ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Με τα ευρωπαϊκά αεροδρόμια να μπαίνουν στις πιο απαιτητικές εβδομάδες της θερινής περιόδου και τις πολύωρες καθυστερήσεις στους συνοριακούς ελέγχους να πυροδοτούν έντονες αντιδράσεις από αεροπορικές εταιρείες και διαχειριστές συνοριακών ελέγχων, η Κομισιόν επιχειρεί να προλάβει μια κρίση εμπιστοσύνης γύρω από το νέο σύστημα εισόδου/εξόδου (Entry/Exit System – EES), που εφαρμόζεται ήδη εννέα μήνες. Γι’ αυτόν τον λόγο οι Βρυξέλλες εντείνουν τις επαφές με τα κράτη-μέλη και τον αεροπορικό κλάδο, επιστρατεύουν τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Συνοριοφυλακής Frontex και προωθούν τεχνικές λύσεις για επιτάχυνση των ελέγχων, απορρίπτοντας, ωστόσο, προσώρας κάθε αίτημα παράτασης των έκτακτων «ευελιξιών» που ισχύουν έως τα τέλη Σεπτεμβρίου.

Ηδη χθες πραγματοποιήθηκαν στην Κομισιόν τεχνικές διαβουλεύσεις με εκπροσώπους της αεροπορικής βιομηχανίας, με στόχο να περιοριστούν οι επιπτώσεις στους ταξιδιώτες κατά την κορύφωση της τουριστικής περιόδου, ενώ ο επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ εντατικοποιεί τις επαφές του με τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες επιχειρησιακές δυσκολίες.

Παρά τις πληροφορίες, που κυκλοφορούν εσχάτως στις Βρυξέλλες, για πιθανή παράταση των υφιστάμενων «ευελιξιών» μετά τον Σεπτέμβριο, η Επιτροπή διαμηνύει ότι δεν έχει λάβει επίσημο σχετικό αίτημα από κάποιο κράτος-μέλος, ενώ ήδη απορρίπτει το αίτημα της Διεθνούς Ενωσης Αερομεταφορών για αναστολή ή περαιτέρω χαλάρωση του συστήματος, υποστηρίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε κενά στην καταγραφή εισόδων και εξόδων και θα υπονόμευε τη λειτουργία του.

Το ζήτημα αφορά και την Ελλάδα, η οποία διαθέτει μάλιστα αρκετά περιφερειακά αεροδρόμια στα νησιά, που δέχονται άλλωστε (και) λόγω μεγέθους τη μεγαλύτερη «πίεση» το καλοκαίρι. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση της «Κ» κοινοτικοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι ελληνικές αρχές έχουν ήδη ενισχύσει το προσωπικό των συνοριακών ελέγχων και προχωρούν στην ανάπτυξη της εφαρμογής προεγγραφής ταξιδιωτών, που επιτρέπει στους επιβάτες να καταχωρίζουν μέρος των στοιχείων τους πριν φθάσουν στο σημείο ελέγχου, περιορίζοντας τον χρόνο αναμονής.

Παράλληλα, στις Βρυξέλλες παρακολουθούν στενά την εξέλιξη της κατάστασης –ενόψει κορύφωσης της τουριστικής περιόδου–, ενώ παραμένει έντονη η φημολογία ότι χώρες που αντιμετωπίζουν αυξημένες πιέσεις –μεταξύ αυτών και η Ελλάδα– θα μπορούσαν να στηρίξουν πρωτοβουλίες για μεγαλύτερη «ευελιξία» και μετά τον Σεπτέμβριο. Η προσφερόμενη «ευελιξία» αφορά την προσωρινή αναστολή σε ώρες «αιχμής» της λήψης βιομετρικών στοιχείων (δακτυλικά αποτυπώματα, φωτογραφία προσώπου) κατά την πρώτη είσοδο ταξιδιωτών, χωρίς όμως να καταργείται η καταγραφή εισόδου.

Παρότι αναγνωρίζει τις πιέσεις που δέχονται τα αεροδρόμια και τα συνοριακά σημεία –ειδικά αυτό το διάστημα–, η Κομισιόν αντιτείνει την πολυπλοκότητα ενός συστήματος που εφαρμόζεται στις 29 χώρες της Σένγκεν και που αντικαθιστά τη σφράγιση διαβατηρίων για τους υπηκόους τρίτων χωρών με ηλεκτρονική καταγραφή και βιομετρική ταυτοποίηση. Υποστηρίζει, δε, ότι ο χρόνος απόκρισης του κεντρικού συστήματος δεν ξεπερνάει τα 2,5 έως 3,5 δευτερόλεπτα, ενώ ακόμη και η πρώτη πλήρης εγγραφή ταξιδιώτη με λήψη βιομετρικών στοιχείων διαρκεί περίπου 60 έως 70 δευτερόλεπτα, με τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις να αποδίδονται, κυρίως, στην οργάνωση των ελέγχων στα ίδια τα αεροδρόμια.

Κατά τους πρώτους εννέα μήνες εφαρμογής του EES έχουν καταγραφεί περισσότερες από 110 εκατ. καταγραφές εισόδου και εξόδου, δηλαδή πάνω από 2 εκατ. διελεύσεις εβδομαδιαίως, ενώ περισσότεροι από 52 εκατ. ταξιδιώτες έχουν ήδη εγγραφεί. Παράλληλα έχουν καταγραφεί περισσότερες από 44.000 αρνήσεις εισόδου, εκ των οποίων πάνω από 1.100 αφορούσαν πρόσωπα που κρίθηκαν ότι συνιστούσαν απειλή για την ασφάλεια. Για παράδειγμα, στο Βέλγιο εντοπίστηκαν ταξιδιώτες που είχαν αλλάξει όνομα και ταξιδιωτικό έγγραφο προκειμένου να παρακάμψουν απαγόρευση εισόδου, ενώ στη Ρουμανία βιομετρικός έλεγχος αποκάλυψε ταξιδιώτη που είχε ήδη απορριφθεί τρεις φορές με διαφορετική ταυτότητα και τελούσε υπό καταχώριση στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (SIS).

Ωστόσο, δυσλειτουργίες καταγράφονται σε περίπου 20 από τα 1.500 συνοριακά σημεία διέλευσης, χωρίς όμως να κατονομάζονται από την Κομισιόν (και) για λόγους ασφαλείας. Σε κάθε περίπτωση, κοινοτικοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι οι καθυστερήσεις σχετίζονται κυρίως με ελλείψεις προσωπικού, περιορισμένες υποδομές και προβλήματα στη διαχείριση των ροών ταξιδιωτών και λιγότερο με το κοινό πληροφοριακό σύστημα.

Γι’ αυτόν τον λόγο συνιστάται στα κράτη-μέλη ευρύτερη χρήση της εφαρμογής προεγγραφής και, όπου ζητηθεί, ανάπτυξη πρόσθετου προσωπικού του Frontex αλλά και επέκταση αυτοματοποιημένων πυλών ελέγχου. Στο αεροδρόμιο της Λισσαβώνας, όπου γίνεται ευρύτερη χρήση τους, ήδη η διαδικασία έχει μειωθεί σε περίπου 10-15 λεπτά. Προκειμένου να περιοριστούν οι καθυστερήσεις, κοινοτικοί αξιωματούχοι υπενθυμίζουν, άλλωστε, στις εθνικές αρχές ότι διατίθενται κονδύλια από το ευρωπαϊκό ταμείο ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων.