«Για πρώτη φορά η Κύπρος θα είναι καθαρός συνεισφορέας στον Προϋπολογισμό της Ε.Ε.» για τα έτη 2028-2034, αναφέρει έγγραφο της κυπριακής κυβέρνησης το οποίο εξασφάλισε η «Κ», και καθιστά σαφές ότι το κυπριακό κράτος θα έχει περισσότερες εισφορές και λιγότερες κατ’ αντιστοιχία επιστροφές/ απολαβές, στο πλαίσιο του επόμενου επταετούς ευρωπαϊκού προϋπολογισμού που με βάση τις προτάσεις της Κομισιόν, κυμαίνεται συνολικά για όλη την Ε.Ε., στα 2 περίπου τρισεκατομμύρια ευρώ.

Όπως μάλιστα αναφέρει το έγγραφο, η Λευκωσία «στηρίζει τη μείωση του συνολικού προτεινόμενου ύψους του ΠΔΠ (Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034), λόγω της αυξημένης συνεισφοράς της Κύπρου», προσπαθώντας προφανώς με τον τρόπο αυτό, να περιορίσει τις εισφορές που θα κληθεί να καταβάλει το κυπριακό κράτος και κατ’ επέκταση οι φορολογούμενοι πολίτες. Την ίδια ώρα, ωστόσο, το έγγραφο καθιστά σαφές ότι η Λευκωσία στηρίζει τη μείωση του συνολικού προτεινομένου ύψους του ΠΔΠ, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα μειωθούν παράλληλα οι πόροι του «Πυλώνα 1», δηλαδή οι πόροι που αφορούν στην Πολιτική Συνοχής και στην Κοινή Αγροτική Πολιτική.

Όπως επίσης επισημαίνεται στο έγγραφο της κυπριακής κυβέρνησης, η Λευκωσία επιδιώκει παράλληλα την «ανάδειξη των ιδιαιτεροτήτων της Κύπρου» με επίκεντρο το νησιωτικό της καθεστώς, τη «γεωγραφική απομόνωση», ως επίσης και την «ενεργειακή της απομόνωση», προσβλέποντας να διεκδικήσει «αντισταθμιστική χρηματοδότηση» από την Ε.Ε. και να περιορίσει σε κάποιο βαθμό την αυξημένη συνεισφορά που προβλέπεται για την Κύπρο, στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό. Στο πλαίσιο αυτό, όπως καθίσταται σαφές στο έγγραφο, η Κυπριακή Δημοκρατία τείνει να επικαλεστεί το άρθρο 174 της Συνθήκης Λειτουργίας της Ε.Ε. «για στήριξη των νησιωτικών και απομονωμένων περιοχών». Η επίκληση του άρθρου 174 ΣΛΕΕ είχε αποδώσει και στη διάρκεια του τρέχοντος προϋπολογισμού της Ε.Ε., καθώς όπως επισημαίνεται «η Κύπρος είχε πετύχει αύξηση €200 εκατ. στην Πολιτική Συνοχής, στο ΠΔΠ 2021-2027 με βάση αυτό το επιχείρημα».

Επισημαίνεται πάντως ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, από την 1η Ιανουαρίου και για το επόμενο εξάμηνο, στο πλαίσιο της άσκησης της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ε.Ε., έχει υποχρέωση να λειτουργεί ως «έντιμος διαμεσολαβητής» (honest broker) και συνεπώς να προωθεί κοινές θέσεις της Ε.Ε. και όχι τη δική της εθνική ατζέντα, σε όλα τα ζητήματα που θα διαχειριστεί, περιλαμβανομένου του ΠΔΠ 2028-2034. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει σε καμιά περίπτωση ότι η Κύπρος δεν θα έχει την ευκαιρία να επιδιώξει αντισταθμιστικά μέτρα για να εξασφαλίσει, όσο αυτό είναι δυνατόν, μια καλύτερη ισορροπία μεταξύ εισφορών και επιστροφών. Άλλωστε, όπως επανειλημμένα έχει δημοσιεύσει η «Κ», η όποια συμφωνία και έγκριση του ΠΔΠ 2028-2034, δεν αναμένεται πριν από το δεύτερο εξάμηνο 2026, επί Ιρλανδικής Προεδρίας, ενδεχομένως και αργότερα, το 2027, κάτι που εκ των πραγμάτων θα επιτρέψει στην Κυπριακή Δημοκρατία να διαπραγματευθεί ελεύθερα χωρίς το καπέλο της Προεδρίας του Συμβουλίου και να επιδιώξει για την ίδια μια καλύτερη ισορροπία στον νέο επταετή προϋπολογισμό της Ε.Ε.

Διαμάχη για ύψος ΠΔΠ

Η Κύπρος πάντως δεν είναι η μόνη χώρα που προσβλέπει σε μείωση του μεγέθους του προτεινόμενου από την Κομισιόν ΠΔΠ 2028-2034 που όπως προαναφέραμε κυμαίνεται περίπου στα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ (1,98 σύμφωνα με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν). Ακόμη πιο έντονες προς αυτή την κατεύθυνση, είναι η Γερμανία, η Ολλανδία, η Σουηδία, η Φινλανδία και η Αυστρία, ενώ στην ίδια γραμμή αλλά σε χαμηλότερους τόνους κινούνται η Ιρλανδία και το Βέλγιο. Γίνεται λοιπόν κατανοητό, ότι ο περιορισμός του ύψους του προτεινόμενου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού 2028-2034 στηρίζεται από 8 τουλάχιστον κράτη-μέλη.

Στον αντίποδα, όμως, βρίσκεται μια αντίστοιχη ομάδα που αριθμεί 9 κράτη-μέλη και διεκδικεί ένα «πιο φιλόδοξο» ΠΔΠ 2028-2034, κάτι που μεταφράζεται σε αύξηση του μεγέθους του νέου επταετούς προϋπολογισμού, που αν επιτευχθεί, θα σημαίνει ακόμη μεγαλύτερες εισφορές από τους «καθαρούς συνεισφορείς», στους οποίους σύμφωνα με το έγγραφο της κυβέρνησης εντάσσεται «για πρώτη φορά» και η Κύπρος. Στην εν λόγω ομάδα των «9», περιλαμβάνονται η Γαλλία, η Ελλάδα, οι 3 χώρες της Βαλτικής –Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία– η Ισπανία, η Κροατία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία. Πιο έντονες στην εν λόγω ομάδα εμφανίζονται η Ισπανία και οι 3 χώρες της Βαλτικής, που διαμηνύουν με κάθε ευκαιρία, ότι το υφιστάμενο μέγεθος του προϋπολογισμού είναι το ελάχιστο, στο οποίο θα μπορούσαν να συμφωνήσουν.

Σημειώνεται ότι οι διαφωνίες των κρατών-μελών δεν εξαντλούνται στο ζήτημα του μεγέθους του προτεινόμενου ΠΔΠ 2028-2034, ούτε στις οριζόντιες διατάξεις του. Ξένη διπλωματική πηγή, ανέφερε στην «Κ» ότι «η βεντάλια των διαφωνιών εκτείνεται σε όλους τους πυλώνες και δεν θα ήταν υπερβολή να λεχθεί ότι ακόμη και η καταγραφή τους, είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς αφορά πάρα πολλά ανοικτά ζητήματα, περιλαμβανομένων των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων (NRPPs) της Πολιτικής Συνοχής, ως επίσης της ΚΑΠ» που προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων των αγροτών σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Η ίδια πηγή αναφέρθηκε σε πολλά άλλα ανοικτά ζητήματα, περιλαμβανομένου του πυλώνα 2 και ειδικότερα των συζητήσεων που επικεντρώνονται στο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και στην ισορροπία μεταξύ αριστείας και γεωγραφικής κατανομής, ενώ υπενθύμισε και τις διαφωνίες που εξέφρασε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με πολλές από τις προτάσεις της Κομισιόν για το ΠΔΠ 2028-2034, κάτι που θα πρέπει να συνυπολογιστεί στην εξίσωση μιας μελλοντικής συμφωνίας.

Αριθμοί τον Ιούνιο

Το πλαίσιο διαπραγμάτευσης που έβαλε στο τραπέζι η Δανία, στη διάρκεια της θητείας της, ως Προεδρίας του Συμβουλίου Ε.Ε. τον περασμένο Δεκέμβριο, για όλο το πακέτο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, αναμένεται να τύχει συζήτησης και διαβούλευσης μεταξύ των αντιπροσωπειών των κρατών-μελών, υπό την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου.

Σύμφωνα με το έγγραφο που εξασφάλισε η «Κ», στόχος της Κυπριακής Προεδρίας είναι «η συνέχιση εντατικών συζητήσεων για όλο το πακέτο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, τόσο των χρηματοδοτικών πτυχών όσο και των νομοθετικών προτάσεων» που περιλαμβάνει. Ενώ, «απώτερος στόχος», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, «είναι να υποβληθεί ένα ώριμο και ολοκληρωμένο πλαίσιο διαπραγμάτευσης με ενδεικτικούς αριθμούς μέχρι τον Ιούνιο του 2026». Όπως ακόμη επισημαίνεται, η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου Ε.Ε., επιδιώκει την επιτάχυνση της προόδου στις υποομάδες που έχουν επιφορτιστεί με τα τρία κύρια χρηματοδοτικά εργαλεία, επικεντρώνοντας την προσοχή της ειδικά στον Κανονισμό για τα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια (NRPPs).

Όλοι στις Βρυξέλλες αναγνωρίζουν ότι η Κυπριακή Προεδρία θα διαχειριστεί και θα προχωρήσει τις συζητήσεις και τις διαπραγματεύσεις, ενώ προσδοκία της Κομισιόν και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, είναι να υπάρξει κατάληξη και πολιτική συμφωνία επί του νέου ΠΔΠ 2028-2034 στη διάρκεια της Ιρλανδικής Προεδρίας, το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους. Αν και υπάρχουν και αρκετοί, λιγότερο αισιόδοξοι, που παραπέμπουν στο 2027, θεωρώντας δύσκολη την κατάληξη σε συμφωνία μέχρι το τέλος του 2026. Είτε για λόγους τακτικής, είτε και για λόγους ουσίας.