Τα πρώτα δεξαμενόπλοια με ρωσικό ντίζελ άρχισαν να αποπλέουν από το λιμάνι του Πριμόρσκ –το δεύτερο μεγαλύτερο της Ρωσίας στη Βαλτική Θάλασσα και κόμβος εξαγωγής πετρελαίου– με προορισμό αγορές όπως το Μαρόκο, στο πλαίσιο της συμφωνίας που ανακοίνωσε πρόσφατα ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ με τη Μόσχα.

Παρά την άμεση αυτή κινητικότητα, η εικόνα στην παγκόσμια αγορά ενέργειας παραμένει ασφυκτική. Οπως προεξοφλούν οι αναλυτές, το «ενεργειακό ντιλ» Ουάσιγκτον – Μόσχας, που έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις εντός και εκτός ΗΠΑ, δεν πρόκειται να εκτονώσει, τουλάχιστον άμεσα, τις τιμές των καυσίμων ούτε να ελαφρύνει την πίεση που δέχονται οι μεταφορείς και οι αγρότες. «Το αποτέλεσμα αυτής της απόφασης είναι αβέβαιο, ενώ οι κίνδυνοι είναι σαφείς», δήλωσε χθες η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι στο κοινοβούλιο ενόψει της συνόδου κορυφής της Ε.Ε. αυτή την εβδομάδα. «Παρέχει στη Μόσχα νομιμοποίηση καθώς οι βόμβες της συνεχίζουν να πέφτουν σε ουκρανικές πόλεις, δημιουργεί νέα έσοδα για τη χρηματοδότηση του πολέμου και εμμέσως αποδυναμώνει την αποτελεσματικότητα των κυρώσεων», προσέθεσε.

Στα χαρτιά, η συμφωνία προβλέπει τη συνολική προμήθεια 4,8 εκατ. τόνων ντίζελ στην παγκόσμια αγορά, η πρώτη φάση της εφαρμογής της, ωστόσο, περιορίζεται σε μόλις 300.000 τόνους. Εάν η ποσότητα αυτή επιμεριστεί σε διάστημα ενός μηνός, μεταφράζεται σε περίπου 74.500 βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που καλύπτει μόλις το 2% των ημερησίων αναγκών των ΗΠΑ και λιγότερο από το 1% της παγκόσμιας κατανάλωσης. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που αναλυτές της αγοράς και διεθνείς οργανισμοί έσπευσαν να χαρακτηρίσουν την παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου «σταγόνα στον ωκεανό». Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Goldman Sachs, αυτή η αρχική ροή καυσίμου αναμένεται να μειώσει τις τιμές χονδρικής κατά μόλις 1 έως 2 δολάρια το βαρέλι. Την ίδια ώρα, τα προθεσμιακά συμβόλαια παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητα: η τιμή του πετρελαίου Brent διαμορφώθηκε χθες στην περιοχή των 106 δολαρίων, καταγράφοντας οριακή άνοδο κατά 0,35%, ενώ το αμερικανικό αργό (WTI) ενισχύθηκε κατά 1,3%, φτάνοντας στα 95 δολάρια το βαρέλι.

Η αντίδραση αυτή επιβεβαιώνει τη γενικευμένη αίσθηση των αγορών ότι η ενεργειακή συμφωνία των ΗΠΑ με το Κρεμλίνο αποτελεί περισσότερο επικοινωνιακό ελιγμό του Αμερικανού προέδρου ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου παρά ουσιαστική λύση στο ενεργειακό πρόβλημα.

Η προσφορά έχει επιδεινωθεί δραματικά από τις συνεχιζόμενες γεωπολιτικές συγκρούσεις. Οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, παρά την εύθραυστη και αμφίβολη «ενεργειακή εκεχειρία» που ανακοίνωσε μονομερώς ο Τραμπ, έχουν περιορίσει καίρια την παραγωγική ικανότητα της Μόσχας, προκαλώντας σοβαρές διακοπές στη διύλιση, ενώ κλιμακώνεται επικίνδυνα και η ένταση στη Μέση Ανατολή. Οι αναφορές σε νέες ιρανικές επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ, καθώς και τα πλήγματα των ανταρτών Χούθι με πυραύλους και drones σε υποδομές της Saudi Aramco και στόχους στο Ριάντ, πλήττουν την εφοδιαστική αλυσίδα και καθιστούν κάθε προσπάθεια συγκράτησης των τιμών εξαιρετικά εύθραυστη.

Μέσα σε αυτό το τοπίο, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), στην έκθεσή του για την αγορά πετρελαίου, προειδοποίησε χθες ότι η στενότητα στην αγορά ντίζελ θα παραταθεί, εκτιμώντας ότι η προσφορά θα παραμείνει περιορισμένη μέχρι το δεύτερο εξάμηνο του 2027. «Η ασυνήθιστη για την εποχή στενότητα στην αγορά ντίζελ κατά το τρίτο τρίμηνο, σε συνδυασμό με τη δραματική εξάντληση των αποθεμάτων τους προηγούμενους τρεις μήνες, σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από τα φυσιολογικά, στερεί από την παγκόσμια αγορά το απαραίτητο “μαξιλάρι” ασφαλείας ενόψει της χειμερινής περιόδου αιχμής», επισημαίνει ο οργανισμός.

Τα στοιχεία του IEA αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος: οι παγκόσμιες εξαγωγές ντίζελ υποχώρησαν τον περασμένο μήνα κατά 700.000 βαρέλια ημερησίως σε ετήσια βάση, καθώς οι απώλειες 1,3 εκατ. βαρελιών την ημέρα από τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή καλύφθηκαν μόνον εν μέρει από άλλες χώρες-παραγωγούς.

Ως αποτέλεσμα, οι τιμές χονδρικής και λιανικής έχουν εκτοξευθεί σε επίπεδα-ρεκόρ παγκοσμίως, με το ντίζελ στις ΗΠΑ να αγγίζει τα 6 δολάρια το γαλόνι και τις τιμές σε Ευρώπη και Σιγκαπούρη να κινούνται γύρω από τα 220 δολάρια το βαρέλι. Δεδομένου ότι το ντίζελ αποτελεί αναντικατάστατο καύσιμο για την οικονομία, το αυξημένο κόστος μετακυλίεται άμεσα στην εφοδιαστική αλυσίδα, τροφοδοτώντας επίμονες πληθωριστικές πιέσεις και υποδεικνύοντας ότι η οικονομική επιβάρυνση για αγρότες, μεταφορείς και καταναλωτές θα διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.