Σημαντική ώθηση αποκτά η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, καθώς η Meridiam εισέρχεται στην Great Sea Interconnector (GSI), σε μία συμφωνία με ισχυρό οικονομικό αλλά και γεωπολιτικό αποτύπωμα.

Η συμφωνία υπογράφεται σήμερα στο Μέγαρο Μαξίμου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, σηματοδοτώντας ένα νέο κεφάλαιο για ένα από τα μεγαλύτερα και πιο σύνθετα ενεργειακά έργα της Ανατολικής Μεσογείου.

Η σημασία της κίνησης υπερβαίνει την είσοδο ενός ακόμη επενδυτή. Η Meridiam φέρνει κεφάλαια αλλά και εμπειρία από μεγάλες διεθνείς υποδομές, ενώ η παρουσία της ενισχύει αισθητά το γαλλικό ενδιαφέρον για τον GSI, στον οποίο έχει ήδη κομβικό ρόλο η επίσης γαλλική Nexans.

Παράλληλα, ΑΔΜΗΕ, Great Sea Interconnector και Nexans υπογράφουν τριμερή συμφωνία για την εκτέλεση των θαλάσσιων ερευνών βυθού, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα από τα πλέον κρίσιμα –και γεωπολιτικά ευαίσθητα– στάδια του έργου.

Ο λογαριασμός των 1,9 δισ. ευρώ

Το οικονομικό σκέλος είναι αυτό που δίνει ιδιαίτερο βάρος στην είσοδο της Meridiam. Το κόστος της διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου υπολογίζεται σε περίπου 1,9 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 657 εκατ. ευρώ έχουν εξασφαλιστεί ως ευρωπαϊκή επιχορήγηση μέσω του Connecting Europe Facility (CEF), ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 35% του συνολικού προϋπολογισμού.

Πέραν της συγκεκριμένης ευρωπαϊκής επιχορήγησης, οι υπόλοιπες χρηματοδοτικές ανάγκες του project διαμορφώνονται σε περίπου 1,24 δισ. ευρώ, οι οποίες θα πρέπει να καλυφθούν από ίδια κεφάλαια, δανεισμό και το ρυθμιζόμενο μοντέλο ανάκτησης του κόστους. Με βάση το πλαίσιο που έχει διαμορφωθεί από τις ρυθμιστικές αρχές, το κόστος της διασύνδεσης κατανέμεται κατά 63% στην Κύπρο και κατά 37% στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα εκτιμώμενα οφέλη που αποκομίζει κάθε πλευρά. Η Κύπρος είχε παράλληλα εγκρίνει την ανάκτηση 125 εκατ. ευρώ κατά την περίοδο κατασκευής, ποσό που αντιστοιχεί σε 25 εκατ. ευρώ ετησίως για μία πενταετία.

Σημαντικό στοιχείο του οικονομικού μοντέλου αποτελεί και η απόδοση των απασχολούμενων κεφαλαίων. Για την κυπριακή πλευρά είχε εγκριθεί premium 3,7% στο WACC για περίοδο 17 ετών, με το συνολικό ποσοστό να έχει τοποθετηθεί στο 8,3%. Πρόκειται για ρυθμιζόμενη απόδοση κεφαλαίου και όχι για εγγυημένο καθαρό κέρδος του επενδυτή.

Το ακριβές ύψος των κεφαλαίων που θα τοποθετήσει η Meridiam δεν έχει δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής. Και αυτό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που μένει να αποσαφηνιστούν από τη νέα συμφωνία.

Γιατί έχει σημασία η Meridiam

Η Meridiam δεν είναι ένας επενδυτής χωρίς προηγούμενη εμπειρία στον συγκεκριμένο τομέα. Ο γαλλικός όμιλος ειδικεύεται στις μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε υποδομές και συμμετέχει ήδη σε μεγάλα ενεργειακά projects στην Ευρώπη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το NeuConnect, η πρώτη απευθείας ηλεκτρική διασύνδεση Βρετανίας – Γερμανίας. Το έργο, στο οποίο η Meridiam είναι ένας από τους βασικούς επενδυτές, έχει προϋπολογισμό περίπου 2,8 δισ. ευρώ, μήκος 725 χιλιομέτρων και μεταφορική ικανότητα 1,4 GW.

Οι επαφές με τον ΑΔΜΗΕ για τον GSI είχαν αρχίσει πολύ νωρίτερα. Τον Ιούνιο του 2024 οι δύο πλευρές υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης, ενώ τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους είχαν γίνει γνωστές πληροφορίες για συμφωνία βάσει της οποίας η Meridiam θα αποκτούσε το 49,9% και ο ΑΔΜΗΕ θα διατηρούσε το 50,1%.

Η σημερινή συμφωνία αποτελεί επομένως την κατάληξη μιας μακράς διαδικασίας διαπραγματεύσεων και, κυρίως, δίνει στον GSI έναν μεγάλο διεθνή infrastructure investor σε μία περίοδο κατά την οποία η χρηματοδότηση και η οικονομική βιωσιμότητα του έργου είχαν βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο.

Το καλώδιο των 1,43 δισ. ευρώ της Nexans

Η Meridiam δεν είναι η μόνη γαλλική παρουσία στον Great Sea Interconnector. Η Nexans έχει αναλάβει το μεγαλύτερο κατασκευαστικό συμβόλαιο του project, ύψους 1,43 δισ. ευρώ, για το σύστημα των υποθαλάσσιων καλωδίων που θα συνδέσουν την Κρήτη με την Κύπρο.

Το καλώδιο υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος (HVDC) θα διαθέτει αρχική μεταφορική ικανότητα 1.000 MW, με δυνατότητα αύξησης στα 2.000 MW. Το υποθαλάσσιο τμήμα Κρήτης – Κύπρου πλησιάζει τα 900 χιλιόμετρα, ενώ η πόντιση θα πραγματοποιηθεί σε ορισμένα σημεία σε βάθη άνω των 3.000 μέτρων.

Με την ολοκλήρωσή του, ο GSI θα συνδέσει την Κύπρο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα, βάζοντας τέλος στην ενεργειακή απομόνωση του τελευταίου κράτους-μέλους της Ε.Ε. που παραμένει χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Σε επόμενη φάση προβλέπεται η επέκταση του έργου προς το Ισραήλ.

Από τη χρηματοδότηση στη γεωπολιτική

Η είσοδος της Meridiam αποκτά ιδιαίτερη σημασία και πέραν των οικονομικών μεγεθών. Δύο γαλλικές εταιρείες με διαφορετικούς αλλά κομβικούς ρόλους –η Meridiam στο επενδυτικό σκέλος και η Nexans στο κατασκευαστικό– βρίσκονται πλέον στον πυρήνα μιας στρατηγικής ενεργειακής υποδομής της Ανατολικής Μεσογείου.

Η εξέλιξη ενισχύει το γαλλικό αποτύπωμα στην περιοχή, το οποίο μέχρι σήμερα ήταν ιδιαίτερα εμφανές στην αμυντική συνεργασία της Γαλλίας με την Ελλάδα και την Κύπρο και πλέον αποκτά ισχυρότερη οικονομική και ενεργειακή διάσταση. Αυτό, πάντως, δεν εξαφανίζει το γεωπολιτικό ρίσκο που συνοδεύει το έργο.

Το επόμενο crash test στη θάλασσα

Η τριμερής συμφωνία ΑΔΜΗΕ – GSI – Nexans για τις έρευνες βυθού φέρνει ξανά στο προσκήνιο το πιο δύσκολο στάδιο του έργου. Οι έρευνες είναι απαραίτητες για την οριστικοποίηση της όδευσης του καλωδίου. Η επέκτασή τους όμως σε διεθνή ύδατα έχει στο παρελθόν προκαλέσει αντιδράσεις από την Τουρκία, εξαιτίας των διαφορετικών θέσεων Αθήνας και Aγκυρας για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Εδώ βρίσκεται και το πραγματικό crash test για τον Great Sea Interconnector. Η νέα συμφωνία ενισχύει σημαντικά τη χρηματοδοτική και επιχειρηματική βάση του έργου, χωρίς όμως να αναιρεί τους γεωπολιτικούς κινδύνους.

Η διαφορά είναι ότι στην επόμενη φάση των ερευνών το καλώδιο δεν θα αποτελεί μόνο ένα ελληνοκυπριακό project ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Θα συνδέεται πλέον ακόμη πιο άμεσα με ισχυρά γαλλικά οικονομικά συμφέροντα, γεγονός που προσθέτει μία νέα παράμετρο στις ισορροπίες γύρω από ένα έργο που καλείται τώρα να περάσει από τις συμφωνίες και τη χρηματοδότηση στην πραγματική δοκιμασία επί του πεδίου.