Οι ενδιάμεσες εκλογές διεξάγονται σήμερα στις ΗΠΑ, με την αναμέτρηση για τον έλεγχο του Κογκρέσου να αποτελεί τη σημαντικότερη, έως τώρα, πολιτική δοκιμασία της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ.

Για να ξεκαθαρίσουν τα αποτελέσματα της κάθε εκλογικής αναμέτρησης —τόσο για τη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και για τη Γερουσία, αλλά και για τις χιλιάδες άλλες αναμετρήσεις σε πολιτειακό και τοπικό επίπεδο— ενδέχεται να απαιτηθεί χρόνος που κυμαίνεται από λίγα λεπτά έως και εβδομάδες.

Η διεξαγωγή των εκλογών στις ΗΠΑ είναι αποκεντρωμένη· οι εκλογικές διαδικασίες διέπονται από τη νομοθεσία 50 διαφορετικών πολιτειών, ενώ ορισμένες πολιτείες αναθέτουν περαιτέρω κρίσιμες αρμοδιότητες στις κομητείες.

Ωστόσο, λίγες μόλις ώρες μετά το κλείσιμο της κάλπης, τα αποτελέσματα σε ορισμένες αμφίρροπες αναμετρήσεις για τη Βουλή των Αντιπροσώπων, σε πολιτείες της Ανατολικής Ακτής, ενδέχεται να δείξουν αν το «μπλε κύμα» νικών των Δημοκρατικών —το οποίο προέβλεπαν οι αναλυτές— όντως θα παίρνει σάρκα και οστά.

Το πόσο ψηλά θα φτάσει αυτό το κύμα —καθώς και ποιο κόμμα θα αποκτήσει τον έλεγχο της Γερουσίας— θα εξαρτηθεί από εκλογικές αναμετρήσεις των οποίων το αποτέλεσμα θα γίνει γνωστό αργότερα. Υπάρχει, δε, ο κίνδυνος τα πρώτα στοιχεία να δημιουργήσουν μια παραπλανητική εικόνα, έναν «αντικατοπτρισμό» (mirage) αναφέρει το Bloomberg

Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται μια καθαρή αύξηση μόλις τριών εδρών για να αποκτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, και τεσσάρων για τη Γερουσία. Η επικράτηση στη Βουλή αρκεί για να μπλοκαριστούν νομοθετήματα του Τραμπ και για να εγκλωβιστεί ο ίδιος σε διαδικασίες κοινοβουλευτικού ελέγχου — καθώς και, ενδεχομένως, σε διαδικασία παραπομπής. Η επικράτηση στη Γερουσία θα παρείχε επίσης στους Δημοκρατικούς δικαίωμα βέτο επί των διορισμών του προέδρου σε ανώτατες εκτελεστικές και δικαστικές θέσεις.

Το Bloomberg επιχειρεί να απαντήσει σε βασικά -διαδικαστικά και μη- ερωτήματα για τις σημερινές κάλπες:

Πότε κλείνουν οι κάλπες;

Κάθε πολιτεία ορίζει το δικό της ωράριο λειτουργίας των εκλογικών τμημάτων. Οι πρώτες κάλπες αναμένεται να κλείσουν στο Κεντάκι και την Ιντιάνα στις 6 μ.μ. ώρα Νέας Υόρκης (1:00 τα ξημερώματα ώρα Ελλάδος).

Τα τελευταία εκλογικά τμήματα —συμπεριλαμβανομένου εκείνου στο νησί Άντακ της Αλάσκας, το δυτικότερο σημείο ψηφοφορίας στις ΗΠΑ— πρόκειται να κλείσουν στη 1 π.μ. ώρα Νέας Υόρκης, στις 4 Νοεμβρίου (8 το πρωί ώρα Ελλάδος).

Οι ψηφοφόροι θα μπορούν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα εφόσον βρίσκονται στην ουρά τη στιγμή που κλείνουν οι κάλπες. Επιπλέον, υπό ορισμένες συνθήκες, τα χρονικά αυτά όρια ενδέχεται να παραταθούν κατόπιν δικαστικής απόφασης — για παράδειγμα, εάν συγκεκριμένα εκλογικά τμήματα ήταν απροσπέλαστα νωρίτερα μέσα στην ημέρα. Τέτοιου είδους απρόβλεπτες καταστάσεις ενδέχεται να καθυστερήσουν την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων.

Πότε αρχίζουν οι πολιτείες να ανακοινώνουν αποτελέσματα;

Οι περισσότερες πολιτείες μπορούν να αρχίσουν να ανακοινώνουν την εξέλιξη της καταμέτρησης λίγα μόλις λεπτά μετά το κλείσιμο της κάλπης, ωστόσο υπάρχουν ορισμένες τοπικές ιδιαιτερότητες. Στο Κεντάκι και την Ιντιάνα, για παράδειγμα, οι κομητείες που βρίσκονται στην Ανατολική Ζώνη Ώρας θα αρχίσουν να ανακοινώνουν αποτελέσματα ακόμη και τη στιγμή που οι ψηφοφόροι στην Κεντρική Ζώνη Ώρας εξακολουθούν να ψηφίζουν.

Άλλες πολιτείες, μεταξύ των οποίων η Αλαμπάμα, η Αλάσκα, το Όρεγκον και η Νότια Ντακότα, συνήθως καθυστερούν την ανακοίνωση αποτελεσμάτων έως ότου ολοκληρωθεί η ψηφοφορία σε όλες τις κομητείες. Στην Αριζόνα και το Άινταχο, μάλιστα, η νομοθεσία επιβάλλει στους αξιωματούχους να περιμένουν μία ώρα μετά το κλείσιμο της κάλπης προτού ανακοινώσουν οποιαδήποτε αποτελέσματα.

Πόσος χρόνος θα χρειαστεί για να διαπιστωθεί ποιος κέρδισε;

Αν κρίνουμε από τις προηγούμενες ενδιάμεσες εκλογές του 2022, ενδέχεται να χρειαστούν ημέρες. Εκείνη τη χρονιά, το πρακτορείο Associated Press δεν ανακοίνωσε ποιο κόμμα απέκτησε τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων παρά μόνο στις 16 Νοεμβρίου — οκτώ ημέρες μετά τις εκλογές. Η επανεκλογή του βουλευτή Μάικ Γκαρσία σε μια εκλογική περιφέρεια της Καλιφόρνιας έδωσε στους Ρεπουμπλικανούς την 218η έδρα τους, εξασφαλίζοντάς τους την πλειοψηφία.

Αν το φετινό εκλογικό αποτέλεσμα είναι οριακό, είναι πιθανό όλα να κριθούν και πάλι στην Καλιφόρνια. Το σύστημα ψηφοφορίας μέσω ταχυδρομείου που εφαρμόζει η πολιτεία επιτρέπει την καταμέτρηση ψηφοδελτίων που φέρουν σφραγίδα ταχυδρομείου με ημερομηνία έως και την ημέρα των εκλογών, ακόμη κι αν αυτά παραδοθούν έως και επτά ημέρες αργότερα.

Εάν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν κρίσιμες αναμετρήσεις για τη Βουλή των Αντιπροσώπων, το αποτέλεσμα ενδέχεται να διαφανεί πολύ πριν κριθεί η 218η έδρα. Μια τέτοια περίπτωση αφορά την 6η εκλογική περιφέρεια του Κεντάκι — μια περιφέρεια όπου ο Τραμπ είχε επικρατήσει με διαφορά 15 ποσοστιαίων μονάδων, αλλά όπου ο Δημοκρατικός Ζακ Ντέμπο κοντράρεται με τον Ρεπουμπλικανό Ραλφ Αλβαράντο σε μια αναμέτρηση που εξελίσσεται απροσδόκητα αμφίρροπα, με την υπηρεσία εκλογικής ανάλυσης «Cook Political Report» να τη χαρακτηρίζει ως «απόλυτα αμφίρροπη» (toss-up).

Ο έλεγχος της Γερουσίας ενδέχεται να παραμείνει αβέβαιος για ακόμη μεγαλύτερο διάστημα. Eνας παράγοντας που μπορεί να προκαλέσει καθυστέρηση είναι η Αλάσκα, η οποία χρησιμοποιεί το σύστημα της «ψηφοφορίας κατά σειρά προτίμησης» (ranked-choice voting) για την ανάδειξη του νικητή. Οι ψηφοφόροι επιλέγουν τον υποψήφιο της προτίμησής τους, αλλά μπορούν επίσης να κατατάξουν και άλλους υποψηφίους κατά σειρά προτίμησης (δεύτερη επιλογή, τρίτη επιλογή κ.ο.κ.). Εάν κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώσει την πλειοψηφία των ψήφων πρώτης προτίμησης, αποκλείεται ο υποψήφιος με τις λιγότερες ψήφους πρώτης προτίμησης. Στη συνέχεια, τα ψηφοδέλτια αυτών των ψηφοφόρων προσμετρώνται υπέρ της δεύτερης επιλογής τους. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται έως ότου κάποιος υποψήφιος εξασφαλίσει την πλειοψηφία. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή δεν μπορεί να ολοκληρωθεί πριν από τις 18 Νοεμβρίου, καθώς θα πρέπει πρώτα να παραληφθούν όλα τα ψηφοδέλτια που έχουν αποσταλεί ταχυδρομικώς.

Γιατί χρειάζεται τόσο πολύς χρόνος για να καθοριστεί ο νικητής;

Ορισμένες ψήφοι απαιτούν επιπλέον χρόνο επεξεργασίας. Σε αυτές περιλαμβάνονται:

Προσωρινά ψηφοδέλτια. Eνα προσωρινό ψηφοδέλτιο ρίχνεται από έναν ψηφοφόρο όταν υπάρχει κάποια αμφιβολία σχετικά με την εγκυρότητα της ψήφου του την ημέρα των εκλογών. Συχνά απαιτείται περισσότερη έρευνα σχετικά με την κατάσταση εγγραφής του ψηφοφόρου ή το εκλογικό του τμήμα.

Επιστολικές ψήφοι. Τον Ιούνιο, το Ανώτατο Δικαστήριο διευθέτησε ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα που βρίσκεται στο επίκεντρο αρκετών πρόσφατων εκλογικών διαφορών: Το εάν οι πολιτείες μπορούν να μετρήσουν ψηφοδέλτια που έχουν σφραγίδα ταχυδρομείου την ημέρα των εκλογών αλλά έχουν παραληφθεί αργότερα. Μπορούν, αποφάνθηκε το δικαστήριο με απόφαση 5-4.

Δεκαπέντε πολιτείες επιτρέπουν αυτήν την περίοδο χάριτος, αλλά έχουν διαφορετικές προθεσμίες και διαδικασίες για την καταμέτρησή τους. Ενα κοινό ζήτημα είναι η έλλειψη υπογραφής ή κάποιο άλλο ελάττωμα. Ορισμένες πολιτείες επιτρέπουν στους ψηφοφόρους να «διορθώνουν» αυτά τα ψηφοδέλτια εκ των υστέρων, κάτι που μπορεί να χρειαστεί χρόνο. Οι εκλογικοί αξιωματούχοι πρέπει επίσης να επαληθεύσουν ότι ο ψηφοφόρος δεν έχει ψηφίσει και αυτοπροσώπως.

Ψηφοδέλτια από το εξωτερικό. Το στρατιωτικό προσωπικό των ΗΠΑ και οι Αμερικανοί πολίτες που διαμένουν στο εξωτερικό δικαιούνται να ψηφίσουν μέσω επιστολικής ψήφου, βάσει του νόμου του 1986. Ωστόσο, οι επιμέρους πολιτείες ενδέχεται να ορίζουν διαφορετικές προθεσμίες για την υποβολή αυτών των ψηφοδελτίων.

Πόσο πιθανός είναι ένας «αντικατοπτρισμός»;

Ο όρος «κόκκινος αντικατοπτρισμός» (Red Mirage) αποδίδεται στον επιστήμονα δεδομένων Τζος Μέντελσον, ο οποίος τον χρησιμοποίησε το 2020 για να περιγράψει το φαινόμενο κατά το οποίο τα αποτελέσματα φαίνεται αρχικά να ευνοούν τους Ρεπουμπλικανούς, προτού η τάση αντιστραφεί. Σήμερα, οι αναλυτές κάνουν λόγο τόσο για «μπλε» όσο και για «κόκκινους» αντικατοπτρισμούς.

Ιδού γιατί μπορεί να προκύψει ένας τέτοιος «αντικατοπτρισμός» κατά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων: Στις ΗΠΑ, οι εφορευτικές επιτροπές ανακοινώνουν τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα σε πραγματικό χρόνο, καθώς καταμετρώνται τα ψηφοδέλτια. Ετσι, ο υποψήφιος που προηγείται μπορεί να αλλάξει κατά τη διάρκεια της βραδιάς. Αυτές οι εναλλαγές στο προβάδισμα δημιουργούν «αντικατοπτρισμούς» — δηλαδή την ψευδαίσθηση ότι ένας υποψήφιος προηγείται, ενώ στην πραγματικότητα η εικόνα βασίζεται σε ένα μη αντιπροσωπευτικό δείγμα ψήφων.

Αν και τα τελευταία χρόνια οι απότομες μεταβολές στα ανακοινωθέντα αποτελέσματα έχουν συχνά τροφοδοτήσει θεωρίες συνωμοσίας, το φαινόμενο αυτό δεν είναι καινούργιο, ούτε αποτελεί ένδειξη νοθείας.

Η καταμέτρηση των ψήφων δεν γίνεται με τυχαία σειρά. Τα εκλογικά τμήματα που βρίσκονται πιο κοντά στις εκλογικές υπηρεσίες κάθε κομητείας ενδέχεται να παραδώσουν τα αποτελέσματά τους νωρίτερα, οι ηλεκτρονικές ψήφοι καταμετρώνται ταχύτερα από τα έντυπα ψηφοδέλτια, ενώ τα μικρότερα εκλογικά τμήματα τείνουν να ολοκληρώνουν την καταμέτρηση πιο γρήγορα από τα μεγαλύτερα. Παράγοντες όπως οι καιρικές συνθήκες, η κόπωση των μελών των εφορευτικών επιτροπών και οι μεγάλες ουρές στα εκλογικά κέντρα μπορούν επίσης να επηρεάσουν τον ρυθμό καταμέτρησης, δημιουργώντας διαφοροποιήσεις από περιοχή σε περιοχή.

Οι ανατροπές αυτές μπορούν να συμβούν προς οποιαδήποτε κατεύθυνση. Για παράδειγμα, σε πολιτείες όπου οι ψήφοι που δόθηκαν πρόωρα ή μέσω επιστολικής ψήφου —οι οποίες τείνουν να ευνοούν τους Δημοκρατικούς— καταμετρώνται πρώτες, δημιουργείται αυτό που αποκαλείται «μπλε αντικατοπτρισμός».

Πολλές από τις πιο αμφίρροπες εκλογικές αναμετρήσεις για τη Γερουσία φέτος λαμβάνουν χώρα σε πολιτείες που είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς σε τέτοιου είδους «αντικατοπτρισμούς». Το 2024, η τότε αντιπρόεδρος Κάμαλα Χάρις προηγούνταν αρχικά στην Αϊόβα, το Μίσιγκαν και το Τέξας, για να βρεθεί στη συνέχεια πίσω από τον Τραμπ μετά τις 10 μ.μ. το βράδυ των εκλογών. Ο Τραμπ προηγήθηκε αρχικά στο Μέιν, αλλά τελικά έχασε στην πολιτεία. Στο Κάνσας και το Οχάιο σημειώθηκαν εναλλαγές στο προβάδισμα: ο Τραμπ προηγήθηκε, στη συνέχεια βρέθηκε να υπολείπεται, για να κερδίσει τελικά την αναμέτρηση.

Ποιος ανακηρύσσει τον νικητή;

Σύμφωνα με την Εθνική Διάσκεψη Πολιτειακών Νομοθετικών Σωμάτων οι πολιτείες ανακοινώνουν τα επίσημα αποτελέσματα με βάση τον δικό τους ρυθμό, από μία εβδομάδα μετά, στην περίπτωση της Οκλαχόμα, έως τα μέσα Δεκεμβρίου, στην περίπτωση της Καλιφόρνια. Ορισμένες πολιτείεςδεν έχουν θέσει καμία συγκεκριμένη προθεσμία, με αποτέλεσμα οι αμφισβητούμενες εκλογικές αναμετρήσεις να ενδέχεται να παραταθούν έως την ορκωμοσία του Κογκρέσου τον ερχόμενο Ιανουάριο, ή ακόμα και αργότερα. Στις εκλογές του Νοεμβρίου του 2020, η Ρεπουμπλικανή Κλόντια Τένεϊ από τη Νέα Υόρκη ορκίστηκε μέλος του Κογκρέσου μόλις τον Φεβρουάριο του 2021. Ορισμένες αμφισβητούμενες αναμετρήσεις ενδέχεται να καταλήξουν στη Βουλή των Αντιπροσώπων, η οποία θα κληθεί να λάβει την τελική απόφαση.

Ωστόσο, οι ψηφοφόροι, οι υποψήφιοι και οι αγορές επιθυμούν να γνωρίζουν το αποτέλεσμα πολύ νωρίτερα.

Ελλείψει ενός κεντρικού φορέα καταμέτρησης ψήφων, το αμερικανικό πρακτορείο ειδήσεων Associated Press έχει καθιερωθεί ως η πλέον αποδεκτή πηγή για την έκβαση των εκλογικών αναμετρήσεων, καταγράφοντας τις ψήφους σε κάθε προεδρική εκλογή από τότε που ο Ζακάρι Τέιλορ κέρδισε την προεδρία το 1848. Φέτος, το πρακτορείο αναμένεται να ανακοινώσει τα αποτελέσματα για περίπου 5.000 εκλογικές αναμετρήσεις — από εκλογές για κυβερνήτες και γερουσιαστές σε πολιτειακό επίπεδο, έως εκλογές για μέλη πολιτειακών νομοθετικών σωμάτων και δημάρχους.

Το AP επιτυγχάνει το έργο αυτό τοποθετώντας 4.600 ανταποκριτές σε εκλογικά κέντρα ανά τη χώρα. Οι ανταποκριτές αυτοί παρακολουθούν τη διαδικασία καταμέτρησης των ψηφοδελτίων και μεταδίδουν τα αποτελέσματα μόλις αυτά γίνουν γνωστά. Το AP συλλέγει επίσης δεδομένα από τους ιστοτόπους των πολιτειακών και τοπικών εκλογικών αρχών — μια διαδικασία που επέτρεψε την εμφάνιση ανταγωνιστών, όπως το Decision Desk HQ: Πρόκειται για μια ιδιωτική εταιρεία που ιδρύθηκε το 2012, η οποία υπερηφανεύεται ότι ανακοινώνει τα αποτελέσματα νωρίτερα από άλλους, αν και διαθέτει μικρότερο ιστορικό ακριβών προβλέψεων.

Τα εθνικά τηλεοπτικά δίκτυα προχωρούν επίσης σε δικές τους εκτιμήσεις για τα αποτελέσματα, βασιζόμενα σε ποικίλες πηγές δεδομένων. Οι λεγόμενες «ομάδες ανάλυσης αποτελεσμάτων» (decision desks) συνδυάζουν συχνά τα εκλογικά αποτελέσματα με ιστορικά πρότυπα ψηφοφορίας και έρευνες μεταξύ των ψηφοφόρων —όπως το AP VoteCast ή τα exit polls των δικτύων— προκειμένου να προσδιορίσουν τον νικητή. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μπορούν να ανακηρύξουν νικητή σε ορισμένες αναμετρήσεις αμέσως μόλις κλείσουν οι κάλπες, ή ακόμα και πριν καταμετρηθεί έστω και μία ψήφος.

Ωστόσο, δεν προβαίνουν σε εκτιμήσεις για τον συνολικό έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων ή της Γερουσίας, παρά μόνο όταν έχουν προβλέψει τη νίκη ενός κόμματος στον απαιτούμενο αριθμό εδρών για την πλειοψηφία. Για τη Βουλή των Αντιπροσώπων, αυτό αντιστοιχεί σε 218 από τις 435 έδρες. Στη Γερουσία, η οποία αποτελείται από 100 μέλη, οι Δημοκρατικοί χρειάζονται 51 έδρες. Οι Ρεπουμπλικάνοι χρειάζονται μόνο 50, καθώς ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς διαθέτει την ψήφο που κρίνει το αποτέλεσμα σε περίπτωση ισοψηφίας.

Οι πλατφόρμες προβλέψεων —οι οποίες προσφέρουν δυνατότητα στοιχηματισμού σε εκλογικές αναμετρήσεις και αναφέρονται συχνά, παράλληλα με τις δημοσκοπήσεις, ως ενδείξεις για την έκβαση των εκλογών— συνήθως δεν περιμένουν την ανακοίνωση των επίσημων αποτελεσμάτων για να διευθετήσουν τα στοιχήματα. Η Kalshi Inc., μια κορυφαία πλατφόρμα, βασίζεται σε αναφορές από διάφορους ειδησεογραφικούς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένου του Bloomberg News. Η ανταγωνίστριά της, Polymarket, αξιοποιεί τις προβλέψεις για τους νικητές των αναμετρήσεων από το πρακτορείο AP και άλλα τηλεοπτικά δίκτυα — ενώ προσφέρει ακόμη και στοιχήματα σχετικά με το πότε ακριβώς θα γίνουν αυτές οι προβλέψεις.

Μπορεί οι εκτιμήσεις των αποτελεσμάτων να κάνουν λάθος;

Το Associated Press διευκρινίζει ότι οι εκτιμήσεις του δεν αποτελούν προβλέψεις ή προγνωστικά. Οι νικητές ανακηρύσσονται μόνο όταν το πρακτορείο κρίνει ότι ο υποψήφιος που υπολείπεται δεν έχει πλέον καμία πιθανότητα νίκης.

Ωστόσο, εσφαλμένα δεδομένα ενδέχεται μερικές φορές να οδηγήσουν σε λανθασμένες εκτιμήσεις. Το AP έχει αναγκαστεί να ανακαλέσει έναν μικρό αριθμό από τις χιλιάδες εκτιμήσεις που πραγματοποιεί κατά τη βραδιά των εκλογών, επιτυγχάνοντας ποσοστό ακρίβειας άνω του 99,9%. Οι περισσότερες ανακλήσεις αφορούν εκλογικές αναμετρήσεις περιορισμένου ενδιαφέροντος.

Μια αξιοσημείωτη εξαίρεση: Το AP αναγκάστηκε να ανακαλέσει την εκτίμησή του ότι ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής από την Καλιφόρνια, Ντέιβιντ Βαλαντάο, είχε κερδίσει τον Δημοκρατικό αντίπαλό του, Τι Τζέι Κοξ, το 2018.

Πηγή: Bloomberg