Πέτρος Παπακωνσταντίνου

Eξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές, η Γαλλία περιδινείται σε οξεία πολιτική κρίση, στον απόηχο των εκτεταμένων καταστροφών που σημάδεψαν τις ογκώδεις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του Σαββατοκύριακου. Από χθες το βράδυ άρχισαν να εφαρμόζονται μερικές απαγορεύσεις κυκλοφορίας σε Παρίσι, Λιλ και Νίκαια, ενώ ο Σεμπαστιάν Λεκορνί δεν απέκλειε την κήρυξη κατάστασης εκτάκτου ανάγκης, εάν αυτό κριθεί αναγκαίο. Ο Γάλλος πρωθυπουργός χαρακτήρισε «θαύμα» το γεγονός ότι δεν υπήρξαν νεκροί στις εκτεταμένες ταραχές του Σαββάτου και επέρριψε ακέραια την πολιτική ευθύνη στην άκρα Αριστερά, στην οποία συμπεριέλαβε την Ανυπότακτη Γαλλία του Ζαν-Λικ Μελανσόν.

«Υπάρχει, επιτέλους, ένα ακροαριστερό κίνημα που επιδιώκει να προκαλέσει βαθιά αναταραχή στη χώρα, στην πορεία προς τις προεδρικές εκλογές», υποστήριξε ο Λεκορνί. Ο Μελανσόν, ο οποίος, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, διεκδικεί με αξιώσεις το εισιτήριο για τον δεύτερο και αποφασιστικό γύρο της προεδρικής αναμέτρησης, προέρχεται από τους Σοσιαλιστές και χρημάτισε υφυπουργός Παιδείας της κυβέρνησης του Λιονέλ Ζοσπέν.

Περαστικοί κοντοστέκονται και παρατηρούν κατεστραμμένο αυτοκίνητο στους δρόμους του Παρισιού, την επομένη των μεγάλων διαδηλώσεων στις οποίες συμμετείχαν, εκτός από μαθητές και φοιτητές, μεγάλα εργατικά συνδικάτα. [A.P. Photo / Emma Da Silva]

Πάνω από 500.000

Από την αρχή των μαθητικών κινητοποιήσεων, τον περασμένο μήνα, στηρίζει τις διαδηλώσεις, απευθύνοντας εκκλήσεις για την αποφυγή της βίας. Απαντώντας στις επικρίσεις που δέχεται, στη διάρκεια τηλεοπτικής συνέντευξής του την Κυριακή, κατηγόρησε την κυβέρνηση και ειδικά τον υπουργό Εσωτερικών Λοράν Νουνιές για ανικανότητα, διερωτώμενος «πώς είναι δυνατόν να κινητοποιούμε 14.000 αστυνομικούς για την υποδοχή του Πάπα στο Παρίσι και μόλις 10.000 για τη διασφάλιση της τάξης σε μια ημέρα διαδηλώσεων σε όλη τη χώρα».

Οι κινητοποιήσεις του Σαββάτου αποτέλεσαν σταθμό, καθώς στους δρόμους δεκάδων πόλεων συνέκλιναν, εκτός από μαθητές και φοιτητές, μεγάλα εργατικά συνδικάτα, όπως η ιστορική συνομοσπονδία CGT και τα «Κίτρινα Γιλέκα», που επανεμφανίστηκαν ύστερα από έξι χρόνια, με συνθήματα εναντίον της ακρίβειας και της υπερβάλλουσας αστυνομικής βίας. Γύρω στους 800.000 πολίτες, σύμφωνα με τους οργανωτές, και 550.000, σύμφωνα με την κυβέρνηση, διαδήλωσαν, στη συντριπτική τους πλειονότητα ειρηνικά.

Η ημέρα δράσης, ωστόσο, κηλιδώθηκε από τη δράση βίαιων ομάδων, που προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές σε περιουσίες και καταστήματα, βάζοντας στο στόχαστρο και δημόσια κτίρια. Το δημαρχείο της Λιμόζ, εμβληματικό μέγαρο του 19ου αιώνα, παραδόθηκε στις φλόγες ύστερα από επίθεση με μολότοφ, ενώ ταραξίες κατάφεραν να διεισδύσουν στο δημαρχείο της Μασσαλίας, όπου επιδόθηκαν σε βανδαλισμούς. Αλλες ομάδες έφτασαν σε απόσταση 300 μέτρων από το προεδρικό μέγαρο του Ελιζέ. Βίαια επεισόδια έλαβαν χώρα και την Κυριακή, κυρίως σε Παρίσι, Μασσαλία και Λυών, αν και σε μικρότερη κλίμακα.

Το διάγγελμα

Σε έκτακτο διάγγελμά του προς τον γαλλικό λαό, ο Εμανουέλ Μακρόν εξέφρασε την «ντροπή» και την «οργή» του για τα εκτεταμένα επεισόδια, αναγνώρισε ότι η αντίδραση των δυνάμεων της τάξης υπήρξε προβληματική, αλλά δεν ανακοίνωσε κάποια συγκεκριμένη πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που θρέφουν την κοινωνική αναταραχή. Ακόμη και κορυφαίοι εκπρόσωποι της δικής του πολιτικής παράταξης, όπως ο πρώην πρωθυπουργός του και νυν προεδρικός υποψήφιος Εντουάρ Φιλίπ, εξέφρασαν την απογοήτευσή τους. Δυσμενή σχόλια προκάλεσαν επιπλέον η παρουσία του Γάλλου προέδρου και της συζύγου του σε συναυλία της Σελίν Ντιόν το βράδυ της Παρασκευής και η επιμονή του να αναχωρήσει χθες για προγραμματισμένη περιοδεία σε χώρες του Κόλπου, παρά τις δύσκολες ώρες που διανύει η Γαλλία.

Σε αυτό το φόντο, η Ακροδεξιά της Μαρίν Λεπέν ασκεί δριμεία κριτική τόσο στη ριζοσπαστική Αριστερά του Μελανσόν όσο και στην κυβέρνηση του Μακρόν, φιλοδοξώντας να δρέψει πολιτικά οφέλη ως ο μόνος αξιόπιστος πολιτικός εκπρόσωπος του νόμου και της τάξης. Η Εθνική Συσπείρωση κυκλοφόρησε στο Διαδίκτυο βίντεο όπου εμφάνιζε τους Μακρόν, Λεκορνί και Νουνιές ως εκπροσώπους του «κόμματος του χάους», ενώ η Λεπέν απηύθυνε το απόγευμα της Κυριακής τηλεοπτικό μήνυμα στους Γάλλους, όπου, αν έκρινε κανείς από τη σκηνοθεσία και το ύφος της, θα πίστευε ότι είχε ήδη εκλεγεί πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Τι έγινε το ’68

Στην κορύφωση του Μάη του ’68, για την ακρίβεια στις 13 του μηνός, η Γαλλία γνώρισε τη μεγαλύτερη γενική απεργία στην Ιστορία της. Στις 29 του μηνός, ο Σαρλ ντε Γκωλ εγκατέλειψε το Παρίσι και κατέφυγε στη στρατιωτική βάση του Μπάντεν-Μπάντεν, στην Ομοσπονδιακή Γερμανία, φοβούμενος κατάληψη του Ελιζέ από τους κομμουνιστές. Εκεί όμως ο διαβόητος, από τις σφαγές της Ινδοκίνας και της Αλγερίας, στρατηγός Ζακ Μασί τον έπεισε ότι οι φόβοι του ήταν υπερβολικοί. Ο Ντε Γκωλ γύρισε στο Παρίσι και απηύθυνε διάγγελμα, με αποτέλεσμα την επομένη εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι της «βαθιάς Γαλλίας» να τον αποθεώσουν στη λεωφόρο των Ηλυσίων. Αφού διέλυσε την Εθνοσυνέλευση, θριάμβευσε στις πρόωρες εκλογές της 23ης Ιουνίου, όπου η Αριστερά έχασε μεγάλο μέρος των εδρών της.

Προφανώς η Λεπέν ελπίζει πως κάτι παρόμοιο μπορεί να συμβεί και τώρα, με την ίδια να εκφράζει τη «βαθιά Γαλλία» σε μια εντελώς διαφορετική συγκυρία. Αν θα τα καταφέρει ή όχι, θα το ξέρουμε σε έξι μήνες.