Η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης παρουσιάστηκε ως μια ιστορική αλλαγή. Και, πράγματι, είναι. Αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη θεσμική παρέμβαση των τελευταίων δεκαετιών στον χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η δημιουργία των Επαρχιακών Οργανισμών αποτελεί την ουσιωδέστερη και δυσκολότερη πτυχή της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Οι Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης δημιουργήθηκαν για να λειτουργήσουν ως σύγχρονοι, ευέλικτοι και αποτελεσματικοί Οργανισμοί, απαλλαγμένοι από τις αγκυλώσεις, τις χρονοβόρες διαδικασίες και τις παθογένειες της παραδοσιακής δημόσιας υπηρεσίας.

Δεν δημιουργήθηκαν για να αποτελέσουν ακόμη μία βαθμίδα γραφειοκρατίας. Δεν δημιουργήθηκαν για να φορέσουν τον μανδύα των διαχρονικών αδυναμιών του κράτους. Δημιουργήθηκαν για να σηματοδοτήσουν μια νέα φιλοσοφία διοίκησης. Λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερη ευελιξία, ταχύτερη λήψη αποφάσεων, μεγαλύτερη λογοδοσία και καλύτερες υπηρεσίες προς τον πολίτη. Τον πολίτη, ναι τον πολίτη, που αποτελεί την αφετηρία και τον τελικό προορισμό κάθε μεταρρύθμισης.

Τον πολίτη, που βρίσκεται στον πυρήνα της αποστολής των ΕΟΑ και αποτελεί τον μοναδικό λόγο της ύπαρξής τους. Τον πολίτη, που δεν πρέπει ποτέ να χαθεί μέσα σε διοικητικές αντιπαραθέσεις και θεσμικές αντιφάσεις.

Οι ΕΟΑ δεν καλούνται να αναπαράγουν το παλιό. Καλούνται να εκφράσουν το νέο. Όχι το κατεστημένο, αλλά την αλλαγή. Όχι τη στασιμότητα, αλλά την πρόοδο. Όχι τη διοίκηση του χθες, αλλά τη διοίκηση του αύριο.

Στον ΕΟΑ Λεμεσού έχουμε επιλέξει να τοποθετήσουμε τον πολίτη στο επίκεντρο κάθε μας απόφασης. Αλλά η πράξη συχνά δοκιμάζει όσα η μεταρρύθμιση υποσχέθηκε στη θεωρία. Και κάπου εκεί γεννιέται η μεγάλη αντίφαση της μεταρρύθμισης.

Όταν προκύπτουν προβλήματα, καθυστερήσεις ή δυσλειτουργίες, η απάντηση είναι σχεδόν πάντα η ίδια. Οι ΕΟΑ είναι διοικητικά αυτόνομοι Οργανισμοί. Έχουν την ευθύνη των αποφάσεών τους.

Όταν όμως οι ίδιοι οι Οργανισμοί χρειάζονται την έμπρακτη στήριξη του κράτους, όταν απαιτούνται νομοθετικές ρυθμίσεις, στελέχωση, έγκριση προϋπολογισμών ή νέων θέσεων, τότε η διοικητική αυτοτέλεια έρχεται αντιμέτωπη με μια διαφορετική πραγματικότητα. Οι διαδικασίες γίνονται πιο αργές και πιο σύνθετες, οι αποφάσεις εξαρτώνται από πρόσθετες εγκρίσεις και η ευελιξία που αποτέλεσε βασικό στόχο της μεταρρύθμισης εξανεμίζεται. Εξανεμίζεαι από άτομα που βρίσκονται στο απυρόβλητο και δεν είναι υπόλογοι σε κανένα και για τίποτε.

Επιστολές να πηγαινοέρχονται, παρατηρήσεις να συσσωρεύονται και απαντήσεις να διαδέχονται η μία την άλλη. Όμως η ουσία παραμένει η ίδια! Και η μεταρρύθμιση κινδυνεύει να εγκλωβιστεί στη γραφειοκρατία που υποτίθεται ότι ήρθε να ξεπεράσει και στους συνήθεις ρυθμούς της κρατικής μηχανής.

Αυτή η προσέγγιση δεν μπορεί να οδηγήσει σε επιτυχημένη μεταρρύθμιση. Δεν γίνεται η αυτοτέλεια να χρησιμοποιείται ως ασπίδα για τη μεταφορά ευθυνών προς τους ΕΟΑ, αλλά να παραμερίζεται όταν οι Οργανισμοί ζητούν τα εργαλεία που απαιτούνται για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.

Η διοικητική αυτοτέλεια δεν είναι μόνο ευθύνη. Είναι και δικαίωμα. Είναι η δυνατότητα ενός Οργανισμού να οργανώνει τις υπηρεσίες του, να διαχειρίζεται το ανθρώπινο δυναμικό του, να εφαρμόζει σύγχρονες πρακτικές διοίκησης, να λαμβάνει αποφάσεις με ταχύτητα και να λογοδοτεί για τα αποτελέσματά του.

Η αυτοτέλεια δεν μπορεί να είναι «α λα καρτ». Δεν μπορεί να επικαλείται όταν αναζητείται ο υπεύθυνος και να παραμερίζεται όταν οι ΕΟΑ χρειάζονται τη συνεργασία, την εμπιστοσύνη και την ουσιαστική στήριξη της Πολιτείας για να εκπληρώσουν την αποστολή τους.

Γιατί, στο τέλος της ημέρας, ο πολίτης δεν ενδιαφέρεται ποιος είχε την αρμοδιότητα και ποιος την ευθύνη. Τον ενδιαφέρει να ανοίγει τη βρύση και να έχει νερό, να ολοκληρώνονται τα έργα στην ώρα τους, να λαμβάνει ποιοτικές υπηρεσίες, να εκδίδεται η άδεια του και να βλέπει έναν Οργανισμό που λύνει προβλήματα αντί να εγκλωβίζεται σε θεσμικές αντιφάσεις, γραφειοκρατικές αγκυλώσεις και ρυθμούς δημόσιας υπηρεσίας.

Και όμως, ναι. Παρά τις αντιφάσεις, τα εμπόδια και τις δυσκολίες, ο ΕΟΑ Λεμεσού θα συνεχίσει να προχωρά μπροστά. Γιατί ο στόχος μας παραμένει αδιαπραγμάτευτος. Να κάνει τον πολίτη να αισθάνεται περήφανος για τον Οργανισμό που τον υπηρετεί.

Γιατί, στο τέλος της ημέρας, ο πολίτης είναι το μόνο πραγματικό μέτρο της επιτυχίας μας. Όλα τα υπόλοιπα έπονται. Γιατί, στον ΕΟΑ Λεμεσού αποφασίσαμε να λειτουργήσουμε αλλιώς.

Αλλιώς από το κατεστημένο.

Αλλιώς από το παρωχημένο.

Αλλιώς από το συνηθισμένο.

Γιατί οι μεταρρυθμίσεις δεν δικαιώνονται από τους νόμους που τις θεσπίζουν. Δικαιώνονται από τους ανθρώπους που τις υπηρετούν και από τους πολίτες που τις βιώνουν καθημερινά.