ΗΠΑ και Ιράν επέλεξαν να αποσύρουν από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων το μεγάλο αγκάθι των πυρηνικών, προκειμένου να καταφέρουν έτσι να δώσουν άμεση και πρακτική διέξοδο σε κάποια από τα λοιπά τέλματα του πολέμου.

Εάν όλα κυλήσουν χωρίς νέες ανατροπές, τότε την ερχόμενη Παρασκευή, 19 Ιουνίου, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη πρόκειται να υπογράψουν στη Γενεύη ένα πλαίσιο συμφωνίας που:

• θα παρατείνει την εκεχειρία κατά 60 ημέρες σε όλα τα μέτωπα, του Λιβάνου συμπεριλαμβανομένου
• θα ανοίγει τα Στενά του Ορμούζ
• θα τερματίζει τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.

Με άλλα λόγια, ΗΠΑ και Ιράν ετοιμάζονται να υπογράψουν μια συμφωνία που θα αντιμετωπίζει όχι τις βασικές αιτίες του πολέμου αλλά κάποιες από τις επιπτώσεις του: εν προκειμένω το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν.

Με βάση ένα τέτοιου περιεχομένου μνημόνιο κατανόησης, οι Αμερικανοί θα κέρδιζαν από το άνοιγμα των Στενών, οι Ιρανοί από την άρση του ναυτικού αποκλεισμού και η διεθνής κοινότητα από την αποκλιμάκωση της πίεσης στις τιμές της ενέργειας.

Ακόμη και ως προς αυτά τα βασικά στοιχεία, ωστόσο, υπάρχουν λεπτομέρειες -ικανές να τινάξουν την όποια συμφωνία στον αέρα-, που προς το παρόν παραμένουν αδιευκρίνιστες.

Πώς θα ανοίξουν ξανά τα Στενά; Χωρίς διόδια και με την πρόσβαση ελεύθερη για όλους, όπως θέλουν οι ΗΠΑ, ή με τέλη και υπό ιρανο-ομανικό έλεγχο όπως θέλει η Τεχεράνη;

Εάν κρίνουμε από τη συγκρατημένη αισιοδοξία που εκπέμπουν τις τελευταίες ώρες Αμερικανοί και Ιρανοί, τότε αυτά τα «μικρά» και διαδικαστικά πρόκειται να διευθετηθούν, εάν δεν έχουν διευθετηθεί ήδη παρασκηνιακά. Τι γίνεται, όμως, με όλα τα άλλα, τα «μεγάλα»; Με βάση όσα έχουν διαρρεύσει, αυτά πρόκειται να συζητηθούν εν καιρώ, σε μεταγενέστερη φάση.

Οσο μαίνονταν οι συγκρούσεις τους περασμένους μήνες πάνω από τα Στενά του Ορμούζ, η διοίκηση Τραμπ διεμήνυε ότι το Ιράν θα πρέπει:

• να απαλλαγεί από το εμπλουτισμένο ουράνιο που είχε καλά κρυμμένο στο έδαφός του
• να βάλει τέλος στο πυρηνικό του πρόγραμμα και στις διαδικασίες εμπλουτισμού
• να χάσει το βαλλιστικό του οπλοστάσιο
• να διαλύσει το δίκτυο των πληρεξουσίων/proxies (του άλλοτε καλούμενου άξονα της αντίστασης) το οποίο συντηρούσε στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, ένα δίκτυο στην κορυφή του οποίου βρίσκονταν η Χεζμπολάχ, από τη μία πλευρά, και οι Χούθι, από την άλλη.

Επί του παρόντος, ωστόσο, στον βωμό του ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ, οι ΗΠΑ παρουσιάζονται να παραμερίζουν όλα τα προαναφερθέντα αφήνοντάς τα προς μελλοντική διευθέτηση, ενώ ο Τραμπ καλεί το Ισραήλ να σταματήσει να βομβαρδίζει θέσεις της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Σύγχυση και θυμός στο Ισραήλ

Σε ποιον δεν αρέσουν, καθόλου, όλα αυτά; Προφανώς στην κυβέρνηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου. «Το Ισραήλ θα έχει αναμφίβολα πρωταγωνιστική θέση στο τραπέζι της νέας Μέσης Ανατολής», δήλωσε από την πλευρά του σήμερα ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος υπενθυμίζεται ότι είχε επαφές με τους Ιρανούς στην πρωτεύουσα του Πακιστάν, Ισλαμαμπάντ, τον περασμένο Απρίλιο. Πίσω στο Ισραήλ ωστόσο, δεν επικρατεί πια εφησυχασμός, αλλά κλιμακούμενη ανησυχία.

«Τραμπ και Νετανιάχου οδεύουν προς μια ρήξη που θα μπορούσε να επιφέρει σοκ στις σχέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ», γράφει χαρακτηριστικά ο Αμος Χαρέλ στην ισραηλινή Haaretz, υπογραμμίζοντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος επέλεξε στην παρούσα φάση «να βάλει πάνω από όλα τη συμφωνία με το Ιράν», γεγονός όμως το οποίο «δεν αφήνει πια πολλές επιλογές στον Νετανιάχου». Ο (σ.σ.: ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας) Μπεν-Γκβιρ λέει ότι η «συμφωνία του Τραμπ» δεν δεσμεύει το Ισραήλ και ο (σ.σ.: ακροδεξιός υπουργός Οικονομικών) Σμότριτς ότι αυτή η συμφωνία είναι «κακή για όλο τον ελεύθερο κόσμο», καθώς ο Νετανιάχου μένει σιωπηλός, διαβάζουμε σε άλλο ρεπορτάζ της ίδιας εφημερίδας, που δεν παραλείπει να μας υπενθυμίσει ότι το Ισραήλ οδεύει προς βουλευτικές εκλογές τον ερχόμενο Οκτώβριο.

«Παρά τις προσπάθειές του, ο Νετανιάχου συνειδητοποίησε ότι δεν μπορούσε να κάνει τίποτα για να αποτρέψει τον Ντόναλντ Τραμπ από το να υπογράψει μια συμφωνία με το Ιράν», γράφει ο Μπεν Κάσπιτ στον ιστοχώρο Al-Monitor. Πολύ πιο σκληροί στην κριτική τους, άλλοι Ισραηλινοί δημοσιογράφοι, όπως για παράδειγμα o ακροδεξιός πρώην βουλευτής Γινόν Μαγκάλ, παρουσιάζουν τώρα τους Κούσνερ και Γουίτκοφ ως «δύο Εβραίους που ξεπούλησαν τους αδελφούς τους στο Ισραήλ», τον Τραμπ ως «ηττημένο» και τον Βανς ως «απόβρασμα», ενώ ο Ισραηλινός υπουργός Αμυνας Ισραελ Κατζ ξεκαθαρίζει ότι οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις δεν πρόκειται να αποσυρθούν από τον Λίβανο. Οι ενοχλήσεις δεν περιορίζονται ωστόσο μόνο στις τάξεις της ισραηλινής σκληρής Δεξιάς. Αντιθέτως, οι Ισραηλινοί παρουσιάζονται πια στην πλειονότητά τους να νιώθουν «απόγνωση», «σύγχυση» και «θυμό» για την τροπή που έχουν πάρει τα πράγματα στο πολεμικό μέτωπο.

Το «κρυφό» αφήγημα του Νετανιάχου

Το περασμένο διάστημα, κάθε φορά που οι Αμερικανοί και οι Ιρανοί έδειχναν να οδεύουν προς συγκλίσεις με τη διαμεσολάβηση Πακιστανών, Καταριανών κ.ά., το Ισραήλ ανέβαζε την ένταση προκαλώντας αποσταθεροποιητικούς τριγμούς μέσω Λιβάνου. Θα μπορούσε, άραγε, να επιχειρήσει κάτι ανάλογο αυτήν την εβδομάδα ενόψει της υπογραφής του αμερικανοϊρανικού μνημονίου;

«Ο Νετανιάχου δεν θα επιτεθεί ο ίδιος στον Τραμπ. Γνωρίζει ότι ο Τραμπ είναι απρόβλεπτος και ότι δεν του αρέσει να τον αμφισβητούν. Ωστόσο, παρασκηνιακά, θα ενθαρρύνει το αφήγημα ότι ο Τραμπ εγκατέλειψε το Ισραήλ, ότι ήταν ο Τραμπ και όχι ο Νετανιάχου αυτός που απέτυχε να ολοκληρώσει την αποστολή», σημειώνει ανώτερη ισραηλινή πηγή στο Al-Monitor, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Νετανιάχου και Τραμπ βρίσκονται αμφότεροι αντιμέτωποι με κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις: με τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου για το αμερικανικό Κογκρέσο ο ένας, με τις ισραηλινές βουλευτικές εκλογές του Οκτωβρίου ο άλλος. Το διακύβευμα, ωστόσο, για τον Νετανιάχου είναι συγκριτικά πολύ μεγαλύτερο, αφού μια ήττα στις εκλογές μπορεί να άνοιγε τον δρόμο ακόμη και για τη φυλάκισή του (με φόντο την υπόθεση διαφθοράς που εξακολουθεί να τον βαρύνει).