Παραμέρισε έναν διακομματικό νόμο που είχε υπογράψει μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα και ο οποίος θα επέβαλλε νέους δασμούς στη Ρωσία. Εκλεισε συμφωνία για την αγορά ντίζελ από τη Μόσχα. Οι διαπραγματευτές του συμφώνησαν στις γενικές, αλλά ασαφείς, κατευθύνσεις μιας συμφωνίας για την απόκτηση μεγάλου μέρους της Lukoil, της ρωσικής ενεργειακής εταιρείας που έχει δεχθεί ισχυρά πλήγματα. Παράλληλα, ζήτησε την αντικατάσταση του προέδρου της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, η επιτυχία του οποίου να μεταφέρει τις πολεμικές επιχειρήσεις στο εσωτερικό της Ρωσίας προκαλεί έντονο εκνευρισμό στον Αμερικανό πρόεδρο.

Η εντεινόμενη προσπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ τις τελευταίες εβδομάδες να αποκαταστήσει τη διεθνή θέση της Ρωσίας και να επαναφέρει τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Β. Πούτιν στο διπλωματικό προσκήνιο εντυπωσιάζει για την ταχύτητά της, για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζει τον Ζελένσκι ως το βασικό εμπόδιο στις προσπάθειες για την ειρήνη, αλλά και για την άρνηση του Αμερικανού προέδρου να αναγνωρίσει ότι η Ρωσία συνεχίζει τον πόλεμο που, όπως υποστηρίζει, προσπαθεί να τερματίσει, σύμφωνα με ανάλυση στους New York Times.

«Η Ρωσία, για να είμαστε ειλικρινείς, έχει συμπεριφερθεί καλά στο θέμα της Ουκρανίας», δήλωσε ο Τραμπ χθες, Δευτέρα, μιλώντας σε δημοσιογράφους έξω από τον Λευκό Οίκο, καθώς αναχωρούσε για προεκλογική συγκέντρωση.

Αντιθέτως, υποστήριξε: «Εμείς έχουμε δώσει πολλά στην Ουκρανία. Εκείνοι δεν μας έχουν δώσει τίποτα. Να το θυμάστε αυτό».

Το προηγούμενο βράδυ, σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έγραψε ότι ο Ζελένσκι «δεν θέλει να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο και πιθανότατα δεν το ήθελε ποτέ», επειδή, σύμφωνα με τον ίδιο, η σύγκρουση εξασφαλίζει στον Ουκρανό πρόεδρο συνεχή ροή χρημάτων και όπλων από την Ευρώπη.

Μήνυμα των Αμερικανών στον Ζελένσκι

Η περιφρόνηση του Τραμπ προς τον Ζελένσκι δεν είναι κάτι καινούργιο. Ούτε είναι πρωτοφανής η προθυμία του να αντιμετωπίζει με επιείκεια τον Πούτιν, για τον οποίο έχει εκφράσει επανειλημμένα τον σεβασμό, ακόμη και τον θαυμασμό του.

Το νέο στοιχείο, σύμφωνα με την ανάλυση στους ΝΥΤ, φαίνεται πως είναι η αποφασιστικότητα του Τραμπ να επιβάλει μια συμφωνία στον Ζελένσκι. Τονίζει ότι δεν αξίζει να επιμείνει στη διατήρηση των κατεχόμενων περιοχών στις ανατολικές επαρχίες της χώρας και ότι η Ουκρανία μπορεί επίσης να αποκομίσει οικονομικά οφέλη, εάν καταλήξει σε συμφωνία, ακόμη και αν αυτή έχει διαμορφωθεί σε μεγάλο βαθμό με βάση τους ρωσικούς όρους.

Αυτό είναι το μήνυμα που αναμένεται να μεταφέρουν οι Αμερικανοί στον Ζελένσκι σήμερα, Τρίτη, στο Οσλο, όπου ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, έχει συνάντηση με τον Ουκρανό πρόεδρο. Ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ, συμμετέχει στη συνάντηση εξ αποστάσεως, σύμφωνα με ανακοίνωση της νορβηγικής κυβέρνησης.

Στη συζήτηση συμμετέχουν επίσης ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, και ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση. Η Φινλανδία έχει εξελιχθεί σε ένθερμο μέλος του ΝΑΤΟ. Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο παραχώρησε στη Ρωσία περίπου το 12% των εδαφών της, τα οποία δεν ανέκτησε ποτέ.

Συνάντηση και με τον Πούτιν

Την επόμενη ημέρα, ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ αναμένεται να ταξιδέψουν στην Αγία Πετρούπολη, την ιδιαίτερη πατρίδα του Πούτιν, για να συναντήσουν τον Ρώσο πρόεδρο. Εκεί, οι εκπρόσωποι του Τραμπ αναμένεται να κάνουν το επόμενο βήμα στην προσπάθειά τους να αναδείξουν τα οφέλη της διαπραγμάτευσης με τον Πούτιν, εξασφαλίζοντας την απελευθέρωση ενός Αμερικανού που κρατείται επί μακρόν στη Ρωσία.

Ο Τραμπ αναφέρθηκε ξανά χθες, Δευτέρα, στο ενδεχόμενο απελευθέρωσης ομήρου, χωρίς να αποκαλύψει λεπτομέρειες. Ο μοναδικός Αμερικανός που το Στέιτ Ντιπάρτμεντ χαρακτηρίζει «παρανόμως κρατούμενο» στη Ρωσία είναι ο Στίβεν Χάμπαρντ. Η Ρωσία τον κατηγορεί πως πολεμούσε ως μισθοφόρος στο πλευρό της Ουκρανίας όταν συνελήφθη το 2022. Ο Χάμπαρντ, ο οποίος βρίσκεται πλέον στα μέσα της όγδοης δεκαετίας της ζωής του, καταδικάστηκε σε κάθειρξη άνω των έξι ετών.

Ενδεχόμενη απελευθέρωσή του αποκαλύπτει πολλά για τη στρατηγική του Πούτιν. Η απελευθέρωση ενός ηλικιωμένου Αμερικανού κρατουμένου δεν κοστίζει τίποτα στον Ρώσο πρόεδρο και δεν προσφέρει κανένα όφελος στην Ουκρανία. Ωστόσο, εν μέσω των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, δίνει στον Τραμπ τη δυνατότητα να υποστηρίξει ότι εφαρμόζει μια εξωτερική πολιτική με γνώμονα το «Πρώτα η Αμερική». Η προσπάθεια θα πλαισιωθεί με εικόνες ενός απελευθερωμένου κρατουμένου που ξανασμίγει με την οικογένειά του.

Στόχος η εξομάλυνση

Ο ευρύτερος στόχος, τόσο για τον Πούτιν όσο και για τον Τραμπ, είναι η εξομάλυνση μιας σχέσης που άρχισε να εκτροχιάζεται πριν από περισσότερο από μία δεκαετία, όταν ο Πούτιν κατέλαβε την Κριμαία —έδαφος που είχε ενσωματωθεί στην Ουκρανία κατά τη σοβιετική εποχή— και άρχισε να στέλνει Ρώσους μαχητές στην ανατολική Ουκρανία.

Η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες απάντησαν με κυρώσεις. Ωστόσο, έναν χρόνο αργότερα, η τότε καγκελάριος της Γερμανίας, Ανγκελα Μέρκελ, υπέγραψε συμφωνία με τον Πούτιν για την κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream 2, χαρακτηρίζοντας τον Ρώσο ηγέτη «αξιόπιστο προμηθευτή».

Η επιδίωξη ήταν να επανενταχθεί η Ρωσία στη Δύση, με την ελπίδα ότι έτσι θα περιορίζονταν οι εδαφικές φιλοδοξίες του Πούτιν. Επτά χρόνια αργότερα, η Ρωσία προέβη στην εισβολή στην Ουκρανία.

Σήμερα, η ιστορία αυτή επαναλαμβάνεται. Μόνο που αυτή τη φορά τον ρόλο που είχε παίξει τότε η Μέρκελ αναλαμβάνει ο Τραμπ, υποστηρίζει η αμερικανική εφημερίδα.

Τριμερής Τραμπ – Πούτιν – Σι

Οι φιλοδοξίες του Αμερικανού προέδρου είναι σαφώς μεγαλύτερες. Ηδη συζητείται το ενδεχόμενο τριμερούς συνάντησης στην Κίνα μεταξύ του Τραμπ, του Πούτιν και του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ (δηλαδή χωρίς τον Ζελένσκι) στο περιθώριο ευρύτερης συνόδου των χωρών της περιοχής του Ειρηνικού που έχει προγραμματιστεί για τον επόμενο μήνα.

Ο Τραμπ δήλωσε χθες, Δευτέρα, ότι στο επίκεντρο θα βρεθούν το μέλλον των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών οπλοστασίων στον κόσμο, καθώς και η «αποπυρηνικοποίηση». Πιθανότατα εννοούσε τον έλεγχο των εξοπλισμών, καθώς καμία από τις τρεις δυνάμεις δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται σοβαρά για την εξάλειψη των πυρηνικών της αποθεμάτων.

Αυτό ακριβώς επιδιώκει ο Πούτιν: να διευρύνει τον διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλα ζητήματα, πέρα από την Ουκρανία, παρουσιάζοντας τη μακροχρόνια σύγκρουση ως ένα μόνο από τα πολλά προβλήματα που πρέπει να διαχειριστούν οι δύο πλευρές.

Εάν πραγματοποιηθεί η τριμερής συνάντηση, η εικόνα των ηγετών των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων να συνομιλούν θα μπορούσε να δημιουργήσει την εντύπωση ότι επιχειρούν να μοιράσουν τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής, όπως έκαναν στη Γιάλτα ο Στάλιν, ο Τσόρτσιλ και ο Ρούζβελτ.

Εναν μήνα αργότερα, οι τρεις ηγέτες αναμένεται να συναντηθούν ξανά, αυτή τη φορά στη σύνοδο κορυφής της G20, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο θέρετρο του Τραμπ στο Ντόραλ της Φλόριντα. Πριν από μερικούς μήνες, ο Τραμπ προσκάλεσε τον Πούτιν να συμμετάσχει, δίνοντας την πρώτη ένδειξη ότι ο Ρώσος ηγέτης γινόταν και πάλι δεκτός στη διεθνή σκηνή, έπειτα από χρόνια διπλωματικής απομόνωσης.

Ιστορικές «αλλαγές στρατοπέδου»

Για να φτάσει, ωστόσο, σε αυτό το σημείο, ο Τραμπ χρειάστηκε να εγκαταλείψει κάθε αναφορά στην υποστήριξη της Ουκρανίας για την υπεράσπιση της νεαρής δημοκρατίας της, η οποία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα διαφθοράς.

Ο Αμερικανός πρόεδρος επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου θα συνοδεύεται από «εγγυήσεις ασφαλείας», ώστε να αποτραπεί νέα ρωσική εισβολή. Ουκρανοί αξιωματούχοι, ωστόσο, δηλώνουν πλέον ότι αμφιβάλλουν αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προσέτρεχαν πραγματικά σε βοήθειά τους, τουλάχιστον όσο ο Τραμπ παραμένει στην εξουσία.

«Είναι δύσκολο να βρει κάποιος ιστορικό προηγούμενο για τέτοια αλλαγή στρατοπέδου από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια σύγκρουση αυτού του είδους, επειδή ουσιαστικά δεν υπάρχει», δήλωσε ο Ρίτσαρντ Χάας, διπλωμάτης με μακρά πορεία, ο οποίος υπηρέτησε σε κυβερνήσεις Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου έως την εισβολή στο Ιράκ, πριν από 23 χρόνια.

Το 1972, ο Ρίτσαρντ Νίξον αιφνιδίασε τους συμμάχους των ΗΠΑ προσεγγίζοντας την Κίνα. Η κίνηση εκείνη οδήγησε, χρόνια αργότερα, επί προεδρίας Τζίμι Κάρτερ, στη διπλωματική αναγνώριση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας και στη διακοπή των επίσημων διπλωματικών σχέσεων με την Ταϊβάν.

Ωστόσο, όταν ο Νίξον έκανε εκείνη την κίνηση, δεν βρισκόταν σε εξέλιξη πόλεμος. Επιπλέον, η προσέγγιση συνοδεύτηκε από εκτεταμένες δεσμεύσεις της Ουάσιγκτον για την προστασία της Ταϊβάν, στρατηγική που μέχρι σήμερα, σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, έχει αποδώσει.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχώρησαν επίσης από το Βιετνάμ, αλλά, παρά τις εκτεταμένες διαφωνίες τους με το Νότιο Βιετνάμ, δεν τάχθηκαν ανοιχτά στο πλευρό του Βορρά.

Κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ και, στη συνέχεια, ο τέως πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, διαπραγματεύτηκαν και υλοποίησαν συμφωνία με τους Ταλιμπάν, η οποία οδήγησε γρήγορα στην κατάληψη της εξουσίας στο Αφγανιστάν από το ισλαμιστικό κίνημα. Και σε εκείνη την περίπτωση, η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων είχε ως αποτέλεσμα την κατάρρευση μιας κυβέρνησης που οι ΗΠΑ είχαν προσπαθήσει να στηρίξουν. Ωστόσο, δεν υπήρχαν παράλληλα υπό διαμόρφωση επιχειρηματικές συμφωνίες με την ηγεσία των Ταλιμπάν.

Σημείο καμπής

Οι συνεργάτες του Τραμπ επιμένουν ότι ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας βρίσκεται πλέον σε αυτό που αποκαλούν «σημείο καμπής». Υποστηρίζουν ότι η επόμενη κίνηση ανήκει στον Ζελένσκι, ο οποίος πρέπει να αποδείξει στον Τραμπ ότι είναι και ο ίδιος διατεθειμένος να διαπραγματευτεί με τους Ρώσους, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται την παραχώρηση κυρίαρχων εδαφών.

Ο Ουκρανός πρόεδρος είχε κάποτε δεσμευτεί ενώπιον του Κογκρέσου ότι δεν θα έκανε ποτέ κάτι τέτοιο. Τότε, οι Αμερικανοί νομοθέτες τον είχαν χειροκροτήσει όρθιοι και είχαν υποσχεθεί ότι η αμερικανική υποστήριξη δεν θα εξασθενούσε ποτέ.

Την Κυριακή, σε συνέντευξή του στην εκπομπή Meet the Press του NBC, ο Ζελένσκι αναγνώρισε ότι το κλίμα έχει αλλάξει.

Οταν ρωτήθηκε αν η χώρα του θα μπορούσε να επιβιώσει χωρίς την αμερικανική στρατιωτική και υπηρεσιακή υποστήριξη πληροφοριών, απάντησε:

«Φυσικά, ακόμη και στις πιο δύσκολες καταστάσεις, έχεις μια πιθανότητα. Ομως, χωρίς την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, οι πιθανότητές μας να επιβιώσουμε θα είναι λίγες — πολύ λίγες».

Πηγή: New York Times