Η αυξανόμενη απειλή από τα drones στον πόλεμο της Ουκρανίας, οι συνεχείς παραβιάσεις και τα περιστατικά στις χώρες της Βαλτικής, η σταδιακή αναδιάταξη των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, αλλά και η συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή με φόντο το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ συνθέτουν το εκρηκτικό σκηνικό της Συνόδου των Υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, στη Σουηδία στις 21 και 22 Μαΐου.

Ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας Μαρκ Ρούτε εμφανίστηκε πεπεισμένος ότι τα ολοένα συχνότερα περιστατικά με drones στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο αποτελούν άμεση συνέπεια της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και προειδοποίησε ότι ο τρόπος διεξαγωγής του πολέμου έχει ήδη αλλάξει ριζικά.

Αφορμή αποτέλεσαν τα πρόσφατα περιστατικά με drones στις χώρες της Βαλτικής. Ο γενικός γραμματέας αναφέρθηκε στην κατάρριψη ουκρανικού drone πάνω από την Εσθονία από ρουμανικά F-16, στο πλαίσιο της αποστολής Baltic Air Policing του ΝΑΤΟ, υπογραμμίζοντας ότι η Συμμαχία προσαρμόζει ήδη τις επιχειρησιακές της δυνατότητες στα νέα δεδομένα. Οπως είπε, το ΝΑΤΟ μελετά τα διδάγματα από τον «πόλεμο των drones» στην Ουκρανία, προκειμένου να τα ενσωματώσει στα δικά του αμυντικά δόγματα και μοντέλα επιχειρήσεων.

Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε ενόψει της Συνόδου των Υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ την Παρασκευή, στη Σουηδία, ο Ρούτε ξεκαθάρισε πάντως ότι τα drones αυτά «δεν θα βρίσκονταν εκεί χωρίς τη ρωσική επιθετικότητα», αποδίδοντας ευθέως στη Μόσχα την ευθύνη για την αποσταθεροποίηση στην περιοχή. Παράλληλα, απέρριψε ως «εντελώς γελοίους» τους ρωσικούς ισχυρισμούς ότι κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, όπως η Λετονία, διευκολύνουν επιθέσεις ουκρανικών drones κατά της Ρωσίας.

Στο τραπέζι των υπουργών Εξωτερικών θα βρεθεί και η συνολική ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της Συμμαχίας. Ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ προανήγγειλε ότι οι σύμμαχοι θα συζητήσουν την επιτάχυνση της παραγωγής εξοπλισμών, περισσότερα συστήματα αεράμυνας, πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς, drones και μεγαλύτερα αποθέματα πυρομαχικών. Οπως τόνισε, το ζητούμενο πλέον δεν είναι αν χρειάζεται περισσότερη άμυνα, αλλά «πόσο γρήγορα μπορούν οι σύμμαχοι να μετατρέψουν τις δεσμεύσεις σε πραγματικές δυνατότητες».

Οι σχέσεις Ευρώπης – ΗΠΑ

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στις σχέσεις Ευρώπης – ΗΠΑ, καθώς εντείνονται οι συζητήσεις για σταδιακή αναδιάταξη αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη. Ο Ρούτε επιχείρησε να καθησυχάσει τις ανησυχίες μετά τις πληροφορίες περί αποχώρησης 4.000-5.000 Αμερικανών στρατιωτών, επιμένοντας ότι πρόκειται για «περιστρεφόμενες δυνάμεις» χωρίς επίπτωση στην αποτρεπτική ικανότητα του ΝΑΤΟ.

Παραδέχθηκε ωστόσο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στρέφουν όλο και περισσότερο την προσοχή τους προς την Ασία και τον Ινδοειρηνικό, κάτι που -όπως είπε- καθιστά αναγκαία τη μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης από τους Ευρωπαίους συμμάχους και τον Καναδά. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Συμμαχία εισέρχεται σε μια νέα φάση «υγιέστερου και πιο βιώσιμου καταμερισμού ευθυνών», που η Ευρώπη θα αναλάβει μεγαλύτερο μέρος της συμβατικής άμυνας.

Παρά τις εμφανείς τριβές και τις δημόσιες διαφοροποιήσεις, ο Ρούτε επιχείρησε να παρουσιάσει τις διαφωνίες στο εσωτερικό της Συμμαχίας ως στοιχείο της δημοκρατικής φύσης του ΝΑΤΟ. Ερωτηθείς για τις επικρίσεις περί «paper tiger» και τις αιφνιδιαστικές ανακοινώσεις από την αμερικανική πλευρά, υποστήριξε ότι η στρατηγική κατεύθυνση παραμένει κοινή: περισσότερες ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες και σταδιακή εξισορρόπηση της εξάρτησης από τις ΗΠΑ.

Στο επίκεντρο της Συνόδου θα βρεθεί και η Ουκρανία, με τον Ουκρανό υπουργό Εξωτερικών να συμμετέχει στις εργασίες. Ο γενικός γραμματέας επανέλαβε ότι η ασφάλεια της Ουκρανίας συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια της Συμμαχίας και υπογράμμισε ότι η στρατιωτική υποστήριξη πρέπει να παραμείνει «ουσιαστική, βιώσιμη και προβλέψιμη». Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στις ελλείψεις στα συστήματα αεράμυνας Patriot και στους πυραύλους αναχαίτισης, σημειώνοντας ότι ορισμένες χώρες επωμίζονται δυσανάλογο βάρος στη στήριξη του Κιέβου.

«Συνεχείς συζητήσεις» για πιο ενεργό ρόλο στο Ορμούζ

Παράλληλα, σημαντικό μέρος των συζητήσεων στην επικείμενη υπουργική σύνοδο θα αφορά τη Μέση Ανατολή και ειδικά το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ. Ο Ρούτε κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι επιχειρεί να «κρατήσει όμηρο την παγκόσμια οικονομία» απειλώντας μια κρίσιμη θαλάσσια οδό για το παγκόσμιο εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια. Επιβεβαίωσε ότι ευρωπαϊκές χώρες -μεταξύ αυτών η Γαλλία, η Βρετανία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ολλανδία και το Βέλγιο- μετακινούν ήδη στρατιωτικά μέσα στην περιοχή, προκειμένου να διασφαλιστεί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Σε σχετική ερώτηση της «Κ», αν και απέφυγε να μιλήσει ανοιχτά για πιθανή επιχείρηση του ΝΑΤΟ στα Στενά του Ορμούζ, παραδέχθηκε πάντως ότι εντός της Συμμαχίας βρίσκονται σε εξέλιξη «συνεχείς συζητήσεις» για το ενδεχόμενο ενός πιο ενεργού ρόλου, εφόσον η κατάσταση επιδεινωθεί.

Ο Ρούτε εμφανίστηκε επίσης αποφασισμένος να μετατρέψει την επόμενη Σύνοδο Κορυφής στην Αγκυρα σε σημείο καμπής για την αμυντική βιομηχανία της Συμμαχίας. Οπως είπε, μετά τη «μεγάλη έκρηξη» στις αμυντικές δαπάνες, ο στόχος πλέον είναι να αυξηθεί θεαματικά η παραγωγή εξοπλισμών και πυρομαχικών. Ο ίδιος αποκάλυψε ότι βρίσκεται ήδη σε συνεχείς επαφές με κυβερνήσεις, αμυντικές βιομηχανίες και χρηματοπιστωτικούς φορείς, πιέζοντας για ταχύτερη παραγωγή και μεγαλύτερες επενδύσεις.