Το Ιράν εισέρχεται στις διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση Τραμπ έχοντας στο επίκεντρο ένα κρίσιμο οικονομικό ζητούμενο: την αποδέσμευση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων που παραμένουν «παγωμένα» στο εξωτερικό και θα μπορούσαν να στηρίξουν την οικονομία του.

Τα κεφάλαια αυτά προέρχονται κυρίως από έσοδα εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου που δεν μπόρεσαν να μεταφερθούν στη χώρα λόγω κυρώσεων, ιδιαίτερα μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη διεθνή πυρηνική συμφωνία το 2018 και την επαναφορά αυστηρών περιορισμών.

Πού βρίσκονται τα ιρανικά κεφάλαια

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Wall Street Journal, που επικαλείται διεθνείς αναλυτές και πηγές της αγοράς, τα «παγωμένα» ιρανικά περιουσιακά στοιχεία κατανέμονται σε αρκετές χώρες:

• Κίνα: περίπου 20–50 δισ. δολάρια, το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών ενεργειακών εσόδων, λόγω των εκτεταμένων αγορών ιρανικού πετρελαίου.
• Ιράκ: περίπου 15 δισ. δολάρια, κυρίως από απλήρωτες εισαγωγές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
• Ιαπωνία: 20–50 δισ. δολάρια (εκτιμήσεις που διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους).
• Ινδία: περίπου 7 δισ. δολάρια, από παλαιότερες αγορές ιρανικού πετρελαίου.
• Νότια Κορέα: περίπου 7 δισ. δολάρια, μέρος των οποίων έχει στο παρελθόν χρησιμοποιηθεί σε ανθρωπιστικές συμφωνίες ανταλλαγής.
• Κατάρ: περίπου 6 δισ. δολάρια, τα οποία είχαν δεσμευτεί για ανθρωπιστική χρήση αλλά παραμένουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
• Ομάν, Ιαπωνία, Λουξεμβούργο και ΗΠΑ: μικρότερα ποσά, συνολικά περίπου 8 δισ. δολάρια.

Ιρανικές εκτιμήσεις και στόχοι

Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι τα συνολικά δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό ξεπερνούν τα 100 δισ. δολ., αν και ανεξάρτητες εκτιμήσεις τοποθετούν το ποσό χαμηλότερα.

Στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις, το Ιράν φέρεται να επιδιώκει την αποδέσμευση αρχικού ποσού περίπου 24 δισ. δολ. σε φάσεις.

Κάποιοι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η απελευθέρωση μέρους των κεφαλαίων θα μπορούσε να στηρίξει το ιρανικό νόμισμα και να περιορίσει τον πληθωρισμό, χωρίς ωστόσο να αίρει τη δομική ανάγκη για ευρύτερη άρση κυρώσεων.

Το ζήτημα των παγωμένων κεφαλαίων αποτελεί βασικό σημείο πίεσης στις διαπραγματεύσεις, καθώς συνδέεται άμεσα με την προοπτική συνολικής συμφωνίας για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και τη σταθεροποίηση της οικονομίας της χώρας.

Με πληροφορίες από Wall Street Journal