οποία διασφάλιζαν τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή, όμως τελικά έκρινε προτιμότερη την πρόταση των συμμάχων για νέες επενδύσεις στις ΗΠΑ.

Οι ενστάσεις των συμβούλων

Μετά την επανέναρξη της αμερικανικής στρατιωτικής εμπλοκής την προηγούμενη εβδομάδα, ο Τραμπ σταθερά έχει υποστηρίξει ότι ο πόλεμος βρίσκεται ουσιαστικά υπό έλεγχο και ότι ακόμη μία σύντομη αλλά ισχυρή αεροπορική εκστρατεία αρκεί για να εξαναγκάσει το Ιράν σε υποχώρηση. Παράλληλα, επιμένει ότι η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ παραμένει ελεύθερη.

Ωστόσο, σύμφωνα με το CNN, η εικόνα επί του πεδίου διαφέρει, καθώς το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει τη δυνατότητα να απειλεί τη διέλευση εμπορικών πλοίων.

Ως αποτέλεσμα, η κίνηση στη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό έχει μειωθεί αισθητά, ενώ οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί στα υψηλότερα επίπεδα από τη συμφωνία ειρήνης ΗΠΑ-Ιράν του προηγούμενου μήνα.

Ο Τραμπ είχε επανειλημμένα αφήσει να εννοηθεί κατά το παρελθόν ότι θα επέβαλλε διόδια στα Στενά, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες επωμίζονται, όπως υποστηρίζει, το μεγαλύτερο βάρος της ασφάλειας μιας θαλάσσιας οδού από την οποία οι ίδιες δεν εξαρτώνται ενεργειακά.

Τον Απρίλιο είχε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ δικαιούνται να επιβάλουν τέλη επειδή «είμαστε οι νικητές» του πολέμου, ενώ αργότερα είχε προτείνει ένα είδος «κοινής διαχείρισης» των Στενών με το Ιράν.

Πιο πρόσφατα είχε παρουσιάσει τα πιθανά διόδια ως μορφή «αποζημίωσης» για το κόστος του πολέμου, εφόσον η Τεχεράνη δεν συμφωνούσε σε μόνιμη ειρήνη.

Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις, οι εισηγήσεις αυτές συναντούσαν σταθερά την αντίδραση των συμβούλων του. Εκτιμούσαν ότι μια τέτοια απόφαση θα οδηγούσε σε νέα αύξηση των τιμών του πετρελαίου και των καυσίμων, εντείνοντας τις πολιτικές πιέσεις προς τους Ρεπουμπλικανούς ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, όπου το κόστος ζωής αναμένεται να αποτελέσει κυρίαρχο ζήτημα.

Παράλληλα, υπογράμμιζαν ότι η επιβολή διοδίων θα αναιρούσε τη θέση που η ίδια η κυβέρνηση είχε υιοθετήσει έναντι του Ιράν.

«Καμία χώρα δεν δικαιούται να επιβάλλει διόδια ή τέλη σε διεθνή θαλάσσια οδό. Αυτό προβλέπει το διεθνές δίκαιο», είχε δηλώσει στα τέλη Ιουνίου ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, λίγο πριν υπογράψει κοινή διεθνή δήλωση που απέρριπτε «κάθε προσπάθεια επιβολής διοδίων, τελών ή ελέγχου» στα Στενά του Ορμούζ.

Η αντίδραση της Τεχεράνης

Οι φόβοι των συμβούλων επιβεβαιώθηκαν σχεδόν αμέσως.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκτσί, αξιοποίησε τις δηλώσεις του Τραμπ για να υποστηρίξει ότι ακόμη και ο Αμερικανός πρόεδρος αναγνωρίζει την αρχή της αποζημίωσης για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

«Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει απόλυτο δίκιο. Οποιος παρέχει ασφαλή διέλευση στα εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ πρέπει να αποζημιώνεται για αυτή την υπηρεσία», ανέφερε, προσθέτοντας με ειρωνική διάθεση: «Το 20% είναι φυσικά υπερβολικό. Εμείς θα είμαστε πιο δίκαιοι».