Τριάντα χρόνια λειτουργίας συμπληρώνει το Χρηματιστήριο Αξιών Κύπρου (ΧΑΚ), παρουσιάζοντας τη διαδρομή του ως βασικού θεσμού της κυπριακής οικονομίας. Όπως αναφέρεται στην παρουσίαση του οργανισμού του Αναπληρωτή Γενικού Διευθυντή του ΧΑΚ, Νίκου Τρυπάτσα που την ανέγνωσαν, κατά τη διάρκεια των τριών δεκαετιών λειτουργίας του αντιμετώπισε προκλήσεις και δοκιμασίες, προχώρησε σε έργα ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού και επέδειξε επιμονή για αναγνώριση και στήριξη του ρόλου του.

Αποστολή του ΧΑΚ όπως σημείωσε στην παρουσίαση, είναι η παροχή μιας δυναμικής και διαφανούς κεφαλαιαγοράς, η οποία δίνει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να αποκτούν πρόσβαση σε κεφάλαια, ενισχύοντας παράλληλα την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας.

Τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα

Μεταξύ των βασικών πλεονεκτημάτων που προβάλλει το ΧΑΚ σύμφωνα με την παρουσίαση, είναι το εύρος των αγορών που διαθέτει, τόσο στη Ρυθμιζόμενη Αγορά όσο και στη ΝΕΑ Αγορά, καθώς και η δυνατότητα εισαγωγής νεοσυσταθεισών εταιρειών.

Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην ευελιξία, την προσαρμοστικότητα στις νέες συνθήκες, την αμεσότητα στην εξυπηρέτηση των συντελεστών της αγοράς και των επενδυτών, καθώς και στην προσβασιμότητα. Σημαντικό στοιχείο αποτελούν επίσης τα φορολογικά πλεονεκτήματα, ιδιαίτερα για τη Ρυθμιζόμενη Αγορά, η πολύ καλή συνεργασία με τις εποπτικές αρχές και οι ανταγωνιστικές χρεώσεις, με ιδιαίτερα χαμηλό κόστος εισαγωγής αξιών και πράσινων ομολόγων.

Διεθνής παρουσία και υπηρεσίες

Το ΧΑΚ λειτουργεί το Κεντρικό Αποθετήριο και Κεντρικό Μητρώο Αξιών, τηρώντας μητρώα εισηγμένων και μη εισηγμένων αξιών. Παράλληλα, έχει αναπτύξει συνδέσμους με διεθνή αποθετήρια, όπως τα SIX-SIS AG, Clearstream Banking και Athex CSD, ενώ συμμετέχει σε κοινή πλατφόρμα συναλλαγών και κοινά συστήματα με το Χρηματιστήριο Αθηνών.

Επιπρόσθετα, διαθέτει μνημόνια συνεργασίας με χρηματιστήρια του εξωτερικού και αποτελεί πλήρες μέλος διεθνών οργανισμών χρηματιστηρίων και αποθετηρίων.

Στις υπηρεσίες του περιλαμβάνονται η αποθήκευση και διάχυση ρυθμιζόμενων πληροφοριών, η παροχή ψηφιακών υπογραφών και ταυτοτήτων, η έκδοση κωδικών ISIN, CFI και LEI, καθώς και η τήρηση μητρώων επενδυτικών οργανισμών.

Ενέργεια και πράσινη ανάπτυξη

Ιδιαίτερη θέση στις δραστηριότητες του ΧΑΚ κατέχει ο τομέας της ενέργειας. Το Χρηματιστήριο συμμετέχει ως μέτοχος κατά 10% στο Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας, ενώ ενεργεί ως εκπλειστηριαστής δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου που αντιστοιχούν στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Παράλληλα, έχει αναλάβει τον χρηματικό διακανονισμό συναλλαγών στην Ανταγωνιστική Αγορά Ηλεκτρισμού Κύπρου και προωθεί την έκδοση πράσινων ομολόγων.

Οι αριθμοί των αγορών

Στη Ρυθμιζόμενη Αγορά είναι εισηγμένες 49 εταιρείες με συνολική κεφαλαιοποίηση 20,3 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η μέση αξία συναλλαγών ανέρχεται στα 0,60 εκατομμύρια ευρώ, ενώ οι ξένοι επενδυτές κατέχουν το 36,12% της κεφαλαιοποίησης. Παράλληλα, είναι εισηγμένα 15 ομόλογα με συνολική κεφαλαιοποίηση 10,6 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Στη ΝΕΑ Αγορά δραστηριοποιούνται 48 εισηγμένες εταιρείες με κεφαλαιοποίηση 5,92 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η μέση αξία συναλλαγών ανέρχεται στα 0,047 εκατομμύρια ευρώ, ενώ στην αγορά είναι εισηγμένα πέντε ομόλογα με κεφαλαιοποίηση 180 εκατομμυρίων ευρώ.

Οι πρόσφατες εξελίξεις

Στα σημαντικότερα θέματα που βρίσκονται σε εξέλιξη περιλαμβάνεται η διαδικασία αποκρατικοποίησης και η εξεύρεση στρατηγικού επενδυτή, με εξελίξεις να αναμένονται εντός του 2026.

Η παρουσίαση καταγράφει επίσης την παράλληλη εισαγωγή των μετοχών της Eurobank στο ΧΑΚ και στο Χρηματιστήριο Αθηνών τον Δεκέμβριο του 2025, την ενεργοποίηση του θεσμού του Ειδικού Διαπραγματευτή για ενίσχυση της ρευστότητας, καθώς και τη συνεργασία με το Χρηματιστήριο Ινδίας NSEIX.

Παράλληλα, προωθούνται η απλούστευση των διαδικασιών εισαγωγής αξιών και η μείωση της γραφειοκρατίας, ενώ η μετάβαση στο σύστημα Τ+1 για τον χρηματικό διακανονισμό και την εκκαθάριση συναλλαγών προγραμματίζεται για τον Οκτώβριο του 2027.

Φορολογικά κίνητρα και προοπτικές

Σημαντική αναφορά έγινε και στις πρόσφατες φορολογικές αλλαγές που αφορούν την πρώτη εισαγωγή μετοχών ή εταιρικών ομολόγων, παρέχοντας δυνατότητες φορολογικών εκπτώσεων για συγκεκριμένες δαπάνες.

Παράλληλα, διατηρείται η μειωμένη έκτακτη εισφορά άμυνας ύψους 3% για τόκους σε ομόλογα εισηγμένα σε αναγνωρισμένο χρηματιστήριο, ενώ καταγράφονται και οι ισχύουσες ρυθμίσεις που αφορούν τη φορολογία διάθεσης τίτλων.