Του ΜΑΝΟΥ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ*

Ο πόλεμος στον Λίβανο έχει συμβάλει καταλυτικά στη ριζική αναθεώρηση της ισραηλινής στρατιωτικής στρατηγικής. Για δεκαετίες βασιζόταν στις τρεις αρχές του πρώτου πρωθυπουργού της χώρας Νταβίντ Μπεν Γκουριόν: hatra’a (έγκαιρη προειδοποίηση), harta’a (αποτροπή) και hachra’a (αποτελεσματική δράση). Η πολιτική και η στρατιωτική ηγεσία, δηλαδή, έπρεπε να αποτρέπουν μεγάλες επιθέσεις, αλλά να είναι πάντα έτοιμες να εμπλακούν σε έναν περιορισμένο πόλεμο με στόχο την ταχεία επίτευξη της νίκης. Η κυβέρνηση Νετανιάχου έχει καταστρατηγήσει τις τρεις αρχές, αφού δεν βιάζεται να τερματίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη γειτονική χώρα. Το πιο ανησυχητικό, δε, είναι ότι σχεδιάζει τη δημιουργία μιας ζώνης ασφαλείας στο νότιο τμήμα της λιβανικής επικράτειας, αντίστοιχη με εκείνη που διατηρούσε το Ισραήλ την περίοδο 1985-2000.

Η Χεζμπολάχ ιδρύθηκε με τη βοήθεια των Ιρανών Φρουρών της Επανάστασης για να εκδιώξει τις ισραηλινές δυνάμεις από τον νότιο Λίβανο. Αν δεν υπήρχε ισραηλινή κατοχή, δεν θα είχε καταφέρει η οργάνωση να εδραιωθεί στο εσωτερικό της χώρας. Κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου πολέμου, όμως, η Χεζμπολάχ έστειλε χιλιάδες μαχητές για να πολεμήσουν υπέρ του καθεστώτος Aσαντ και εναντίον της σουνιτικής πλειονότητας. Η συγκεκριμένη ενέργεια πυροδότησε κατηγορίες περί σεχταριστικής δράσης και επέφερε την πολιτική της απομόνωση. Μετά την έναρξη της εξελισσόμενης ισραηλινής εισβολής, δράττεται της ευκαιρίας να αυτοπαρουσιαστεί πάλι ως υπερασπίστρια της λιβανικής ανεξαρτησίας.

Χωρίς αμφιβολία, η ισχυρή παρουσία της στον νότιο Λίβανο συνιστά απειλή για την ισραηλινή ασφάλεια. Χιλιάδες πολίτες έχουν αναγκαστεί να φύγουν από τα σπίτια τους στο βόρειο Ισραήλ, λόγω των επιθέσεων της Χεζμπολάχ. Ως εκ τούτου, η οργάνωση έχει δεχθεί σκληρά χτυπήματα με την παγίδευση χιλιάδων συσκευών επικοινωνίας, την εκτέλεση του ηγέτη της Χασάν Νασράλα και την καταστροφή μεγάλου τμήματος του πυραυλικού της οπλοστασίου. Ωστόσο, παρά τις ισραηλινές προβλέψεις, συνεχίζει να προβάλλει σθεναρή αντίσταση για τρεις λόγους.

Πρώτον, η μορφολογία του εδάφους στον νότιο Λίβανο είναι ιδανική για τις ασύμμετρες επιχειρήσεις της Χεζμπολάχ. Οι λόφοι, οι κοιλάδες και τα δάση παρέχουν φυσική κάλυψη στους μαχητές της, ενώ πολλά χωριά και κωμοπόλεις έχουν μετατραπεί σε φρούρια της οργάνωσης. Σε ένα τόσο σύνθετο επιχειρησιακό περιβάλλον, ο ισραηλινός στρατός βρίσκεται αντιμέτωπος με τακτικές ανταρτοπολέμου, που αυξάνουν συνεχώς τις απώλειές του. Στην πραγματικότητα, ο χρόνος δεν κυλάει υπέρ του Ισραήλ που ήδη δέχεται σφοδρή κριτική για την εθνοκάθαρση της περιοχής. Δεύτερον, η μαζική χρήση των FPV drones καταδεικνύει το υψηλό επίπεδο επιχειρησιακής καινοτομίας και προσαρμοστικότητας της οργάνωσης. Οι ισραηλινές δυνάμεις παραδόξως δεν ήταν προετοιμασμένες για να αντιμετωπίσουν τέτοια μικρά drones, τα οποία λειτουργούν με οπτική ίνα και επομένως δεν αντιμετωπίζονται με ηλεκτρονικά αντίμετρα. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι επιθέσεις καταγράφονται από ενσωματωμένη κάμερα και στη συνέχεια το οπτικοακουστικό υλικό χρησιμοποιείται για προπαγανδιστικούς σκοπούς στο Διαδίκτυο. Τα drones της Χεζμπολάχ δημιουργούν νέα επιχειρησιακά δεδομένα για την ισραηλινή πλευρά.

Τρίτον, η οργάνωση έχει αποκτήσει βαθιές ρίζες μέσα στην πολυπληθή σιιτική κοινότητα του Λιβάνου και δύναται συνεχώς να στρατολογεί νέα μέλη. Κάθε ισραηλινό πλήγμα εναντίον αμάχων ενισχύει το αφήγημα της αντίστασης, το οποίο εδράζεται σε μια ριζοσπαστική εκδοχή της σιιτικής θεολογίας. Οι μαχητές της νιώθουν ότι υπηρετούν τον ύψιστο σκοπό, όπως έπραξε ο ιμάμης Χουσεΐν (εγγονός του προφήτη Μωάμεθ) στην εμβληματική μάχη της Καρμπάλα το 680 μ.Χ. εναντίον των σουνιτών. Για τη Χεζμπολάχ, η σύγκρουση με έναν ισχυρότερο αντίπαλο αποτελεί πηγή υπερηφάνειας και ηρωισμού. Αυτή είναι μια κρίσιμη παράμετρος που δεν φαίνεται να λαμβάνει υπόψη η Ιερουσαλήμ.

Συνοψίζοντας, η ισραηλινή επιχείρηση είναι σχεδόν αδύνατον να καταλήξει σε μια στρατηγική νίκη εναντίον της Χεζμπολάχ. Χρειάζεται να δοθεί περισσότερος χρόνος στην προσπάθεια για διπλωματική διευθέτηση της κρίσης. Αν η πακιστανική διαμεσολάβηση καταλήξει στην επίτευξη μιας προκαταρκτικής συμφωνίας ΗΠΑ - Ιράν, είναι πιθανό –κατόπιν απαίτησης της Τεχεράνης– να υπάρξει και εκεχειρία στο μέτωπο του νοτίου Λιβάνου.

*Ο κ. Μάνος Καραγιάννης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και reader in International Security στο King’s College London.