Το ζήτημα της διαδοχής στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχει ήδη αρχίσει να προκαλεί έντονες συζητήσεις, παρόλο που η θητεία της Κριστίν Λαγκάρντ λήγει στο τέλος του 2027. Η κούρσα διεξάγεται την ώρα που οι αποδοχές της «σιδηράς κυρίας» της ΕΚΤ προκαλούν έντονες αντιδράσεις αλλά και συζητήσεις για τη διαφάνεια του ιδρύματος.

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση των FΤ, η πρόεδρος της ΕΚΤ είναι η πιο ακριβοπληρωμένη αξιωματούχος στην Ε.Ε., με τις πραγματικές της αποδοχές να είναι 50% υψηλότερες από αυτές που ανακοινώνει επίσημα η Κεντρική Τράπεζα. Ενώ ο βασικός της μισθός ανέρχεται σε 466.000 ευρώ, το συνολικό ποσό που έλαβε το 2024 εκτιμάται στις 726.000 ευρώ, αν συνυπολογιστούν τα επιδόματα στέγασης (135.000 ευρώ) και η αμοιβή για τη συμμετοχή της στο διοικητικό συμβούλιο της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (125.000 ευρώ).

Με άλλα λόγια η Λαγκάρντ κερδίζει σχεδόν τέσσερις φορές περισσότερα από τον ομόλογό της στην αμερικανική Fed, Τζερόμ Πάουελ και 21% περισσότερα από την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Αναλυτές και πολιτικοί, όπως ο ευρωβουλευτής Φάμπιο Ντε Μάσι, χαρακτηρίζουν «σκανδαλώδη» την έλλειψη λεπτομερούς ενημέρωσης, τονίζοντας ότι η ΕΚΤ θα έπρεπε να αποτελεί το «χρυσό πρότυπο» λογοδοσίας και ότι ακόμα και οι CEO ιδιωτικών τραπεζών –όπως της Deutsche Bank– παρέχουν πλέον πιο λεπτομερή στοιχεία για τις αμοιβές τους. Η κεντρική τράπεζα σημειωτέον δεν υπόκειται στους ίδιους αυστηρούς κανόνες με τις εισηγμένες εταιρείες στο μπλοκ, οι οποίοι υπαγορεύουν ότι πρέπει να παρέχουν «πλήρη και αξιόπιστη εικόνα των αμοιβών» κάθε διευθυντικού στελέχους τους.

Η κορυφαία θέση στο ίδρυμα με έδρα τη Φρανκφούρτη ανοίγει επίσημα τον Νοέμβριο του 2027, όταν λήξει η μη ανανεώσιμη οκταετής θητεία της Κριστίν Λαγκάρντ. Αρκετοί υποψήφιοι ωστόσο προετοιμάζονται ήδη για τον ρόλο εν μέσω ενός σημαντικού ανασχηματισμού των κορυφαίων στελεχών της ΕΚΤ μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Τόσο ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιοακίμ Νάγκελ, όσο και το μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ, Ιζαμπέλ Σνάμπελ, έχουν εκφράσει ανοιχτά το ενδιαφέρον τους να διαδεχθούν τη Λαγκάρντ.

Σύμφωνα πάντως με δημοσκόπηση των FT σε δείγμα 70 οικονομολόγων, στην κούρσα της διαδοχής προηγούνται δύο τεχνοκράτες: ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ισπανίας Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος, ο οποίος θεωρείται ο υποψήφιος με την ισχυρότερη τεχνική κατανόηση της νομισματικής πολιτικής. Και ο Ολλανδός Κλάας Κνοτ, ο πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, που χαίρει μεγάλης εκτίμησης για την προσήλωσή του στη σταθερότητα και την ευελιξία του να προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες οικονομικές συνθήκες.

Ο διορισμός ενός «τεχνοκράτη καριέρας» όπως ο Ερνάντες ντε Κος θα έστελνε «ένα ισχυρό μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν θα ταλαντευθεί και ότι το ευρώ θα παραμείνει ένα σκληρό νόμισμα», σε μια εποχή όπου η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών έχει δεχθεί πιέσεις σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, λέει ο Κρίστιαν Κοπφ, αναλυτής στην εταιρεία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων Union Investment.

Παρόλο που η Γερμανία είναι η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, δεν είχε ποτέ την προεδρία της ΕΚΤ. Οι Ιζαμπέλ Σνάμπελ και Γιοακίμ Νάγκελ είναι ισχυρά ονόματα για τη διαδοχή της Λαγκάρντ, η υποψηφιότητά τους ωστόσο προσκρούει σε δύο εμπόδια: Υπάρχουν αμφιβολίες για το αν η Σνάμπελ μπορεί νομικά να μεταπηδήσει από το εκτελεστικό συμβούλιο στην προεδρία, ενώ πολλοί θεωρούν μη ρεαλιστικό το σενάριο γερμανικής ηγεσίας τόσο στην Κομισιόν (με την Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν) όσο και στην ΕΚΤ.

Οποιος κι αν διαδεχθεί τη Λαγκάρντ, θα κληθεί να αντιμετωπίσει μεγάλες προκλήσεις, όπως το αυξανόμενο δημόσιο χρέος. Σε μια εποχή ανόδου του ευρωσκεπτικισμού, ο επόμενος πρόεδρος της ΕΚΤ θα πρέπει επίσης να αποδείξει ότι το ευρώ δεν είναι «εργαλείο» πολιτικών σκοπιμοτήτων αλλά πυλώνας σταθερότητας. Ο ισχυρότερος κεντρικός τραπεζίτης της Ευρώπης σημειωτέον διορίζεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και η θέση υπόκειται ιστορικά σε παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις της τελευταίας στιγμής.