Ο Aντι Μπέρναμ έχει διεκδικήσει δύο φορές ανεπιτυχώς την ηγεσία του κυβερνώντος Εργατικού Κόμματος της Βρετανίας. Τώρα, η αποφασιστική του νίκη στις αναπληρωματικές εκλογές τον φέρνει πιο κοντά όχι μόνο σε αυτόν τον στόχο, αλλά και στην είσοδό του στη Ντάουνινγκ Στριτ ως πρωθυπουργό.

Οπως αναφέρουν οι New York Times, άνθρωπος επικοινωνιακός, γνωστός για την καλοσύνη και το χάρισμά του, ο κ. Μπέρναμ είναι εδώ και εννέα χρόνια δήμαρχος του Ευρύτερου Μάντσεστερ, όπου καλλιέργησε μια εικόνα αισιοδοξίας.

Με μια έδρα στο Κοινοβούλιο που εκπροσωπεί το Μέικερφιλντ, στη βορειοδυτική Αγγλία, ο Μπέρναμ θα χρειαστεί την υποστήριξη 80 συναδέλφων του βουλευτών των Εργατικών για να αμφισβητήσει την ηγεσία του αντιδημοφιλούς πρωθυπουργού της χώρας, Κιρ Στάρμερ.

Οι υποστηρικτές του βλέπουν τον Μπέρναμ — ο οποίος στο Μάντσεστερ κέρδισε το παρατσούκλι «βασιλιάς του Βορρά» για την υπεράσπιση της περιοχής κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19 — ως τον πιθανό σωτήρα των Εργατικών ενάντια στο λαϊκιστικό δεξιό κόμμα Reform U.K., με επικεφαλής τον Νάιτζελ Φάρατζ. Οι επικριτές του από την άλλη παρουσιάζουν τον Μπέρναμ ως «πολιτικό χαμαιλέοντα» που θα αντιμετώπιζε τους ίδιους οικονομικούς περιορισμούς που έχουν εμποδίσει την αδύναμη κυβέρνηση του Στάρμερ, και το ίδιο ανήσυχο, ανυπόμονο εκλογικό σώμα.

Σε κάθε περίπτωση, θα ήταν ένα διαφορετικό είδος ηγέτη από αυτόν που θέλει να αντικαταστήσει.

«Είναι απλώς αισιόδοξος και χαρούμενος και φαίνεται να απολαμβάνει να είναι πολιτικός», δήλωσε ο Τζον ΜακΤέρναν, σύμβουλος του Τόνι Μπλερ όταν ήταν πρωθυπουργός και κάποιος που γνωρίζει τον Μπέρναμ από την εποχή που ήταν ερευνητής για έναν βουλευτή στο νότιο Λονδίνο. «Οι ηγέτες είτε σε εμπνέουν, είτε σε καταθλίβουν ελαφρώς», πρόσθεσε ο κ. ΜακΤέρναν, σημειώνοντας ότι υπήρξαν αρκετοί πρόσφατοι πρωθυπουργοί «που δεν φαινόταν να το απολαμβάνουν πραγματικά» — συμπεριλαμβανομένου του Στάρμερ.

Το οικογενειακό υπόβαθρο

Ο Μπέρναμ γεννήθηκε στο Λίβερπουλ το 1970, από πατέρα τηλεφωνητή και μητέρα γραμματέα γιατρού. Μεγάλωσε στο Κάλτσεθ, ένα χωριό στο Τσέσαϊρ, όχι μακριά από το Μάκερφιλντ. Ιρλανδικής καταγωγής, φοίτησε σε δημόσια ρωμαιοκαθολικά σχολεία και έχει μιλήσει για τον καθολικισμό του, συμπεριλαμβανομένης της συνάντησής του με τον Πάπα Φραγκίσκο το 2023.

«Η μητέρα μου ήταν μαζί μου, και παρόλο που δεν είμαι Καθολικός με την πλήρη έννοια της λέξης, ένιωσα τη μαγνητική έλξη του Βατικανού», είπε, παρομοιάζοντας την πίστη του με τη δια βίου αφοσίωσή του στην ποδοσφαιρική ομάδα της Eβερτον. Αν σταματήσεις να πηγαίνεις σε αγώνες, πρόσθεσε, «εξακολουθείς να είσαι οπαδός της Εβερτον. Μπορείς να σταματήσεις να πηγαίνεις στην εκκλησία, αλλά δεν παύεις να είσαι Καθολικός».

Ο Μπέρναμ εξασφάλισε μια θέση για να σπουδάσει αγγλικά στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και μετά την αποφοίτησή του, εργάστηκε ως ερευνητής για την Τέσα Τζόουελ, βουλευτή στο νότιο Λονδίνο, και στη συνέχεια ως σύμβουλος του τότε υπουργού πολιτισμού Κρις Σμιθ.

Ενώ ήταν στο Κέιμπριτζ, γνώρισε τη Μαρί-Φρανς Βαν Χιλ, από την Ολλανδία, και αργότερα παντρεύτηκαν και απέκτησαν τρία παιδιά.

«Οταν η γυναίκα μου έμεινε έγκυος, στην πραγματικότητα δεν είχαμε προγραμματίσει να κάνουμε παιδιά εκείνη την εποχή, επειδή ένιωθα ότι η σταθερότητα ήταν σημαντική. Παντρευτήκαμε τον Οκτώβριο του 2000, όταν ο Τζίμι ήταν 8 μηνών και εγώ βρισκόμουν σε μια δύσκολη μάχη για να κερδίσω το χρίσμα», είχε δηλώσει ο κ. Μπέρναμ στην εφημερίδα Guardian το 2009, αναφερόμενος στις προσπάθειές του να θέσει υποψηφιότητα για το Κοινοβούλιο.

Από τη νίκη του 2001 στη δημαρχία του Ευρύτερου Μάντσεστερ

Αφού κέρδισε τις εκλογές το 2001, εκπροσωπώντας το Λι, μια βόρεια περιφέρεια κοντά στην περιοχή όπου μεγάλωσε, έγινε υφυπουργός στην κυβέρνηση των Νέων Εργατικών του Τόνι Μπλερ. Προήχθη στο υπουργικό συμβούλιο υπό τον Γκόρντον Μπράουν και υπηρέτησε ως γενικός γραμματέας του υπουργείου Οικονομικών, ως υπουργός Πολιτισμού, Μέσων Ενημέρωσης και Αθλητισμού, και στη συνέχεια ως υπουργός Υγείας.

Το 2009, ο κ. Μπέρναμ δέχτηκε επικρίσεις σε μια επιμνημόσυνη δέηση για τα 20 χρόνια από την τραγωδία στο Χίλσμπορο, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 97 οπαδών της Λίβερπουλ σε μια συμπλοκή στο στάδιο. Αυτό τον στιγμάτισε, πείθοντάς τον ότι οι οικογένειες άξιζαν δικαιοσύνη, αφού η αστυνομία, οι ερευνητές και τα μέσα ενημέρωσης προσπάθησαν να παρουσιάσουν τα θύματα ως χούλιγκαν και να τα κατηγορήσουν για την τραγωδία. Η πίεση από τον κ. Μπέρναμ βοήθησε να εξασφαλιστεί μια δεύτερη έρευνα.

Μετά την ήττα των Εργατικών στις γενικές εκλογές του 2010, ο κ. Μπέρναμ έθεσε υποψηφιότητα για την ηγεσία του κόμματος, κατακτώντας την τέταρτη θέση. Το 2015 προσπάθησε ξανά και ήταν ο πρώτος υποψήφιος, μόνο και μόνο για να χάσει από τον αριστερό Τζέρεμι Κόρμπιν, στην ομάδα του οποίου υπηρέτησε αργότερα.

Το 2017, ο κ. Μπέρναμ έφυγε από το Κοινοβούλιο αφού αποφάσισε ότι το μέλλον του βρισκόταν εκτός Γουέστμινστερ και εξελέγη δήμαρχος του Ευρύτερου Μάντσεστερ.

Ο Ρόμπερτ Φορντ, καθηγητής πολιτικής στο πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, δήλωσε ότι ο κ. Μπέρναμ είχε ηγηθεί μιας ακμάζουσας τοπικής οικονομίας εκεί και είχε δείξει τις πολιτικές του ικανότητες αυξάνοντας τον έλεγχο και τη ρύθμιση των λεωφορείων της πόλης — κερδίζοντας παράλληλα μια μάχη με τις εταιρείες μεταφορών.

«Μετέτρεψε αυτό που θα μπορούσε να είναι μια μάλλον ήπια τεχνοκρατική διαχείριση — πιστέψτε με, αν ο Κιρ Στάρμερ ήταν εκεί αυτό θα είχε συμβεί — σε μια μάχη Δαβίδ εναντίον Γολιάθ», δήλωσε ο καθηγητής Φορντ. «Το μεγάλο του πλεονέκτημα είναι ότι είναι πολύ αποτελεσματικός στην επικοινωνία, ένας πολύ αποτελεσματικός αφηγητής. Είναι καλός στο να δίνει στους ψηφοφόρους μια αίσθηση του ποιος είναι, ποιον υποστηρίζει και τι προσπαθεί να κάνει».

«Από όλες αυτές τις απόψεις», είπε ο καθηγητής Φορντ, «έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τον νυν πρωθυπουργό των Εργατικών».

Στη διάρκεια της πανδημίας ο Μπέρναμ είχε διαμαρτυρηθεί λέγοντας ότι τα κυβερνητικά lockdown τιμωρούσαν περιοχές όπως η δική του, και είχε εκφωνήσει μια ομιλία στο κέντρο του Μάντσεστερ που θα μείνει χαραγμένη στη μνήμη όσων την είχαν ακούσει. 

Ισως η πιο συνεπής κριτική που ασκήθηκε εναντίον του κ. Μπέρναμ, ο οποίος υπηρέτησε υπό τρεις πολύ διαφορετικούς ηγέτες των Εργατικών, τον Μπλερ, τον Μπράουν και τον Κόρμπιν, είναι ότι είναι πολιτικά «εύπλαστος».

Το 2022, μετά το τελευταίο Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου, ο ίδιος ο Στάρμερ ειρωνεύτηκε χαρακτηριστικά τον πρώην συνάδελφό του. Σε ομιλία του προς τους δημοσιογράφους, αστειεύτηκε ότι ο Μπέρναμ «είδε την ομάδα των παιδικών του χρόνων, την Αργεντινή, να κερδίζει το Παγκόσμιο Κύπελλο», αλλά ότι «ήταν ανάμεικτα τα πράγματα, επειδή είδε επίσης την ομάδα των παιδικών του χρόνων, τη Γαλλία, να χάνει στον τελικό και τις ομάδες των παιδικών του χρόνων, το Μαρόκο και την Κροατία, να χάνουν στα ημιτελικά».

«Ενας πολιτικός που του αρέσει να τον συμπαθούν»

Ο κ. ΜακΤέρναν αναγνώρισε ότι ο Μπέρναμ έχει τη φήμη ενός πολιτικού που «του αρέσει να τον συμπαθούν».

Πάντως ένα κοινό στοιχείο καθ’όλη τη διάρκεια της καριέρας του Μπέρναμ ήταν η άποψη ότι η βρετανική πολιτική και τα μέσα ενημέρωσης είναι υπερβολικά επικεντρωμένα στο Λονδίνο και ότι η περιφερειακή ανισότητα έχει βλάψει τη χώρα, ένα σημείο που ανέφερε στην πρώτη του ομιλία στο Κοινοβούλιο το 2001. Κατά τη διάρκεια μιας πρόσφατης συνέντευξης, ο κ. Μπέρναμ είπε ότι η Βρετανία βρίσκεται «σε λάθος δρόμο για 40 χρόνια».

Σύμφωνα με τον καθηγητή Φορντ, ως δήμαρχος, ο Μπέρναμ «συνήθισε να λέει ό,τι είχε στο μυαλό του», αλλά τώρα «παίρνει ένα μάλλον σημαντικό μάθημα για την ανάγκη να ζυγίζει τα λόγια του πιο προσεκτικά».

Το πώς οι δεξιότητες που επέδειξε στο Μάντσεστερ μπορούν να τον προετοιμάσουν για την κορυφαία θέση στη βρετανική πολιτική είναι δύσκολο να προβλεφθεί.

«Είναι πολύ διαφορετικό να έχεις να διαχειριστείς 150 διαφορετικά θέματα στο γραφείο σου κάθε μέρα όπως στη Ντάουνινγκ Στριτ», είπε ο καθηγητής Φορντ. «Δεν έχεις πραγματικά τόσο μεγάλο έλεγχο πάνω στο σε ποια θα διαφωνήσεις και δεν έχεις χρόνο να σκεφτείς».