Η προσέγγιση του Καναδά με την Ευρώπη έχει σαφή αιτία τον εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ και πιθανότερους ωφελημένους τις ευρωπαϊκές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στους τομείς της άμυνας, της αεροδιαστημικής και της βιομηχανικής τεχνολογίας.

Ο Καναδός πρωθυπουργός Mark Carney έτυχε θερμής υποδοχής στο Στρασβούργο την Τετάρτη, κάτι που δεν συμβαίνει συχνά σε ξένο πρωθυπουργό στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen να αποδίδει αργότερα πολιτική σημασία σε αυτή την υποδοχή.

«Θα ήθελα να συνεργαστώ μαζί σας για να ανοίξουμε την πόρτα ώστε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της ΕΕ», δήλωσε κατά τη διάρκεια της ετήσιας ομιλίας της για την Κατάσταση της Ένωσης.

Η Von der Leyen χαρακτήρισε τη σχέση των δύο πλευρών ως «Συμμαχία για το Μέλλον», η οποία καλύπτει τους τομείς της άμυνας, της ενέργειας, της τεχνολογίας, των κρίσιμων ορυκτών και της Αρκτικής.

Τι σημαίνει «συνδεδεμένο μέλος»; 

Το καθεστώς του «συνδεδεμένου μέλους» δεν έχει προηγούμενο στις Συνθήκες της ΕΕ και ως εκ τούτου η θέσπισή μιας τέτοιας κατηγορίας θα απαιτούσε συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών και πολύπλοκες νομικές διαπραγματεύσεις.

Σημειωτέον ότι δέκα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία και η Ιταλία, δεν έχουν ακόμη επικυρώσει πλήρως τη Συνολική Οικονομική και Εμπορική Συμφωνία (CETA), σχεδόν μια δεκαετία μετά την υπογραφή της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ του Καναδά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εξάλλου, o Carney έχει ξεκαθαρίσει ότι ο Καναδάς δεν επιδιώκει την πλήρη ένταξη στην ΕΕ. Αντίθετα, η Οτάβα επιθυμεί μια «μοναδική συμμαχία» που να εκτείνεται πέρα από μια συμβατική συμφωνία ελεύθερου εμπορίου. Πάντως, προς το παρόν, η πρόταση αποτελεί περισσότερο πολιτικό μήνυμα παρά νομικό σχέδιο. Ωστόσο, οι πρόσφατες συμβάσεις δείχνουν ότι οι εμπορικές σχέσεις προχωρούν ήδη.

Οι εμπορικές σχέσεις Καναδά – ΕΕ

Συγκεκριμένα, το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ των δύο πλευρών έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 81% από το 2016, το έτος πριν από την προσωρινή έναρξη ισχύος της CETA, φτάνοντας λίγο πάνω από 130 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025, σύμφωνα με το Συμβούλιο της ΕΕ.

Οι εξαγωγές αγαθών της ΕΕ προς τον Καναδά ανήλθαν σε 48,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι εξαγωγές υπηρεσιών πρόσθεσαν άλλα 29,4 δισεκατομμύρια ευρώ. Η Γερμανία εξήγαγε εμπορεύματα αξίας περίπου 12 δισ. ευρώ στον Καναδά πέρυσι. Ακολούθησε η Ιταλία με 6,3 δισ. ευρώ, μπροστά από τη Γαλλία με 4,4 δισ. ευρώ.

Τα μηχανήματα, τα χημικά, τα φαρμακευτικά προϊόντα και ο εξοπλισμός μεταφορών κυριαρχούν στις ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τον Καναδά. Οι ευρωπαϊκές πωλήσεις μηχανημάτων προς τον Καναδά έφτασαν το ρεκόρ των 9,5 δισ. ευρώ πέρυσι. Ο ηλεκτρικός εξοπλισμός αυξήθηκε από 2 δισ. ευρώ το 2022 σε 3,3 δισ. ευρώ, ενώ τα αυτοκίνητα αυξήθηκαν από 2,9 δισ. ευρώ σε 4,4 δισ. ευρώ κατά την ίδια περίοδο. Ο τομέας με τη μεγαλύτερη άνοδο ήταν ο αεροδιαστημικός, καθώς οι πωλήσεις κινητήρων αεροσκαφών αυξήθηκαν από 449 εκατ. ευρώ το 2022 σε 1,2 δισ. ευρώ πέρυσι.

Οι ευρωπαϊκές εταιρείες άμυνας

Ο τομέας της άμυνας αποτελεί την πιο σαφή απόδειξη ότι ο Καναδάς κοιτάζει πέρα από τους παραδοσιακούς Αμερικανούς προμηθευτές του. Τον Ιούλιο, η Οτάβα επέλεξε τη γερμανική TKMS AG & Co., τη ναυπηγική εταιρεία που αποσχίστηκε από την Thyssenkrupp τον περασμένο Οκτώβριο, ως προτιμώμενο προμηθευτή για έως και 12 νέα υποβρύχια. Η τελική σύμβαση δεν έχει  ακόμη υπογραφεί, αλλά η απόφαση τοποθετεί μια ευρωπαϊκή εταιρεία στο επίκεντρο ενός από τα μεγαλύτερα προγράμματα στρατιωτικών προμηθειών του Καναδά.

Η σουηδική Saab εμφανίζεται επίσης κερδισμένη. Η Οτάβα επέλεξε την εταιρεία ως προτιμώμενο προμηθευτή για έξι αεροσκάφη επιτήρησης GlobalEye, προτιμώντας την έναντι των εναλλακτικών προτάσεων της Boeing και της L3Harris. Το GlobalEye βασίζεται σε αεροσκάφη της καναδικής Bombardier και η Saab προσφέρθηκε να εκτελέσει μεγάλο μέρος των εργασιών στον Καναδά, συνδυάζοντας ευρωπαϊκή τεχνολογία με καναδική κατασκευή.

Ο Καναδάς έγινε επίσης τον Ιούνιο η πρώτη μη ευρωπαϊκή χώρα που έγινε δεκτή στις προμήθειες στο πλαίσιο του αμυντικού προγράμματος SAFE της ΕΕ. Η εξέλιξη αυτή παρέχει στους καναδούς κατασκευαστές πρόσβαση στις κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες και διευκολύνει τους ευρωπαϊκούς αμυντικούς ομίλους να δημιουργήσουν αλυσίδες εφοδιασμού που περιλαμβάνουν καναδικές εταιρείες.

Η παρουσία Airbus και Siemens στον Καναδά

Οι ευκαιρίες δεν περιορίζονται στον στρατιωτικό εξοπλισμό. Η Air Canada έχει υποβάλει οριστική παραγγελία στην Airbus για οκτώ αεροσκάφη A350-1000. Η κυβέρνηση έχει επίσης αναθέσει στην Airbus την κατασκευή τεσσάρων νέων αεροσκαφών ανεφοδιασμού τύπου A330, καθώς και πέντε μετατροπών, στο πλαίσιο ενός προγράμματος αξίας 3,6 δισ. καναδικών δολαρίων (2,2 δισ. ευρώ). Η Οτάβα έχει δεσμεύσει επιπλέον 1,5 δισ. καναδικά δολάρια (930 εκατ. ευρώ) για τη διατήρηση του στόλου σε λειτουργία.

Η γερμανική Siemens επενδύει 150 εκατομμύρια καναδικά δολάρια (97 εκατομμύρια ευρώ) σε διάστημα πέντε ετών σε ένα καναδικό ερευνητικό κέντρο για την κατασκευή μπαταριών με τεχνητή νοημοσύνη.

Οι γαλλικοί όμιλοι Keolis, Systra και SNCF Voyageurs συμμετέχουν επίσης στην κοινοπραξία Cadence, η οποία επιλέχθηκε το 2025 για την ανάπτυξη του Alto, της προγραμματισμένης σιδηροδρομικής γραμμής υψηλής ταχύτητας μεταξύ Τορόντο και Κεμπέκ. Ο Καναδάς έχει διαθέσει περίπου 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ για τη φάση ανάπτυξης του έργου.

Τα ορυκτά είναι η επόμενη ευκαιρία

Τα αποθέματα νικελίου, λιθίου, χαλκού και άλλων κρίσιμων ορυκτών του Καναδά προσφέρουν έναν ακόμη πιθανό τομέα συνεργασίας. Η Ευρώπη επιθυμεί να μειώσει την εξάρτησή της από προμηθευτές που συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένες περιοχές και ενέχουν πολιτικούς κινδύνους. Από την άλλη, ο Καναδάς επιδιώκει περισσότερες επενδύσεις, παραγωγική ικανότητα επεξεργασίας και πελάτες εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών.

Τον Μάρτιο, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η καναδική κυβέρνηση υπέγραψαν μια επιστολή προθέσεων με σκοπό τη διερεύνηση χρηματοδότησης για καναδικά έργα κρίσιμων ορυκτών. Η συμφωνία δεν περιλαμβάνει ακόμη οικονομικές δεσμεύσεις. Ωστόσο, θα μπορούσε τελικά να στηρίξει ευρωπαϊκές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στους τομείς της τεχνολογίας εξόρυξης, της μεταποίησης, της ανακύκλωσης και της παραγωγής μπαταριών.

Η Ευρώπη κόντρα στις ΗΠΑ

Η CETA είχε καταργήσει το 99% των δασμολογικών κλάσεων έως το 2024. Επομένως, μια νέα συμμαχία θα πρέπει να προσφέρει κάτι περισσότερο από μια ακόμη μείωση των δασμών.

Οι επόμενες κινήσεις προσέγγισης πιθανώς θα περιλαμβάνουν δημόσιες συμβάσεις, επενδύσεις, ψηφιακό εμπόριο και κινητικότητα επαγγελματιών και ενδεχομένως να χρειαστεί να ευθυγραμμίσει ο Καναδάς ορισμένους από τους κανόνες του με εκείνους της ΕΕ στους τομείς που θα καλύπτει οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία.

Ωστόσο, είναι πολύ νωρίς για να υποθέσουμε ότι ο Καναδάς θα υιοθετήσει τους ευρωπαϊκούς κανόνες σε όλους τους τομείς, από τη γεωργία έως την προστασία των δεδομένων. Αυτό θα εξαρτηθεί από το τι θα σημαίνει τελικά η «ιδιότητα του συνδεδεμένου μέλους».

Οι ΗΠΑ απορρόφησαν το 71,7% των καναδικών εξαγωγών εμπορευμάτων το 2025. Η ΕΕ, συγκριτικά, αντιπροσώπευε το 8,7% του συνολικού εμπορίου αγαθών του Καναδά. Συνεπώς, ο Καναδάς θα δυσκολευτεί να αντικαταστήσει σύντομα τους αγωγούς, τους σιδηροδρόμους, τα εργοστάσια και τις διασυνοριακές αλυσίδες εφοδιασμού που έχουν δημιουργηθεί γύρω από τον νότιο γείτονά του. Το πιο ρεαλιστικό σενάριο είναι μια σταδιακή ανακατανομή των επενδύσεων και των κρατικών συμβάσεων.

Ο τομέας της άμυνας και των σιδηροδρόμων μπορεί να κινηθεί πρώτος, επειδή οι κυβερνήσεις επιλέγουν τους προμηθευτές, ενώ έπονται τα κρίσιμα ορυκτά, η τεχνολογία μπαταριών και οι ενεργειακές υποδομές.

Η στροφή του Καναδά προς την Ευρώπη αποτελεί, επομένως, λιγότερο ένα οικονομικό «διαζύγιο» με τις Ηνωμένες Πολιτείες και περισσότερο μια απόφαση να σταματήσει να βασίζεται σε έναν μόνο εταίρο.

Moneyreview.gr με πληροφορίες από Euronews