ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ.

Φιλόδοξη πρόταση νέου ευρωπαϊκού μηχανισμού κοινής έκδοσης χρέους, που θα μπορεί να αντλεί έως και 850 δισ. ευρώ ετησίως από τις αγορές, κατέθεσε χθες η Ισπανία στο Eurogroup, επαναφέροντας μία από τις πιο δύσκολες ευρωπαϊκές συζητήσεις, αλλά με διαφορετική επιχειρηματολογία από εκείνη των ευρωομολόγων της προηγούμενης δεκαετίας.

Η Μαδρίτη υποστηρίζει ότι η κοινή έκδοση χρέους δεν αποτελεί πλέον ζήτημα διαχείρισης κρίσεων, αλλά «εργαλείο» μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας, χαμηλότερου κόστους δανεισμού σε μια περίοδο που η Ευρωπαϊκή Ενωση αναζητεί πόρους για την άμυνα, την ενεργειακή μετάβαση και την τεχνολογική της κυριαρχία.

Σύμφωνα με το non-paper, που έχει στη διάθεσή της η «Κ», προβλέπεται η δημιουργία του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Κυρίαρχης Χρηματοδότησης (European Sovereign Facility – ESF). Η Κομισιόν θα αναλαμβάνει την έκδοση περίπου του ενός τρίτου των ετήσιων αναχρηματοδοτήσεων του δημόσιου χρέους των κρατών-μελών, καθώς και των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, που επιτρέπουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες, επιστρέφοντας τα κεφάλαια στις χώρες με τη μορφή δανείων.

Στον ίδιο μηχανισμό θα μπορούσαν να ενταχθούν σταδιακά και οι εκδόσεις του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), αξιοποιώντας την εμπειρία της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης.

Εφόσον συμμετείχαν όλα τα κράτη-μέλη, οι ετήσιες εκδόσεις θα μπορούσαν να φθάσουν στα 850 δισ. ευρώ, δημιουργώντας μέσα σε πέντε χρόνια αγορά ευρωπαϊκών ομολόγων ύψους περίπου 5 τρισ. ευρώ. Σύμφωνα με την πρόταση, μόνο μια αγορά τέτοιου μεγέθους μπορεί να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά ενός πραγματικού ευρωπαϊκού «ασφαλούς περιουσιακού στοιχείου» (safe asset).

Για τον Ισπανό υπουργό Οικονομίας Κάρλο Κουέρπο, η συγκυρία είναι η πλέον ευνοϊκή, καθώς η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης και οι αγορές αναζητούν ασφαλείς εναλλακτικές στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα.

Σε χθεσινό άρθρο στο Bloomberg υποστηρίζει, εξάλλου, ότι ο κατακερματισμός της ευρωπαϊκής αγοράς ομολόγων κοστίζει περίπου 70 εκατ. ευρώ ημερησίως στους Ευρωπαίους φορολογουμένους και εκτιμά ότι ένα κοινό safe asset θα μπορούσε να αποφέρει εξοικονόμηση έως 25 δισ. ευρώ τον χρόνο. Ως απόδειξη ότι η κοινή χρηματοδότηση μπορεί να λειτουργήσει, επικαλείται το πρόγραμμα SAFE των 150 δισ. ευρώ για την άμυνα, εκτιμώντας ότι η ύπαρξη ενός ώριμου ευρωπαϊκού ασφαλούς τίτλου θα μείωνε αισθητά ακόμη και το κόστος αυτής της έκδοσης.

Παράλληλα, η πρόταση έρχεται την ώρα που ξεκινάει η διαπραγμάτευση για τον νέο επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, με τη Μαδρίτη να θεωρεί ότι η συζήτηση για τον τρόπο χρηματοδότησης των νέων ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων αποτελεί την κατάλληλη ευκαιρία για τη δημιουργία μόνιμου ευρωπαϊκού ασφαλούς τίτλου.

Γνωρίζοντας εκ των προτέρων τις βασικές ενστάσεις των λεγόμενων «φειδωλών» χωρών, ο Κάρλος Κουέρπο εξήγησε ότι η συμμετοχή θα είναι εθελοντική, δεν θα αυξάνεται το συνολικό δημόσιο χρέος της Ε.Ε., ούτε θα υπάρχει αμοιβαιοποίηση των υφιστάμενων υποχρεώσεων. Αντίθετα, προβλέπεται ειδικός μηχανισμός αποζημίωσης, ώστε χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, το Λουξεμβούργο και η Ιρλανδία να δανείζονται με το σημερινό τους κόστος, ενώ τυχόν πρόσθετη επιβάρυνση θα επιμερίζεται στους υπόλοιπους συμμετέχοντες.

Η Μαδρίτη εκτιμά ότι όσο θα αυξάνεται η ρευστότητα της αγοράς, το κόστος δανεισμού του νέου ευρωπαϊκού τίτλου θα προσεγγίσει ή ακόμη και θα υποχωρήσει κάτω από το γερμανικό, οδηγώντας σε αρχική εξοικονόμηση περίπου 5 δισ. ευρώ ετησίως, που θα μπορούσε να φθάσει τα 25 δισ. ευρώ όταν ο μηχανισμός ωριμάσει πλήρως.

Παρά τις «δικλίδες» ασφαλείας της ισπανικής πρότασης, ήδη ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών Ελκο Χάινεν, προσερχόμενος στο Eurogroup, τόνισε ότι «πρόκειται για μια παλιά συζήτηση και η απάντηση είναι πάντα η ίδια: Οχι».

Ο αρμόδιος επίτροπος Βάλντις Ντομπρόβσκις υπενθύμισε, πάντως, ότι ο κοινός δανεισμός αποτελεί ήδη μέρος της ευρωπαϊκής εργαλειοθήκης» –μέσω του Next Generation EU–, ενώ ο πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, παρότι αναγνώρισε ότι υπάρχει ευρεία συμφωνία ως προς την ανάγκη περισσότερων επενδύσεων και ισχυρότερης ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, ωστόσο υπογράμμισε ότι δεν υφίσταται προσώρας συναίνεση για τον τρόπο χρηματοδότησής τους.