Οι τεράστιες πυρκαγιές που σαρώνουν τη νοτιοδυτική Γαλλία έκαιγαν με τέτοια ένταση, ώστε δημιούργησαν μια ισχυρή καταιγίδα που προκλήθηκε από τη φωτιά. Το σπάνιο αυτό φαινόμενο παρατηρείται ορισμένες φορές στις μεγα-πυρκαγιές που πλήττουν τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά, όμως μέχρι σήμερα δεν είχε καταγραφεί στη Γαλλία. Και αυτό είναι μόνο μία από τις ενδείξεις ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα εποχή πυρκαγιών, σύμφωνα με τους ειδικούς.

Η Ευρώπη αντιμετώπιζε ανέκαθεν δασικές πυρκαγιές, όμως αυτές γίνονται ολοένα πιο ακραίες, καθώς η κλιματική κρίση εντείνεται. Πυροσβέστες στη Γαλλία και την Ισπανία προσπαθούν αυτή την περίοδο να περιορίσουν μέτωπα πιο σφοδρά και πιο απρόβλεπτα από όσα είχαν αντιμετωπίσει στο παρελθόν.

Η κατάσταση ακολουθεί την περσινή, πρωτοφανή περίοδο πυρκαγιών στην Ευρώπη, με τους ειδικούς να εκτιμούν ότι η ήπειρος προστίθεται πλέον στον μακρύ κατάλογο των περιοχών -από τη Σιβηρία έως τον Αμαζόνιο- που βιώνουν διαδοχικές περιόδους ακραίων πυρκαγιών.

«Εχουμε εισέλθει σε μια εποχή πυρκαγιών που δεν μπορούν να σβήσουν», δήλωσε ο Βίκτορ Ρέσκο δε Ντιός, λέκτορας δασικής μηχανικής και παγκόσμιας αλλαγής στο Πανεπιστήμιο της Λέιδα στην Ισπανία. «Πρόκειται για φωτιές που καίνε με ένταση αντίστοιχη πολλών ατομικών βομβών».

Οι πυρκαγιές στη Γαλλία έχουν ήδη αποτεφρώσει περισσότερα από 116.000 εκτάρια, περίπου 290.000 στρέμματα, αποτελώντας τις μεγαλύτερες που έχουν καταγραφεί ποτέ στη χώρα, ενώ απομένουν ακόμη αρκετοί μήνες μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου.

«Η κατάσταση που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι η δυσκολότερη που έχει καταγραφεί ποτέ, η δυσκολότερη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», δήλωσε τη Δευτέρα (27/06) ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, κατά την επίσκεψή του στο Μπορντό, χαρακτηρίζοντας τις πυρκαγιές «εντελώς πρωτοφανείς».

Ενα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα ήταν η εμφάνιση πυρονεφών, γνωστών ως «πυροσωρειτομελανίες» ή pyrocumulonimbus, τα οποία σχηματίστηκαν το Σαββατοκύριακο στην περιοχή της Ζιρόνδης, κοντά στο Μπορντό, σύμφωνα με τις πυροσβεστικές αρχές.

Τα πυρονέφη δημιουργούνται όταν ιδιαίτερα έντονες πυρκαγιές παράγουν μια στήλη ακραίας θερμότητας, η οποία ανυψώνεται γρήγορα προς τα ψυχρότερα στρώματα της ατμόσφαιρας και συμπυκνώνεται, σχηματίζοντας τεράστια καταιγιδοφόρα νέφη. Τα νέφη αυτά μπορούν να προκαλέσουν δικούς τους ανέμους, βροχές και κεραυνούς, μετατρέποντας τις πυρκαγιές σε ασταθείς και απρόβλεπτες «καταιγίδες φωτιάς» που αυτοτροφοδοτούνται.

Το φαινόμενο είναι καταγεγραμμένο στην Αυστραλία, στον Καναδά και στις Ηνωμένες Πολιτείες -οι πυρκαγιές του Λος Αντζελες το 2025 προκάλεσαν έναν σπάνιο ανεμοστρόβιλο φωτιάς-, όμως δεν είναι καθόλου συνηθισμένο στην Ευρώπη.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων ανέφερε ότι δεν μπορεί ακόμη να επιβεβαιώσει εάν πρόκειται για τον πρώτο πυροσωρειτομελανία που καταγράφηκε στη Γαλλία.

«Ωστόσο, εάν επιβεβαιωθεί, η ανάπτυξή του θα καταδείξει την εξαιρετική ένταση της σημερινής πυρκαγιάς και τις πρωτοφανείς ατμοσφαιρικές συνθήκες υπό τις οποίες καίει», δήλωσε η Φραντσέσκα Ντι Τζουζέπε, συντονίστρια πρόγνωσης πυρκαγιών στο Κέντρο.

Πρωτοφανής έκταση και ταυτόχρονα μέτωπα

Η έκταση των πυρκαγιών είναι επίσης αξιοσημείωτη, σύμφωνα με τους ειδικούς. Τεράστιες εκτάσεις έχουν καεί σε Γαλλία και Ισπανία, με τις δύο χώρες να έχουν ζητήσει τη συνδρομή της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

«Μια συγχρονισμένη κρίση δασικών πυρκαγιών σε πολλές χώρες είναι σπάνια στην Ευρώπη», δήλωσε ο Στέφαν Ντερ, διευθυντής του Κέντρου Ερευνας Δασικών Πυρκαγιών στο Πανεπιστήμιο του Σουόνσι στην Ουαλία.

Οι πυρκαγιές μαίνονται κοντά σε μεγάλες πόλεις. Ανάμεσά τους βρίσκεται και ένα μέτωπο που έχει σαρώσει την ορεινή επαρχία Αβιλα, δυτικά της Μαδρίτης, και αποτελεί πλέον τη μεγαλύτερη πυρκαγιά που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ισπανία, σύμφωνα με τις Αρχές.

«Αυτό που είναι ασυνήθιστο είναι ο σημερινός αριθμός καταστροφικών πυρκαγιών: φωτιές που εξαπλώνονται γρήγορα, υπερβαίνουν τις δυνατότητες των πυροσβεστικών δυνάμεων και αναγκάζουν ολόκληρες κοινότητες να εκκενώσουν», δήλωσε ο Γκιγιέρμο Ρέιν, καθηγητής Επιστήμης της Φωτιάς στο Imperial College του Λονδίνου.

Μέχρι στιγμής, περισσότεροι από 300.000 άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί από τις εστίες τους στις δύο χώρες.

Η πλήρης κατάσβεση πυρκαγιών τέτοιας κλίμακας είναι σχεδόν αδύνατη έως ότου εξαντληθεί η καύσιμη ύλη ή εκδηλωθούν παρατεταμένες βροχοπτώσεις, ανεξάρτητα από τον αριθμό των πυροσβεστικών μέσων που κινητοποιούνται, επισημαίνουν οι ειδικοί.

«Στην Αυστραλία και σε περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά υπάρχει μια γενικότερη αποδοχή ότι ορισμένες πυρκαγιές θα τεθούν εκτός ελέγχου», δήλωσε ο Ντερ. «Στην Ευρώπη εξακολουθεί να επικρατεί ευρέως η αντίληψη ότι τέτοιες πυρκαγιές μπορούν να προληφθούν πλήρως».

Γιατί είναι τόσο σφοδρές αυτές οι πυρκαγιές;

Κάθε δασική πυρκαγιά είναι σύνθετη και μοναδική και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η διαχείριση της γης, το ανάγλυφο του εδάφους και οι διαθέσιμοι πυροσβεστικοί πόροι. Ωστόσο, οι ακραίες καιρικές συνθήκες, τις οποίες επιδεινώνει η κλιματική αλλαγή, αποτέλεσαν βασικό παράγοντα για τις φετινές πυρκαγιές στην Ευρώπη, σύμφωνα με τους επιστήμονες.

Η υπερθέρμανση του πλανήτη προκαλεί εντονότερες εναλλαγές μεταξύ ακραίας υγρασίας και ξηρασίας. Πρόκειται για ένα «φαινόμενο μαστιγίου», όπως το χαρακτήρισε ο Μάθιου Τζόουνς, ανεξάρτητος ερευνητής στη Σχολή Περιβαλλοντικών Επιστημών του Πανεπιστημίου East Anglia στην Αγγλία.

Ο περασμένος χειμώνας ήταν ασυνήθιστα βροχερός στη Γαλλία και στην Ισπανία, γεγονός που οδήγησε σε μεγάλη ανάπτυξη της βλάστησης. Στη συνέχεια, όμως, οι καιρικές συνθήκες μεταστράφηκαν απότομα.

Από τον Μάιο, η Δυτική Ευρώπη έχει πληγεί από διαδοχικά και σφοδρά κύματα καύσωνα, τα οποία ξέραναν το έδαφος και τη βλάστηση. Η ζέστη αυτή αποτέλεσε «το χτύπημα του μαστιγίου», μετατρέποντας την πυκνή βλάστηση σε εξαιρετικά εύφλεκτη καύσιμη ύλη, εξήγησε ο Τζόουνς.

Καθώς η Γαλλία και η Ισπανία προετοιμάζονται για το τέταρτο κύμα καύσωνα του καλοκαιριού, εκφράζονται φόβοι ότι η ήδη επικίνδυνη κατάσταση θα επιδεινωθεί περαιτέρω.

«Δαντικές εικόνες»

Η πλήρης κατάσβεση των σημερινών πυρκαγιών μπορεί να χρειαστεί μήνες, σύμφωνα με τις Αρχές, όμως οι επιπτώσεις τους θα παραμείνουν για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Ο γεμάτος καπνό ουρανός που προκαλούν είναι επιβλαβής για την υγεία. Εκτιμάται ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση από τις δασικές πυρκαγιές προκαλεί περισσότερους από 100.000 θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο.

Υπάρχουν επίσης σοβαρές επιπτώσεις στις οικονομίες. Οι πυρκαγιές μαίνονται κοντά σε μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, πλήττοντας δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, αμπελουργικές περιοχές και κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Πέρα από αυτά, ενδέχεται να αλλάξουν και τη σχέση των ανθρώπων με τη γη στην οποία ζουν, καθώς βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με τη διαρκή απειλή ανεξέλεγκτων πυρκαγιών.

Στο μέλλον, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι πυρκαγιές -στην Ευρώπη και αλλού- θα γίνονται συχνότερες και εντονότερες όσο οι άνθρωποι συνεχίζουν να καίνε ορυκτά καύσιμα και να αυξάνουν τη θερμοκρασία του πλανήτη.

«Είναι δύσκολο να προβλέψουμε μέχρι πού μπορεί να φτάσουν τα πράγματα», δήλωσε ο Ρέσκο δε Ντιός. «Σύντομα δεν θα μπορούμε να αποκλείσουμε δαντικά σενάρια, όπως εκείνα που έχουμε δει στην Καλιφόρνια ή στην Αυστραλία, με πυρκαγιές ή συμπλέγματα πυρκαγιών που θα φτάνουν τις εκατοντάδες χιλιάδες εκτάρια ή ακόμη και το ένα εκατομμύριο εκτάρια».