Οι τουρκικές αρχές πάγωσαν τις συναλλαγές σε επενδυτικά κεφάλαια που διαχειρίζονται επτά εταιρείες και έθεσαν σε διαδικασία εκκαθάρισης 130 funds, στο πλαίσιο των προσπαθειών να περιορίσουν τις επιπτώσεις μιας κερδοσκοπικής «φούσκας» που έχει κλονίσει το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης και απειλεί τις αποταμιεύσεις χιλιάδων επενδυτών.

Η κεντρική τράπεζα χαλάρωσε επίσης τους όρους πρόσβασης σε ρευστότητα σε τουρκικές λίρες, προκειμένου να αποτραπούν αναγκαστικές πωλήσεις, ενώ κρατική ισλαμική τράπεζα ξεκίνησε συνομιλίες για την εξαγορά δύο εταιρειών χρηματοδότησης αποταμιεύσεων που συνδέονται με την αναταραχή. Παράλληλα, η εποπτική αρχή κεφαλαιαγοράς παρέπεμψε 38 άτομα στις εισαγγελικές αρχές για υποψίες χειραγώγησης της αγοράς.

Η αναταραχή εκδηλώνεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη χρονική συγκυρία για την Τουρκία, η οποία επιχειρεί να αποκαταστήσει τη διεθνή οικονομική αξιοπιστία της μέσω του προγράμματος σταθεροποίησης που εφαρμόζει ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ.

Ο βασικός χρηματιστηριακός δείκτης BIST 100, ο οποίος είχε υποχωρήσει συνολικά κατά 8% την Τρίτη και την Τετάρτη, ανέκαμψε έως και 2,5% στις πρωινές συναλλαγές της Πέμπτης μετά την ανακοίνωση των μέτρων, προτού περιορίσει μέρος των κερδών του.

«Το πρόβλημα είναι συγκεντρωμένο σε ένα συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς των funds και είναι προσωρινό και διαχειρίσιμο», ανέφερε η Επιτροπή Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τουρκίας, υπό την προεδρία του Σιμσέκ, έπειτα από έκτακτη συνεδρίαση το πρωί της Πέμπτης.

«Τα μέτρα θα επικεντρωθούν πρωτίστως στη χαλάρωση των περιορισμών ρευστότητας και στην αποτροπή κινδύνου μετάδοσης», ανέφερε η οκταμελής επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν η κεντρική τράπεζα και οι βασικές χρηματοπιστωτικές εποπτικές αρχές της χώρας.

Η τελευταία φορά που η επιτροπή είχε συγκαλέσει αντίστοιχη έκτακτη συνεδρίαση ήταν τον Μάιο, μετά την απόφαση δικαστηρίου να απομακρύνει την ηγεσία του μεγαλύτερου κόμματος της τουρκικής αντιπολίτευσης, γεγονός που είχε προκαλέσει ισχυρές απώλειες στις αγορές. Είχε επίσης συνεδριάσει τον Μάρτιο, όταν ο πόλεμος με το Ιράν είχε προκαλέσει έντονες αναταράξεις στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές και ενεργειακές αγορές.

Πώς πυροδοτήθηκε η κρίση

Το κύμα πωλήσεων αυτής της εβδομάδας πυροδοτήθηκε όταν η Pusula Portföy, μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες διαχείρισης κεφαλαίων της Κωνσταντινούπολης, ανακοίνωσε ότι ορισμένα από τα funds της δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν εγκαίρως στις αιτήσεις εξαγοράς των επενδυτών.

Ανήσυχοι μικροεπενδυτές έσπευσαν να αποσύρουν τις αποταμιεύσεις τους, σε αυτό που αναλυτές χαρακτήρισαν «φυγή από τα funds». Δεύτερη εταιρεία διαχείρισης, η Tera Portföy, ανακοίνωσε ότι δύο από τα κεφάλαιά της δεν μπόρεσαν επίσης να καταβάλουν εγκαίρως τα χρήματα σε επενδυτές που ζητούσαν εξαγορά, ενώ μια τρίτη, η Atlas Portföy, επέκτεινε τον χρόνο αναμονής για την εξαγορά ορισμένων funds. Τα υπό διαχείριση περιουσιακά στοιχεία των τριών ομίλων ανέρχονταν συνολικά σε περίπου 29 δισ. δολάρια.

Σύμφωνα με αναλυτές, οι τουρκικές χρηματοπιστωτικές αρχές φαίνεται να ακολουθούν μια στρατηγική τριών αξόνων για τον περιορισμό της κρίσης.

• Πρώτον, η κεντρική τράπεζα χαλάρωσε τους όρους δανεισμού και τις απαιτήσεις για εξασφαλίσεις, ώστε τα τουρκικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να διαθέτουν άφθονη ρευστότητα και να είναι λιγότερο πιθανό να εξαναγκαστούν σε πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων σε μια πτωτική αγορά.
• Δεύτερον, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, SPK, ανέστειλε τις αγοραπωλησίες funds που διαχειρίζονται οι επενδυτικές εταιρείες Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus και Bulls Portföy.
• Τρίτον, οι αρχές φαίνεται να επιχειρούν να απομονώσουν τις επιχειρήσεις που διαχειρίζονται τις αποταμιεύσεις των νοικοκυριών από την αναταραχή γύρω από τα επενδυτικά κεφάλαια, μέσω αυτού που αναλυτές χαρακτήρισαν διάσωση με τη στήριξη του Δημοσίου.

Η κρατική ισλαμική τράπεζα συμμετοχικού τύπου Emlak Katılım ανακοίνωσε ότι θυγατρική της στον τομέα της χρηματοδότησης μέσω αποταμιεύσεων άρχισε διαπραγματεύσεις για την εξαγορά δύο εταιρειών του ομίλου Pusula, οι οποίες συγκεντρώνουν αποταμιεύσεις πελατών για τη χρηματοδότηση αγορών κατοικιών και αυτοκινήτων χωρίς τα συμβατικά έντοκα δάνεια.

«Διαβόητες κακόβουλες δυνάμεις»

Ο Εμρέ Τεζμέν, πρόεδρος της Tera Holding, μίας από τις εταιρείες που βρίσκονται στο επίκεντρο της κρίσης, απέδωσε την αναταραχή σε αυτό που χαρακτήρισε «σχεδιασμένη, εσκεμμένη και οργανωμένη κερδοσκοπική επίθεση» από «διαβόητες κακόβουλες δυνάμεις».

Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το βράδυ της Τετάρτης, η οποία έχει έκτοτε συγκεντρώσει 11 εκατ. προβολές, υπογράμμισε τα «εγχώρια και εθνικά» χαρακτηριστικά της Tera και εξέφρασε ισχυρή στήριξη προς τον Ταγίπ Ερντογάν.

Ο Τεζμέν βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με απαγόρευση εξόδου από τη χώρα στο πλαίσιο της έρευνας που έχουν ξεκινήσει οι εισαγγελικές αρχές της Κωνσταντινούπολης, σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης.

Με πληροφορίες από FT