Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να πει στον Τούρκο ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι είναι έτοιμος να επανεντάξει τη χώρα σε ένα πρόγραμμα που θα της επιτρέψει να αγοράσει μαχητικά αεροσκάφη F-35 μια κίνηση που θα ανέτρεπε μια απαγόρευση που ο ίδιος ο κ. Τραμπ επέβαλε πριν από επτά χρόνια για λόγους εθνικής ασφάλειας.

Ωστόσο, όπως γράφουν οι New York Times, η μετατόπιση του κ. Τραμπ, ο οποίος θα βρίσκεται σήμερα και αύριο στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα και έχει δηλώσει ότι ετοιμάζεται να φέρει ένα δώρο που θα έκανε τον κ. Ερντογάν «πολύ χαρούμενο», θα μπορούσε να βρει αντίσταση στο Κογκρέσο.

«Τέσσερις ανώτεροι αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης περιέγραψαν την επικείμενη αλλαγή πολιτικής, ύστερα από εβδομάδες παρασκηνιακών διαβουλεύσεων μεταξύ στελεχών της εθνικής ασφάλειας με στόχο να ξεπεραστεί το αδιέξοδο. Αν και υπήρχαν διαφορές στις λεπτομέρειες σχετικά με το πώς ο Τραμπ σκοπεύει να παρακάμψει τους νομικούς και κοινοβουλευτικούς περιορισμούς, όλοι συμφώνησαν ότι αναμένεται τουλάχιστον να σηματοδοτήσει την πρόθεσή του να εξασφαλίσει την παράδοση των F-35 στην Τουρκία, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές πότε θα συμβεί αυτό» γράφουν οι ΝΥΤ.

Δεν είναι σαφές τι ακριβώς θα πει ο κ. Τραμπ, και οι αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι θα μπορούσε να αλλάξει γνώμη. Είναι απρόβλεπτος ακόμη και για το ίδιο του το προσωπικό. Ωστόσο, αξιωματούχοι της κυβέρνησης υπέδειξαν ότι θα μπορούσε να υπάρξει ανταλλαγή επιστολών επί του θέματος μεταξύ των δύο ηγετών για να ξεκινήσει η διαδικασία. Οταν ρωτήθηκε για κάποιο σχόλιο, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου επισήμανε τα προηγούμενα σχόλια του προέδρου.

Ο αποκλεισμός του 2019

Το 2019 κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του κ. Τραμπ, η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα F-35 επειδή αγόρασε προηγμένα αντιαεροπορικά συστήματα S-400 από τη Ρωσία. Η Ουάσιγκτον φοβόταν τότε ότι η Τουρκία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τους S-400 για τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τα χαρακτηριστικά των F-35 και ότι η Ρωσία θα αποκτούσε πολύτιμες πληροφορίες για τις δυνατότητες χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth) και αποφυγής πυραύλων των αεροσκαφών».

Ωστόσο, ο Ερντογάν συγκαταλέγεται στους ξένους ηγέτες με τους οποίους ο Τραμπ διατηρεί ιδιαίτερα στενή σχέση. Πρόσφατα, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς άφησε να εννοηθεί ότι ο πρόεδρος έχει ζητήσει από την κυβέρνησή του να αναζητήσει λύση ώστε η Τουρκία να αποκτήσει τα αεροσκάφη που επιδιώκει εδώ και χρόνια.

Ωστόσο, οι αμερικανικές αρχές καλούνται να υπερβούν νομοθετική ρύθμιση του 2020, η οποία απαγορεύει την πώληση F-35 στην Τουρκία, εκτός εάν η κυβέρνηση πιστοποιήσει ότι η Aγκυρα δεν διαθέτει πλέον τα ρωσικά συστήματα S-400.

Σύμφωνα με έναν αξιωματούχο που συμμετέχει στις διαβουλεύσεις, εξετάζεται το ενδεχόμενο μεταβίβασης των S-400 σε τρίτη χώρα. Πολλά από τα συστήματα φέρεται να παραμένουν ακόμη αποθηκευμένα στα αρχικά τους κιβώτια.

Αλλος αξιωματούχος ανέφερε ότι ο μηχανισμός δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Πριν από τέσσερα χρόνια είχε συζητηθεί η αποστολή των πυραύλων στην Ουκρανία, ώστε να χρησιμοποιηθούν κατά των ρωσικών επιθέσεων, χωρίς όμως να προχωρήσει η πρόταση. Σήμερα θεωρείται απίθανο τόσο ο Τραμπ όσο και ο Ερντογάν να συναινούσαν σε μια τέτοια λύση. Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η πιθανότητα αδρανοποίησης των συστημάτων μέσω αφαίρεσης κρίσιμων εξαρτημάτων.

Η Τουρκία ασκεί εδώ και χρόνια έντονες πιέσεις για την επανένταξή της στο πρόγραμμα F-35, χωρίς ωστόσο να είναι διατεθειμένη να εγκαταλείψει τα ρωσικά συστήματα αεράμυνας που απέκτησε, παρά το γεγονός ότι είναι μέλος του ΝΑΤΟ και φιλοξενεί αμερικανική βάση όπου αποθηκεύονται τακτικά πυρηνικά όπλα στο πλαίσιο της συμμαχικής αποτρεπτικής στρατηγικής.

Οταν η Ουάσιγκτον απέκλεισε την Τουρκία από το πρόγραμμα το 2019, η αμερικανική κυβέρνηση είχε δηλώσει ξεκάθαρα ότι «τa F-35 δεν μπορoύν να συνυπάρχουν με μία ρωσική πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να αποκαλύψει τις προηγμένες δυνατότητές τους».

Παρά ταύτα, ο Τραμπ δεν υπήρξε ποτέ απολύτως άνετος με την απόφαση αυτή και συχνά απέδιδε την ευθύνη στις πολιτικές της κυβέρνησης Ομπάμα. Από τότε που επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, έχει επανειλημμένα εξετάσει δημόσια και ιδιωτικά το ενδεχόμενο ανατροπής της.

Κατά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, τον περασμένο μήνα, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι ετοιμάζει μια πρωτοβουλία που θα κάνει τον Ερντογάν «πολύ χαρούμενο». Ο Βανς δήλωσε τότε ότι το θέμα εξετάζεται από τον υπουργό Αμυνας Πιτ Χέγκσεθ και τις αρμόδιες υπηρεσίες, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν πληρούνται οι νομικές προϋποθέσεις που θέτει η αμερικανική νομοθεσία.

«Θα το λύσουμε», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ο Τραμπ.

Τα εμπόδια

H υπόθεση, ωστόσο, δεν είναι τόσο απλή, υπενθυμίζουν οι ΝΥΤ παραπέμποντας στις δηλώσεις του πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, τον Ιούνιο του 2025 ότι η διαμάχη με την Τουρκία για τα F-35 θα είχε λυθεί μέχρι το τέλος του έτους έχοντας αφήσει να εννοηθεί ότι το Κογκρέσο θα στήριζε την απόφαση.

«Αυτό όμως δεν συνέβη και πλέον ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με το ενδεχόμενο το σημερινό ή ακόμη και το επόμενο Κογκρέσο να μην συμφωνήσει. Ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι, μεταξύ των οποίων και ο γερουσιαστής Τζιμ Ρις από το Αινταχο, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων, παραμένουν ιδιαίτερα επιφυλακτικοί» σημειώνει η αμερικανική εφημερίδα.

Στο πλαίσιο αυτό σημειώνεται, επίσης, ότι ανάμεσα στους χρόνιους επικριτές της πώλησης F-35 στην Τουρκία είναι και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος τη Δευτέρα μιλώντας στο Fox είπε για την Τουρκία ότι «κυβερνάται από έναν άνθρωπο που καλεί ανοιχτά στην εξόντωση του Ισραήλ. Κατέχει τη μισή Κύπρο, που είναι χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης, απειλεί την Ελλάδα, επίσης σύμμαχο του ΝΑΤΟ, και μιλά ανοιχτά για την κατάκτηση της Ιερουσαλήμ».

Πηγή: New York Times