Οι μυστικοί μέχρι στιγμής όροι της συμφωνίας του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν έχουν πυροδοτήσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση σχετικά με τα οικονομικά οφέλη που ενδέχεται να αποκομίσει η Τεχεράνη.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, η συμφωνία προβλέπει ότι το Ιράν θα μπορεί να εξάγει πετρέλαιο χωρίς περιορισμούς κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών.

Παράλληλα, ανοίγει τον δρόμο για:

• ευρύτερη άρση κυρώσεων,
• πρόσβαση σε δεσμευμένα κεφάλαια και
• ενδεχομένως τη δημιουργία επενδυτικού ταμείου ανασυγκρότησης ύψους έως 300 δισ. δολ., εφόσον επιτευχθεί οριστική συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Οι επικρίσεις

Οι επικριτές του Αμερικανού προέδρου υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ, αφού αποχώρησε από την πυρηνική συμφωνία του 2015 κατά την πρώτη του θητεία, ακολουθεί σήμερα στρατηγική παρόμοια με εκείνη την περίοδο: προσφέρει οικονομικά ανταλλάγματα για να λάβει παραχωρήσεις ως προς το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Κάποιοι εκτιμούν μάλιστα ότι η πρόταση για το ταμείο ανασυγκρότησης υπερβαίνει κατά πολύ όλα τα προηγούμενα πλαίσια διαπραγμάτευσης.

Από την πλευρά του, ο Λευκός Οίκος κάνει λόγο για «παραπληροφόρηση» και τονίζει ότι η συμφωνία βασίζεται στην αρχή «ανταμοιβή βάσει επιδόσεων», δηλαδή τα οικονομικά οφέλη θα παρέχονται μόνο εφόσον το Ιράν τηρεί τις δεσμεύσεις του.

Τι προβλέπει το μνημόνιο

Το Μνημόνιο Κατανόησης (MOU), το οποίο αναμένεται να υπογραφεί επισήμως την Παρασκευή, αποσκοπεί στην έναρξη μιας περιόδου διαπραγματεύσεων 60 ημερών που θα καταλήξουν σε λεπτομερή συμφωνία για τα πυρηνικά.

Η έλλειψη επίσημων πληροφοριών έχει στο μεταξύ τροφοδοτήσει πληθώρα ισχυρισμών ότι δισεκατομμύρια δολάρια κατευθύνονται ήδη προς την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, τον οποίο επικαλείται ο ιστότοπος Axios, η συμφωνία περιλαμβάνει προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις που θα επιτρέψουν στο Ιράν να εξάγει πετρέλαιο όσο διαρκούν οι συνομιλίες. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να αποφέρει σημαντικά έσοδα στην ιρανική οικονομία.

Ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης υποστηρίζουν επίσης ότι η Τεχεράνη θα αποκτήσει άμεση πρόσβαση σε δεσμευμένα κεφάλαια αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Η αμερικανική πλευρά, ωστόσο, απορρίπτει κατηγορηματικά αυτούς τους ισχυρισμούς.

Παρόλα αυτά ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο περιορισμένων «χειρονομιών καλής θέλησης», όπως μερική πρόσβαση σε παγωμένα κεφάλαια ή στοχευμένη χαλάρωση κυρώσεων, εφόσον το Ιράν ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του.

Τι προβλέπεται σε περίπτωση τελικής συμφωνίας

Εφόσον επιτευχθεί συνολική συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να άρουν όλες τις κυρώσεις κατά του Ιράν βάσει συμφωνημένου χρονοδιαγράμματος.

Ο Λευκός Οίκος επιμένει ότι η τελική συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει:

• Απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν.
• Πάγωμα μελλοντικών δραστηριοτήτων εμπλουτισμού.
• Αυστηρό καθεστώς διεθνών επιθεωρήσεων.

Σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες θα φανεί αν η Τεχεράνη συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις με σοβαρή πρόθεση.

Το αμφιλεγόμενο ταμείο των 300 δισ. δολαρίων

Το πιο πολιτικά ευαίσθητο στοιχείο της συμφωνίας, σύμφωνα με αμερικανικά Μέσα, αποτελεί η πρόβλεψη για τη δημιουργία «ταμείου ανασυγκρότησης και οικονομικής ανάπτυξης του Ιράν».

Πηγές που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις αναφέρουν ότι η ιδέα προήλθε από το Κατάρ και συζητείται εδώ και εβδομάδες μεταξύ ΗΠΑ, Ιράν και κρατών του Κόλπου.

Το λεγόμενο «Ταμείο Ευημερίας» θα μπορούσε να κινητοποιήσει έως και 300 δισ. δολάρια ιδιωτικών επενδύσεων από χώρες του Κόλπου και κράτη της Ανατολικής Ασίας για έργα υποδομών και οικονομικής ανάπτυξης στο Ιράν.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς διευκρίνισε ότι τα κεφάλαια δεν θα προέρχονται από Αμερικανούς φορολογούμενους και ότι το σχέδιο θα ενεργοποιηθεί μόνο εφόσον το Ιράν τερματίσει οριστικά το πυρηνικό του πρόγραμμα, παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο και αποδεχθεί διεθνείς επιθεωρήσεις.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε εκ νέου ότι το πλήρες κείμενο του Μνημονίου θα δοθεί στη δημοσιότητα, πιθανότατα μετά την επίσημη υπογραφή του την Παρασκευή.

Πηγή: Axios