Η τραπεζική χρηματοδότηση στην Κύπρο μετά από ένα πολύ καλό «μομέντουμ» ενάμιση τελευταίου χρόνου που παρουσίαζε άκρως θετική εικόνα, ο πόλεμος των ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν, έκοψε αυτό τον πολύ καλό ρυθμό. Έτσι, το Μάρτη που μας πέρασε επιβεβαιώθηκαν οι προβλέψεις επιβράδυνσης όσον αφορά την πιστωτική επέκταση, παρά το ότι η Κύπρος καλά κρατεί στην οικονομική δραστηριότητα. Το επενδυτικό κλίμα επηρεάστηκε από την αβεβαιότητα, την αύξηση του πληθωρισμού, τις εκτιμήσεις για αύξηση των επιτοκίων (που τελικά ήρθε τον Ιούνη του 2026) και τις αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας – καυσίμων.

Την κάμψη του νέου δανεισμού για το Μάρτη του 2026, μήνας που ουσιαστικά κορυφώθηκε η σύγκρουση στο Ιράν, ανέδειξε η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου στο οικονομικό της δελτίο, αυτό του Ιούνη του 2026. Σύμφωνα με τα δεδομένα, η πιστωτική επέκταση προς τον εγχώριο ιδιωτικό τομέα ενισχύθηκε κατά το 2025 και στις αρχές του 2026, ωστόσο η δυναμική της μετριάστηκε τον Μάρτιο του 2026, εν μέσω αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής των καθαρών δανείων προς τον εγχώριο ιδιωτικό τομέα κορυφώθηκε, αν και από χαμηλή βάση, στο 7,4% τον Φεβρουάριο του 2026 και υποχώρησε στο 6,4% τον Μάρτιο του 2026. Η επιβράδυνση αυτή αποδίδεται κυρίως στη συγκράτηση των δανείων προς Μη Χρηματοοικονομικές Επιχειρήσεις (ΜΧΕ), των οποίων ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής διαμορφώθηκε στο 6,3% τον Μάρτιο του 2026, έναντι 7,5% τον Δεκέμβριο του 2025, μετά από κορύφωση, αν και από χαμηλή βάση, στο 8,2% τον Φεβρουάριο του 2026 — τον υψηλότερο ρυθμό μεταβολής από το 2010.

Αντίθετα, τα δάνεια προς νοικοκυριά συνέχισαν να ενισχύονται σταδιακά, με τον ετήσιο ρυθμό μεταβολής να ανέρχεται στο 4,8% τον Μάρτιο του 2026, από 3,8% τον Δεκέμβριο του 2025. Όπως εξηγούν οι εγχώριοι επόπτες, οι εξελίξεις αυτές συνάδουν με συγκράτηση του καθαρού νέου δανεισμού, σε συνθήκες αυξημένης αβεβαιότητας και υψηλού ενεργειακού κόστους, παράγοντες που επιβαρύνουν το επενδυτικό κλίμα. Ο νέος δανεισμός προς τον εγχώριο ιδιωτικό τομέα περιορίστηκε σε 1,1 δισ. κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, έναντι 1,2 δισ. την αντίστοιχη περίοδο του 2025, αντανακλώντας κυρίως τη μείωση του δανεισμού προς επιχειρήσεις. Η εξέλιξη αυτή αντισταθμίστηκε εν μέρει από τη συνεχιζόμενη ενίσχυση του νέου δανεισμού προς νοικοκυριά, ιδιαίτερα για στεγαστικά δάνεια. «Συνολικά, η πιστωτική επέκταση παραμένει ανθεκτική, παρά το περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας», σχολιάζει η ΚΤΚ επί τούτου.

Με τι επιτόκια πήραν δάνειο

Το μέσο επιτόκιο για νέα δάνεια προς επιχειρήσεις μειώθηκε στο 4,0% τον Μάρτιο του 2026, από 4,2% τον Δεκέμβριο του 2025, ενώ το αντίστοιχο μέσο επιτόκιο για νέα στεγαστικά δάνεια παρέμεινε σταθερό στο 3,1% κατά την περίοδο Δεκεμβρίου 2025–Μαρτίου 2026, διατηρούμενο σε επίπεδα χαμηλότερα από τον διάμεσο όρο της ευρωζώνης.

Τα καταθετικά επιτόκια παρέμειναν σε γενικές γραμμές σταθερά κατά την ίδια περίοδο. Για τα νοικοκυριά, το μέσο επιτόκιο διατηρήθηκε στο 1,2%, ενώ για τις επιχειρήσεις αυξήθηκε οριακά στο 1,3% τον Μάρτιο του 2026, από 1,2% τον Δεκέμβριο του 2025. Συνολικά, τα εγχώρια καταθετικά επιτόκια εξακολουθούν να διαμορφώνονται κάτω από τον διάμεσο όρο της ευρωζώνης, αντανακλώντας την υψηλή πλεονάζουσα ρευστότητα, τη σταθερή χρηματοδοτική βάση και το σχετικά μικρό μέγεθος του εγχώριου τραπεζικού συστήματος.

Σφαλιάρα και στο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ

Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ για το 2026 προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 2,5%, σε σχέση με 3,8% για το 2025, ενώ για τα έτη 2027 και 2028 ο ρυθμός μεγέθυνσης του ΑΕΠ αναμένεται να επιταχυνθεί στο 2,9% και 3,1% αντίστοιχα. Σύμφωνα με την έκθεση της ΚΤΚ, η εγχώρια ζήτηση τα έτη 2026-28 αναμένεται να υποστηριχθεί από τη συνεχιζόμενη θετική πορεία της ιδιωτικής κατανάλωσης λόγω της αύξησης του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών παρά τις αυξημένες πληθωριστικές πιέσεις, καθώς και της ανθεκτικότητας που συνεχίζει να καταγράφει η αγορά εργασίας, παρά τους προαναφερθέντες κλυδωνισμούς. Επιπλέον, αναφέρει πως, παρά τις πιέσεις που ασκεί η γεωπολιτική αβεβαιότητα στην επενδυτική δραστηριότητα, αναμένεται ουσιαστική ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης από τις υπό εξέλιξη μεγάλες ιδιωτικές μη οικιστικές επενδύσεις.

Αν και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής τους ενδέχεται να επηρεαστεί από την κρίση στη Μέση Ανατολή, τα έργα αυτά δεν προβλέπεται να ακυρωθούν, δεδομένου του παροδικού χαρακτήρα της γεωπολιτικής αστάθειας και του μακροπρόθεσμου ορίζοντα ολοκλήρωσής τους. Όσον αφορά τις καθαρές εξαγωγές, για το 2026 αναμένεται αρνητική συμβολή στο ΑΕΠ, λόγω της μείωσης των εξαγωγών, κυρίως εξαιτίας της πτώσης των τουριστικών εσόδων, παρά τη σημαντική επιβράδυνση των εισαγωγών ως απόρροια της εξασθένησης της εγχώριας ζήτησης. Παράλληλα, προβλέπεται μείωση στα έσοδα από τον τομέα της ναυτιλίας, λόγω των διαταραχών που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

Επιπρόσθετα, οι εξαγωγές λοιπών υπηρεσιών αναμένεται να αυξηθούν με βραδύτερο ρυθμό, καθώς επηρεάζονται έμμεσα από το λιγότερο ευνοϊκό εξωτερικό περιβάλλον. Αντίθετα, κατά την περίοδο 2027–2028, οι καθαρές εξαγωγές εκτιμάται ότι θα έχουν θετική συμβολή στο ΑΕΠ, κυρίως λόγω της αναμενόμενης ανάκαμψης του τουρισμού, και παρά την αύξηση των εισαγωγών.

Ελαφριά επιβράδυνση στην απασχόληση

Η απασχόληση αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 1,3% το 2026, από 1,7% το 2025, κυρίως λόγω των επιπτώσεων της κρίσης στη Μέση Ανατολή ενώ για την περίοδο 2027- 2028 προβλέπεται επιτάχυνση, κατά 1,5% και 1,7%, αντίστοιχα. Το ποσοστό ανεργίας εκτιμάται ότι θα αυξηθεί οριακά στο 4,6% το 2026, λόγω του αρνητικού αντικτύπου της κρίσης στην Μέση Ανατολή, ο οποίος μετριάζεται από τη στενότητα στην αγορά εργασίας. Για την περίοδο 2027-28, αναμένεται να σταθεροποιηθεί γύρω στο 4,5%, επίπεδο που αντικατοπτρίζει συνθήκες πλήρους απασχόλησης.

Τέλος, η ονομαστική δαπάνη (περιλαμβάνει μισθούς και κοινωνικές εισφορές) ανά μισθωτό προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 2,7% το 2026, από 4,2% το 2025, τόσο λόγω της σχετικής δαπάνης στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, εν μέρει λόγω του χαμηλού πληθωρισμό το 2025, ο οποίος περιορίζει το εύρος της ΑΤΑ που καταβάλλεται. Στη συνέχεια, η δαπάνη ανά μισθωτό αναμένεται να ενισχυθεί, λόγω της πορείας του πληθωρισμού και της σταδιακής επαναφοράς της ΑΤΑ στο 100% από τον Ιούλιο του 2027.