Εκτεταμένα επεισόδια, που κατέληξαν σε βανδαλισμούς και λεηλασίες, συγκλόνισαν τις μεγάλες εκλογικές περιφέρειες της Γαλλίας εν μέσω προεκλογικής περιόδου. Πολιτικοί ηγέτες, εγχώριοι και ξένοι, έσπευσαν να κάνουν εκστρατεία πάνω στα καμένα, προωθώντας ο καθένας το δικό του αφήγημα. Η Λεπέν «άνοιξε πυρ» ενάντια στον Μακρόν και σε όσους έχουν συνδεθεί πολιτικά με αυτόν (όπως ο Εντουάρ Φιλίπ)· o Μακρόν ενάντια στον Μελανσόν και στην άκρα Αριστερά· ο Μελανσόν ενάντια στην κυβέρνηση και στις αστυνομικές δυνάμεις. Η Μόσχα, από την πλευρά της, ανέσυρε ως αιχμή κατά των Ευρωπαίων το «προπατορικό αμάρτημα» της ευρωπαϊκής απεξάρτησης από τους ρωσικούς υδρογονάνθρακες, ενώ η διοίκηση Τραμπ επιστράτευσε ως διαρκή απειλή το μεταναστευτικό, καλώντας τους Αμερικανούς να καταψηφίσουν τους Δημοκρατικούς στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου εάν δεν θέλουν να ζήσουν σκηνές χάους παρόμοιες με τις γαλλικές. Η ήδη τεταμένη γαλλική προεκλογική περίοδος μόλις απέκτησε νέες προεκτάσεις.

Περιοδεία Μακρόν

Ο Εμανουέλ Μακρόν, όμως, δεν ήταν εκεί αυτές τις ημέρες. Επειτα από το διάγγελμα που εκφώνησε την Κυριακή με φόντο τα επεισόδια που είχαν μόλις κορυφωθεί, ο Γάλλος πρόεδρος έφυγε για τριήμερη περιοδεία σε Κουβέιτ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν και Κατάρ. Σύμφωνα με το Ελιζέ, ο στόχος του ήταν να «διασφαλίσει τον ενεργειακό εφοδιασμό» της Γαλλίας και, ει δυνατόν, μέσω αυτού του εφοδιασμού να ρίξει τις τιμές των καυσίμων, που αυξήθηκαν με φόντο τον πόλεμο στο Ιράν.

Τα προβλήματα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μπορεί να αποτέλεσαν την αφετηρία των –αρχικά μόνο μαθητικών– κινητοποιήσεων στη Γαλλία, πλην όμως αυτές οι κινητοποιήσεις εν τω μεταξύ διευρύνθηκαν για λόγους που προφανώς δεν περιορίζονται στον χώρο της παιδείας. Τι γίνεται με τις τιμές και το κόστος ζωής; Είναι τα οικονομικά των νοικοκυριών, που τελούν υπό εντεινόμενη πίεση, ένας από τους λόγους που έβγαλαν τους Γάλλους στους δρόμους;

Η Le Monde αναδεικνύει, μέσα από σειρά άρθρων, τα οικονομικά δεδομένα πίσω από τον τρέχοντα κοινωνικοπολιτικό αναβρασμό. Σύμφωνα με όσα παρουσιάζει, η αγοραστική δύναμη των Γάλλων βρίσκεται πια αντιμέτωπη με μια «ιστορική κρίση», καθώς το κόστος ζωής αυξάνεται και αυτό σε βαθμό «ιστορικό».

Σύμφωνα με το Γαλλικό Ινστιτούτο Οικονομίας (IFE), η μείωση της αγοραστικής δύναμης, όπως εξελίχθηκε μετά το 2024, μεταφράζεται σε απώλεια της τάξης των 1.200 ευρώ ετησίως (σε πραγματικούς όρους, προσαρμοσμένη στον πληθωρισμό) για μια τετραμελή οικογένεια (δύο ενηλίκους, δύο παιδιά). Για έναν ενήλικο που ζει μόνος, η αντίστοιχη απώλεια αγγίζει τα 600 ευρώ. Ωστόσο, όπως σημειώνει η Le Monde, «δεν επηρεάστηκαν όλα τα νοικοκυριά στον ίδιο βαθμό». «Η κατώτερη μεσαία τάξη, εκείνοι που κερδίζουν περίπου 2.200 ευρώ καθαρά τον μήνα, ήταν αυτή που έχασε τα περισσότερα τα τελευταία χρόνια», διευκρινίζει.

Οι πραγματικοί μισθοί μειώνονται στη Γαλλία ήδη από το 2019. Μέσα σε αυτήν την περίοδο, ο πληθωρισμός αυξήθηκε κατά 21,3%, αλλά οι μισθοί δεν τον «ισοφάρισαν» αφού αυξήθηκαν κατά 18,7%. Με άλλα λόγια, η πραγματική αγοραστική δύναμη των Γάλλων άρχισε να μειώνεται, πράγμα το οποίο όμως αποτελεί τομή για ένα λαό που είχε συνηθίσει να βλέπει επί δεκαετίες τους πραγματικούς μισθούς να αυξάνονται (κατά 1,5% ετησίως τη δεκαετία του 1980, 2,2% τη δεκαετία του 1990, 1,6% τη δεκαετία του 2000 και 1,2% τη δεκαετία του 2010). Εως και το 2024, πάντως, πολλοί δεν έδειχναν να ανησυχούν ιδιαίτερα, αφού είχαν άλλα έσοδα, προερχόμενα από κοινωνικές παροχές, επιδόματα (της μετά COVID περιόδου) και λοιπά περιουσιακά στοιχεία (μερίσματα κ.ά.). «Αυτό (σ.σ. τα άλλα έσοδα που εξισορροπούν τις μισθολογικές απώλειες) πλέον δεν ισχύει», γράφει η Le Monde αναφερόμενη στην περίοδο 2025-2026. «Ως αποτέλεσμα, η μέση αγοραστική δύναμη μειώθηκε για δύο συνεχόμενα έτη, κάτι που είχε συμβεί στη Γαλλία μόνο δύο φορές μετά το 1960: την περίοδο 1983-84 και την περίοδο 2010-13», όπως σημειώνεται.

Σε αντίθεση ωστόσο με ό,τι ίσχυε στο παρελθόν, η γαλλική κυβέρνηση πλέον δεν έχει μεγάλα περιθώρια ελιγμών ή, τουλάχιστον, όχι τόσο μεγάλα ώστε να απαλύνει την οικονομική στενότητα των νοικοκυριών. Το δημόσιο χρέος των 3,6 τρισ. ευρώ (119% του ΑΕΠ) και η ισχνή ανάπτυξη που εκτιμάται ότι δεν πρόκειται να ξεπεράσει το 0,4% φέτος, περιορίζουν τα περιθώρια παροχών και ελαφρύνσεων, ενώ η ανεργία ανεβαίνει (στο 8,3% από 7,2% το 2023) και τα καθημερινά έξοδα αυξάνονται.

Οι αριθμοί

• 1.200 ευρώ ετησίως έχει χάσει κατά μέσον όρο κάθε τετραμελής οικογένεια μετά το 2024.
• 18,7% αυξήθηκαν οι μισθοί μετά το 2019.
• 21,3% η αύξηση του πληθωρισμού από το 2019.
• 7,1% μειώθηκε μεταξύ 2019 και 2024 ο μέσος καθαρός μισθός όσων εργάζονταν στους κλάδους των ΜΜΕ, των τεχνών και της ψυχαγωγίας.
• 62,2% του οικογενειακού προϋπολογισμού αφορούσε λογαριασμούς ενέργειας, μετακινήσεις, φαγητά και ποτά το 2025.