Της Σοφίας Χρήστου

Πάνω από 160 νεκρούς, 970 τραυματίες και 30 μετασεισμούς έχει επιφέρει ο ισχυρότερος σεισμός που έπληξε τη Βενεζουέλα εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα, τη στιγμή που η χώρα είναι οικονομικά πιο αποδυναμωμένη από ποτέ.

Οπως μεταδίδει το CNN, μετά τις δύο ισχυρές δονήσεις των 7,2 και 7,5 Ρίχτερ, το Καράκας και οι γύρω περιοχές ξύπνησαν σήμερα «λαβωμένες» από τον Εγκέλαδο, ενώ σε ορισμένες συνοικίες, όπως η Τσακάο, τα κλιμάκια διάσωσης αντικρίζουν εικόνες ολοκληρωτικής καταστροφής. Χιλιάδες άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους, περνώντας τη νύχτα στο ύπαιθρο ή μέσα στα αυτοκίνητά τους.

Τα περισσότερα νοικοκυριά παραμένουν χωρίς πόσιμο νερό, ενώ το σήμα του Διαδικτύου είναι εξαιρετικά αδύναμο από τη στιγμή που εκδηλώθηκε ο σεισμός. Η διακοπή των επικοινωνιών εντείνει την αγωνία τόσο των κατοίκων της Βενεζουέλας όσο και των συγγενών τους στο εξωτερικό, που προσπαθούν μάταια να επικοινωνήσουν μαζί τους.

Ενας άνδρας κάθεται μαζί με τον σκύλο του έξω από το σπίτι του μετά τον σεισμό στο Καράκας της Βενεζουέλας, Τετάρτη 24 Ιουνίου 2026. [Φωτογραφία: AP/Adrian Naranjo]

Γνώση που δεν αξιοποιήθηκε

Την ίδια ώρα, ειδικοί τονίζουν πως η ισχύς του σεισμού δεν ήταν ο μοναδικός παράγοντας που καθόρισε το μέγεθος της καταστροφής. Εξίσου σημαντικό ρόλο έπαιξε το μικρό εστιακό βάθος, η πυκνότητα του πληθυσμού στις πληγείσες περιοχές, καθώς και η ποιότητα και η αντοχή των κτιρίων. Εν προκειμένω, σύμφωνα με το Γεωλογικό Ινστιτούτο των ΗΠΑ USGS, ο πρώτος σεισμός είχε εστιακό βάθος 20,3 χιλιομέτρων, ενώ ο δεύτερος εκδηλώθηκε σε βάθος μόλις 10 χιλιομέτρων, γεγονός που αύξησε σημαντικά την πιθανότητα πρόκλησης σοβαρών ζημιών στην επιφάνεια.

«Στην περίπτωση της Βενεζουέλας γνωρίζαμε ότι το συγκεκριμένο ρήγμα υπήρχε και ότι μπορούσε να προκαλέσει έναν μεγάλο σεισμό. Ωστόσο, αν αυτή η επιστημονική γνώση δεν αξιοποιηθεί στην οικοδομική πρακτική και τη συνολική προετοιμασία, δεν μπορεί να προστατεύσει την κοινωνία», σημειώνει στην «Κ» η Τζούντιθ Χάμπαρντ, γεωλόγος, επισκέπτρια καθηγήτρια στο Cornell University, με διδακτορικό από το Χάρβαρντ και συνιδρύτρια της επιστημονικής πλατφόρμας Earthquake Insights.

Σε μια τέτοια σεισμογενή χώρα, όπως η Βενεζουέλα, το ερώτημα δεν είναι αν θα γίνει ένας σεισμός, αλλά πότε.

Κατά την άποψή της το σημαντικότερο στοιχείο για την προστασία από τους σεισμούς είναι οι ασφαλείς κατασκευές, κυρίως επειδή τα νέα κτίρια μπορούν να σχεδιαστούν ώστε να αντέχουν στις ισχυρές σεισμικές δονήσεις – από την άλλη, υπάρχουν και τεχνικές για την αντισεισμική ενίσχυση των παλαιότερων κτιρίων.

Πυροσβέστης διασώζει έναν σκύλο από κτίριο που κατέρρευσε μετά τον σεισμό στο Καράκας της Βενεζουέλας, Τετάρτη 24 Ιουνίου 2026. (Φωτογραφία: AP/Pedro Mattey)

Στο ίδιο μήκος κύματος, η δρ Γουέντι Μπόχον, επικεφαλής του Τμήματος Σεισμικών Κινδύνων της Γεωλογικής Υπηρεσίας της Καλιφόρνιας, εξηγεί πως σε μία τέτοια σεισμογενή χώρα, όπως η Βενεζουέλα, το ερώτημα δεν είναι αν θα γίνει ένας σεισμός, αλλά πότε. Για αυτό η κατάλληλη στιγμή για να προετοιμαστούμε είναι πριν εκδηλωθεί. «Δεν υπάρχουν “φυσικές καταστροφές”, αλλά φυσικοί κίνδυνοι που πλήττουν ευάλωτες κατασκευές και ευάλωτες κοινότητες και γι’ αυτό το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να προστατεύσουμε τις κοινότητές μας, κάνοντας τα κτίρια και τις υποδομές μας λιγότερο ευάλωτα στις επιπτώσεις τους», σημειώνει.

Θα μπορούσε το Καράκας να είχε προειδοποιηθεί;

Την ίδια ώρα, ο καταστροφικός σεισμός άνοιξε ξανά τη συζήτηση γύρω από τον ρόλο των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, τα οποία εφαρμόζονται ήδη σε αρκετές σεισμογενείς χώρες. Θα μπορούσαν, όμως, να είχαν περιορίσει τις ανθρώπινες απώλειες και στην περίπτωση της Βενεζουέλας;

Σύμφωνα με τη γεωλόγο, ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης θα μπορούσε πράγματι να είχε ωφελήσει ορισμένους ανθρώπους στον σεισμό της Βενεζουέλας, όχι όμως όλους. Οπως περιγράφει, τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης λειτουργούν από τα πρώτα δευτερόλεπτα μετά την εκδήλωση ενός σεισμού. Εκμεταλλεύονται το γεγονός ότι τα ηλεκτρονικά σήματα μεταδίδονται σχεδόν ακαριαία, ενώ η διάρρηξη του ρήγματος και τα σεισμικά κύματα ταξιδεύουν με ταχύτητα περίπου ενός έως πέντε χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο.

Το επίκεντρο απείχε περίπου 170 χιλιόμετρα, δυτικά του Καράκας, γεγονός που σημαίνει ότι οι κάτοικοι της πρωτεύουσας θα μπορούσαν να είχαν στη διάθεσή τους πολύτιμα δευτερόλεπτα για να προστατευτούν.

«Το επίκεντρο απείχε περίπου 170 χιλιόμετρα, δυτικά του Καράκας, γεγονός που σημαίνει ότι οι κάτοικοι της πρωτεύουσας θα μπορούσαν να είχαν στη διάθεσή τους πολύτιμα δευτερόλεπτα για να προστατευτούν», αναφέρει προσθέτοντας πως ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης δεν θα έδινε χρόνο στους ανθρώπους να εκκενώσουν πολυώροφα κτίρια, ούτε θα απέτρεπε την κατάρρευσή τους, αλλά θα προσέφερε λίγο χρόνο ώστε οι πολίτες να καλυφθούν μέσα στο σπίτι τους ή να σταματήσουν με ασφάλεια το όχημά τους. «Σε τέτοιες καταστάσεις ακόμη και 30 δευτερόλεπτα θα μπορούσαν να σώσουν ζωές», εξηγεί.

Απο την πλευρά της, η δρ Γουέντι Μπόχον διευκρινίζει πως ακόμη και τέτοια συστήματα διαθέτουν σημαντικούς περιορισμούς, κυρίως διότι ένα τέτοιο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης ανιχνεύει τα σεισμικά κύματα από έναν σεισμό που έχει ήδη ξεκινήσει, δίνοντας στους ανθρώπους λίγα δευτερόλεπτα για να λάβουν προστατευτικά μέτρα. «Ετσι, όσοι βρίσκονταν κοντά στο σημείο όπου εκδηλώνεται ο σεισμός θα αισθανθούν τη δόνηση σχεδόν ταυτόχρονα με τους σεισμογράφους και, επομένως, δεν μπορούν να λάβουν καμία έγκαιρη προειδοποίηση», καταλήγει.