Με επενδυτικό σχέδιο -που εκτιμάται ότι μπορεί να κινητοποιήσει περισσότερα από 180 δισ. ευρώ τα επόμενα χρόνια-, η Κομισιόν πρότεινε σήμερα την ένταξη των πρώτων πέντε Ευρωπαϊκών Αμυντικών Εργων Κοινού Ενδιαφέροντος (European Defence Projects of Common Interest – EDPCIs), εγκαινιάζοντας ουσιαστικά ένα νέο «μοντέλο» συνεργασίας για την ανάπτυξη και παραγωγή στρατιωτικών δυνατοτήτων, που καμία χώρα δεν μπορεί να υλοποιήσει μόνη της.

Η Ελλάδα συμμετέχει, μάλιστα, στα τέσσερα από τα πέντε έργα, γεγονός που την κατατάσσει μεταξύ των χωρών με την ευρύτερη εμπλοκή στο νέο ευρωπαϊκό εγχείρημα.

Η πρωτοβουλία αποτελεί ένα από τα πρώτα ουσιαστικά βήματα εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Αμυντικής Βιομηχανίας (EDIP), το οποίο υιοθετήθηκε στα τέλη του 2025 με στόχο να ενισχύσει την παραγωγική βάση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και να περιορίσει τις εξαρτήσεις από προμηθευτές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, για την εκκίνηση των έργων έχουν ήδη δεσμευθεί 325 εκατ. ευρώ από τον συνολικό προϋπολογισμό του EDIP, ύψους 1,5 δισ. ευρώ, ενώ προβλέπεται ότι τα έργα θα μπορούν στη συνέχεια να αντλήσουν επιπλέον χρηματοδότηση από το μελλοντικό Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας.

Σε αντίθεση με τα μέχρι σήμερα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα, τα νέα έργα δεν περιορίζονται στη χρηματοδότηση ερευνητικών δράσεων ή κοινών προμηθειών. Η φιλοσοφία τους είναι η δημιουργία μακροχρόνιων βιομηχανικών συμπράξεων μεταξύ κρατών και εταιρειών, οι οποίες θα αναπτύσσουν, θα παράγουν και θα προμηθεύουν από κοινού κρίσιμα στρατιωτικά συστήματα για τις ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις.

Τα πέντε έργα καλύπτουν τομείς, που η Κομισιόν θεωρεί κρίσιμους για την αμυντική ετοιμότητα της Ένωσης τα επόμενα χρόνια και αφορούν συγκεκριμένα μη επανδρωμένα συστήματα και αντιμετώπιση drones, θαλάσσια και υποθαλάσσια άμυνα, διαστημικές δυνατότητες, ολοκληρωμένη αεράμυνα και αντιπυραυλική προστασία, καθώς και ενίσχυση της ασφάλειας κατά μήκος της ανατολικής πτέρυγας της ΕΕ.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, μετέχει συγκεκριμένα στο πρόγραμμα DECODER μαζί με συνολικά 26 κράτη και που προβλέπει την ανάπτυξη ευρωπαϊκών drones, συστήματα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και δίκτυο κέντρων δοκιμών και τεχνολογικής ανάπτυξης, ενώ το συνολικό ύψος των επενδύσεων υπολογίζεται μεταξύ 3,5 και 5 δισ. ευρώ έως το 2033.

Ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τη χώρα μας έχει το πρόγραμμα Integrated Maritime and Seabed Defence (IMSD), καθώς αφορά άμεσα τον θαλάσσιο χώρο. Το έργο προβλέπει  την ανάπτυξη κοινών ευρωπαϊκών δυνατοτήτων για την επιτήρηση και προστασία υποθαλάσσιων καλωδίων, αγωγών, λιμένων, ενεργειακών εγκαταστάσεων και άλλων κρίσιμων υποδομών, αλλά και την κοινή ανάπτυξη ναυτικών πλατφορμών, μη επανδρωμένων θαλάσσιων μέσων και τεχνολογιών υποβρύχιου πολέμου, ενώ η συνολική του αξία εκτιμάται μεταξύ 43 και 72 δισ. ευρώ έως το 2045.

Η Αθήνα συμμετέχει, επίσης, και στο πρόγραμμα SPACE, μέσω του οποίου η Ε.Ε επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία στις στρατιωτικές διαστημικές εφαρμογές. Στους στόχους του εν λόγω προγράμματος περιλαμβάνονται δορυφορικές επικοινωνίες, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, αναγνώρισης και επιτήρησης, υπηρεσίες πλοήγησης και η ανάπτυξη νέων ευρωπαϊκών διαστημικών υποδομών. Σύμφωνα με τα σχετικά στοιχεία, η συνολική επένδυση εκτιμάται ότι μπορεί να φθάσει τα 24 δισ. ευρώ έως το 2034.

Στο τέταρτο έργο, το EU-FIAMD, η Ελλάδα συμμετέχει στην προσπάθεια δημιουργίας ενιαίου ευρωπαϊκού συστήματος ολοκληρωμένης αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας. Στόχος του είναι η διασύνδεση των εθνικών αισθητήρων, των συστημάτων αναχαίτισης και των κέντρων διοίκησης σε ένα κοινό επιχειρησιακό δίκτυο, πλήρως διαλειτουργικό με το ΝΑΤΟ. συνολικές επενδύσεις για το πρόγραμμα υπολογίζονται μεταξύ 55 και 80 δισ. ευρώ έως το 2040.

Η μοναδική πρωτοβουλία στην οποία δεν συμμετέχει η Ελλάδα είναι το Παρατηρητήριο Ανατολικής Πτέρυγας (Eastern Flank Watch), που επικεντρώνεται στην ενίσχυση της άμυνας κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη συμμετοχή κυρίως κρατών της Βαλτικής, της Κεντρικής Ευρώπης και της Σκανδιναβίας.

Σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία, η πρόταση της Κομισιόν θα συζητηθεί πλέον στο Συμβούλιο της Ε.Ε, το οποίο καλείται να εγκρίνει επισήμως τα πέντε έργα. Εφόσον αυτό συμβεί, τα EDPCIs θα αποτελέσουν το βασικό «εργαλείο» της ευρωπαϊκής πολιτικής για την ανάπτυξη κοινών αμυντικών δυνατοτήτων, σηματοδοτώντας τη μετάβαση της Ένωσης από τη χρηματοδότηση μεμονωμένων προγραμμάτων στη συγκρότηση μιας κοινής ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανικής βάσης.