Στην Ινδονησία, τεράστιες εκτάσεις γης έχουν παραδοθεί στις φλόγες και εκατομμύρια άνθρωποι αναπνέουν τοξικό καπνό. Στον Ειρηνικό Ωκεανό, οι τυφώνες διαδέχονται ο ένας τον άλλον με ασυνήθιστη ένταση, ενώ στην άλλη πλευρά του πλανήτη, στον Ατλαντικό, η περίοδος των τυφώνων εξελίσσεται εντυπωσιακά ήσυχα. Την ίδια στιγμή, στην Ινδία, η έλλειψη βροχοπτώσεων απειλεί τις γεωργικές καλλιέργειες.

Πίσω από αυτές τις διαφορετικές εικόνες βρίσκεται ένας κοινός παράγοντας: το Ελ Νίνιο, το κλιματικό φαινόμενο που ενισχύεται εδώ και μήνες και επηρεάζει ήδη τις καιρικές συνθήκες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO), το φετινό Ελ Νίνιο αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω, με πολύ υψηλή πιθανότητα να διατηρηθεί τουλάχιστον έως τον Φεβρουάριο του 2027. Οπως εξηγεί το BBC, οι επιπτώσεις του γίνονται ήδη αισθητές, επιβεβαιώνοντας τις προβλέψεις για ενίσχυση ακραίων καιρικών φαινομένων σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη.

1. Ινδονησία: Οι χειρότερες πυρκαγιές από το 2015

Η Ινδονησία βιώνει τη χειρότερη περίοδο δασικών πυρκαγιών της τελευταίας δεκαετίας. Από τις αρχές του 2026, τουλάχιστον 895.657 εκτάρια γης έχουν καεί, μια έκταση σχεδόν εξαπλάσια από εκείνη του ευρύτερου Λονδίνου. Πρόκειται για υπερδιπλάσια καμένη έκταση σε σύγκριση με πέρυσι, όταν δεν υπήρχε η επίδραση του Ελ Νίνιο.

Το φαινόμενο συνδέεται συνήθως με υψηλότερες θερμοκρασίες και ξηρότερες συνθήκες στην Ινδονησία, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που ευνοεί την εξάπλωση των πυρκαγιών. Οι συνέπειες, ωστόσο, δεν περιορίζονται στην καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος. Σχολεία έχουν αναγκαστεί να κλείσουν, ενώ τα νοσοκομεία καταγράφουν αύξηση των εισαγωγών λόγω αναπνευστικών προβλημάτων.

Στη Σουμάτρα και στο Καλιμαντάν, εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτεθεί στο τοξικό νέφος που προκαλούν οι πυρκαγιές. Περίπου 175.000 άνθρωποι έχουν εμφανίσει αναπνευστικές παθήσεις, ενώ περισσότερα από 40.000 περιστατικά αφορούν νήπια. Τα προβλήματα κυμαίνονται από βήχα και βρογχίτιδα μέχρι σοβαρότερες παθήσεις, όπως η πνευμονία.

2. Ανατολικός Ειρηνικός: Μια εκρηκτική περίοδος τυφώνων

Στην ανατολική πλευρά του Ειρηνικού Ωκεανού, το Ελ Νίνιο έχει συνδεθεί με μια εξαιρετικά δραστήρια περίοδο τροπικών κυκλώνων. Μέχρι στιγμής έχουν καταγραφεί 22 τροπικές καταιγίδες που έλαβαν όνομα και 12 τυφώνες, εκ των οποίων οι 10 ήταν μεγάλης έντασης. Οι αριθμοί αυτοί έχουν ήδη ξεπεράσει τα επίπεδα που συνήθως καταγράφονται στη διάρκεια μιας ολόκληρης μέσης περιόδου τυφώνων.

Το Ελ Νίνιο δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για την ενίσχυση των καταιγίδων στην περιοχή, καθώς συνδυάζει υψηλότερες θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας με ασθενέστερους ανέμους στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν ο τυφώνας Polo, ο οποίος ενισχύθηκε ραγδαία, με ριπές ανέμου που έφτασαν τα 285 χιλιόμετρα την ώρα. Μάλιστα, ο Polo ήταν ένας από τους τρεις τυφώνες που εκδηλώθηκαν ταυτόχρονα στην ίδια ωκεάνια λεκάνη, μαζί με τους Odalys και Nolo.

Δεν ήταν, όμως, η μοναδική φορά που συνέβη κάτι τέτοιο. Νωρίτερα, τον Σεπτέμβριο, οι τυφώνες Lowell, Karina και Marie είχαν επίσης αναπτυχθεί ταυτόχρονα στον κεντρικό και ανατολικό Ειρηνικό.

Σύμφωνα με το BBC, πριν από το 2026, η τελευταία φορά που είχαν καταγραφεί τρεις ταυτόχρονοι τυφώνες στον Ειρηνικό ήταν το 2015.

3. Ατλαντικός: Η παράξενη απουσία τυφώνων

Την ώρα που ο Ειρηνικός παρουσιάζει τόσο έντονη δραστηριότητα, στον Ατλαντικό Ωκεανό επικρατεί μια σχεδόν αντίθετη εικόνα. Η φετινή περίοδος των τυφώνων είναι ασυνήθιστα ήσυχη, με μόλις έναν τυφώνα, τον Isaias, ο οποίος έπληξε τη Φλόριντα και την Αλαμπάμα.

Πρόκειται για τον τυφώνα που σχηματίστηκε αργότερα από κάθε άλλον στη διάρκεια μιας περιόδου, από τότε που ξεκίνησαν οι δορυφορικές παρατηρήσεις, τη δεκαετία του 1960. Το προηγούμενο ρεκόρ ήταν η 11η Σεπτεμβρίου και είχε καταγραφεί το 2002 και το 2013.

Σε μια τυπική περίοδο, μέχρι αυτό το σημείο του έτους θα είχαν καταγραφεί περίπου 10 τροπικές καταιγίδες με όνομα, πέντε τυφώνες και δύο μεγάλοι τυφώνες. Φέτος, αντίθετα, είχαν προηγηθεί μόνο οκτώ τροπικές καταιγίδες: Arthur, Bertha, Cristobal, Dolly, Edouard, Fay, Gonzalo και Hanna.

Η εξήγηση συνδέεται και πάλι με το Ελ Νίνιο. Στον βόρειο Ατλαντικό, το φαινόμενο τείνει να ενισχύει την κατακόρυφη διάτμηση του ανέμου, δηλαδή τις μεταβολές στην ταχύτητα ή στην κατεύθυνσή του μεταξύ διαφορετικών υψομέτρων. Αυτές οι συνθήκες μπορούν να διαταράξουν την οργάνωση των τροπικών καταιγίδων, περιορίζοντας την πιθανότητα να εξελιχθούν σε τυφώνες.

4. Ινδία: Η έλλειψη βροχών απειλεί τη γεωργία

Στην Ινδία, το πρόβλημα δεν είναι οι τυφώνες, αλλά η έλλειψη των πολύτιμων βροχοπτώσεων των μουσώνων. Οι συνολικές βροχοπτώσεις ήταν 13% χαμηλότερες από τον μέσο όρο, όμως η εικόνα διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή.

Στην κεντρική Ινδία, οι βροχοπτώσεις κινήθηκαν κοντά στα συνηθισμένα επίπεδα. Αντίθετα, στις ανατολικές και βορειοανατολικές περιοχές το έλλειμμα έφτασε περίπου το 26%, με αποτέλεσμα να καταγραφούν συνθήκες εξαιρετικής ξηρασίας. Στις νότιες πολιτείες, οι βροχοπτώσεις ήταν μειωμένες κατά 24%.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην ποσότητα του νερού. Ακόμη και στις περιοχές όπου οι βροχοπτώσεις πλησίασαν τα φυσιολογικά επίπεδα, η κατανομή τους ήταν διαφορετική από τη συνηθισμένη. Αντί για συνεχείς βροχές κατά την περίοδο των μουσώνων, καταγράφηκαν μεγάλα διαστήματα ξηρασίας που διακόπτονταν από ακραίες βροχοπτώσεις. Αυτή η εναλλαγή επιβαρύνει τις γεωργικές καλλιέργειες και αυξάνει την αβεβαιότητα για την παραγωγή.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν, πάντως, ότι το Ελ Νίνιο δεν είναι απαραίτητα ο μοναδικός παράγοντας που επηρεάζει τους μουσώνες στην Ινδία, καθώς στην περιοχή δρουν και άλλα μετεωρολογικά συστήματα.

5. Κίνα και Ιαπωνία: Ισχυροί τυφώνες και καταστροφικές πλημμύρες

Στον δυτικό Ειρηνικό, οι ακτές της ανατολικής Κίνας και της Ιαπωνίας βρίσκονται αντιμέτωπες με μια ιδιαίτερα δραστήρια περίοδο τυφώνων. Καταιγίδες όπως οι Maysak και Dujuan έχουν προκαλέσει εκτεταμένες πλημμύρες και κατολισθήσεις.

Σύμφωνα με την Ιαπωνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, τον Αύγουστο σχηματίστηκαν 10 τροπικοί κυκλώνες στον δυτικό Ειρηνικό, ο μεγαλύτερος αριθμός για τον συγκεκριμένο μήνα από το 1966.

Ο μηχανισμός με τον οποίο το Ελ Νίνιο επηρεάζει την περιοχή διαφέρει από όσα συμβαίνουν στον Ατλαντικό. Η θέρμανση των υδάτων του Ειρηνικού μεταβάλλει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία, με αποτέλεσμα οι τροπικοί κυκλώνες να τείνουν να σχηματίζονται ανατολικότερα, σε μεγαλύτερη απόσταση από την Ιαπωνία και την ανατολική Κίνα. Αυτό σημαίνει ότι έχουν μπροστά τους μεγαλύτερη διαδρομή πάνω από τα θερμά νερά του ωκεανού, από τα οποία αντλούν ενέργεια. Ετσι, μπορούν να ενισχυθούν περισσότερο προτού φτάσουν στη στεριά.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι είναι πιθανό να σχηματιστούν και άλλοι τυφώνες μέχρι το τέλος του έτους, με ενδεχόμενες νέες επιπτώσεις στην Ιαπωνία και στην ανατολική Κίνα.