Στην επόμενη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ πρόκειται να κριθεί το μέλλον της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ) και η πιθανή επιστροφή της πυροβολαρχίας Patriot που βρίσκεται στην περιοχή Γιανμπού. Σύμφωνα με διαρροές, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας εξετάζει δύο σενάρια που αφορούν το προσωπικό και τα μέσα της 350 Πτέρυγας Κατευθυνόμενων Βλημάτων της πολεμικής αεροπορίας. Να δοθεί σύντομη παράταση ενός μηνός και το θέμα να επανεξεταστεί τον Οκτώβριο ή να αποφασιστεί η επιστροφή των Patriot από τη Σαουδική Αραβία μετά από πέντε έτη. Προς το παρόν, πάντως, τα στελέχη της πολεμικής αεροπορίας ετοιμάζονται να μεταβούν στη Σαουδική Αραβία για να αντικαταστήσουν τους συναδέλφους τους στα τέλη Σεπτεμβρίου.

Σε κάθε περίπτωση, οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις έχουν αποκομίσει σημαντικά οφέλη από την παραμονή και χρήση του συστήματος στη Μέση Ανατολή, ωστόσο, δεν υπάρχει σαφής εικόνα σχετικά με τα ανταλλάγματα που έχουν συμφωνηθεί ανάμεσα στην Αθήνα και το Ριάντ, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Integrated AirMissile Defense (IAMD) Concept» και αφορούν στην εργοστασιακή συντήρηση και την αναβάθμιση των ελληνικών συστημάτων.

Τι γνωρίζουμε

Τον περασμένο Ιανουάριο, όπως είχε αναδείξει η «Κ» με ρεπορτάζ του Βασίλη Νέδου, Ελλάδα και Σαουδική Αραβία βρίσκονταν σε προχωρημένες συζητήσεις για την αναβάθμιση του συνόλου των έξι πυροβολαρχιών του κινητού αντιαεροπορικού συστήματος μεγάλου βεληνεκούς τύπου Patriot της πολεμικής αεροπορίας, με ευθύνη του Ριάντ και κόστος περίπου 350 εκατομμύρια δολάρια με τιμές 2021. Ωστόσο, το ξέσπασμα του πολέμου σχεδόν έναν μήνα αργότερα, στις 28 Φεβρουαρίου, οδήγησε σε «πάγωμα» των διαβουλεύσεων καθώς η ζήτηση για συστήματα και κυρίως πυρομαχικά εκτοξεύτηκε, ενώ σήμανε συναγερμός ακόμη και για τα αμερικανικά αποθέματα που είναι απαραίτητα για να υποστηριχτούν οι επιχειρήσεις κατά του Ιράν και να αντιμετωπιστούν οι επιθέσεις των φρουρών της επανάστασης με τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον του Ισραήλ αλλά και αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή.

Ακόμη και σε εκείνο το σημείο, όμως, διαφαίνονταν εμπόδια που καθυστερούσαν την υλοποίηση της συμφωνίας, κυρίως σε ό,τι έχει να κάνει με τον αριθμό των συστημάτων που θα συντηρηθούν και θα αναβαθμιστούν. Σύμφωνα με πληροφορίες, ορισμένες «φωνές» στο Ριάντ, πρόκριναν την αναβάθμιση μίας πυροβολαρχίας, εκείνης που επιχειρεί στο Γιανμπού, το ραντάρ και οι εκτοξευτές της οποίας έχουν καταπονηθεί από την παρατεταμένη ανάπτυξη, ενώ για επιχειρησιακούς λόγους δεν ακολουθήθηκε η μέθοδος του rotation ανάμεσα στις έξι πυροβολαρχίες που διαθέτει η Ελλάδα.

Αρμόδιες πηγές, διευκρινίζουν στην «Κ» ότι οι συζητήσεις με το Ριάντ δεν έχουν σταματήσει και πως στόχος της Αθήνας είναι να υλοποιηθεί η συμφωνία για την αναβάθμιση των συστημάτων. Υπογραμμίζουν, ακόμη, ότι τηρείται η δέσμευση για την αναπλήρωση των βλημάτων που χρησιμοποιήθηκαν κατά την αντιμετώπιση βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών ώστε να μην επηρεάζονται τα εθνικά αποθέματα πυρομαχικών.

Τα οφέλη

Η συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία, την πρώτη από τις χώρες του Κόλπου με την οποία η Ελλάδα θεσμοθέτησε Ανώτατο Συμβούλιο Στρατηγικής Συνεργασίας, έχει ήδη αποφέρει σημαντικά οφέλη στις ένοπλες δυνάμεις. Επιχειρησιακά, τα στελέχη της 350 πτέρυγας κατευθυνόμενων βλημάτων απέδειξαν ότι διαθέτουν υψηλότατο επίπεδο εκπαίδευσης καθώς δοκιμάστηκαν σε πραγματικές συνθήκες πετυχαίνοντας το απόλυτο σε καταρρίψεις εναέριων απειλών.

Από τις 19 Μαρτίου 2026 που σημειώθηκε η πρώτη κατάρριψη έως σήμερα, η ΕΛΔΥΣΑ έχει εξουδετερώσει τέσσερις βαλλιστικούς πυραύλους και τρία UAV που προέρχονταν από το Ιράν και τους Χούθι της Υεμένης και στόχευαν στις ενεργειακές εγκαταστάσεις στο δυτικό τμήμα της Σαουδικής Αραβίας. Για την κατάρριψη τους, σύμφωνα με επίσημη ενημέρωση, χρησιμοποιήθηκε αντίστοιχος αριθμός βλημάτων, γεγονός που σημαίνει πως το ποσοστό ευστοχίας ανήλθε σε εκατό τοις εκατό.

Επιπλέον, στο πλαίσιο της στρατηγικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία, η Αθήνα έχει εξασφαλίσει δωρεάν πολύτιμα ανταλλακτικά για την επαναφορά μεταφορικών αεροσκαφών C-130 ανεβάζοντας σημαντικά τις διαθεσιμότητες του μέσου, ενώ τον Ιανουάριο του 2025 οι δύο πλευρές συμφώνησαν για τη δωρεάν παραχώρηση ανταλλακτικών και υλικών υποστήριξης για τα ελικόπτερα Απάτσι της αεροπορίας στρατού, αξίας περίπου ενός εκατομμυρίου δολαρίων.