Με ταχείς ρυθμούς προχωράει από το υπουργείο Πολιτισμού ο έλεγχος της αυθεντικότητας και της νόμιμης προέλευσης των φωτογραφιών που πιθανότατα απεικονίζουν τις τελευταίες στιγμές των 200 εκτελεσθέντων στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 και οι οποίες εμφανίστηκαν προ ημερών σε δημοπρασία στο e-Bay.

Ο χαρακτηρισμός της συλλογής των φωτογραφιών ως μνημείου αναμένεται να συζητηθεί σήμερα στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, ανοίγοντας τον δρόμο για την απόκτησή τους από το ελληνικό Δημόσιο.

Σύμφωνα με πληροφόρηση της «Κ», οι εμπειρογνώμονες του ΥΠΠΟ βρίσκονται ήδη στη Γάνδη, έδρα του Βέλγου συλλέκτη που δημοσιοποίησε τις φωτογραφίες, προκειμένου να ελέγξουν τη γνησιότητά τους.

Σημειώνεται επίσης ότι στο χθεσινό δημοτικό συμβούλιο της Καισαριανής συζητήθηκε το ισχυρό ενδεχόμενο να δημοσιοποιηθούν και άλλες παρόμοιες φωτογραφίες.

Αλλες πηγές υπογραμμίζουν την ιδιαιτερότητα τέτοιων αντικειμένων, για την αποτίμηση της γνησιότητας των οποίων πρέπει να συνεκτιμηθεί μια πληθώρα παραγόντων, όπως τα χαρακτηριστικά του υλικού φορέα, οι τεχνοτροπικές και στιλιστικές λεπτομέρειες των αναπαραστάσεων κ.ά.

Εξηγώντας ενδεικτικά τις μεθόδους τεκμηρίωσης που μπορούν να ακολουθηθούν στις συγκεκριμένες φωτογραφίες, ο ιστορικός και υπεύθυνος του Ιστορικού Αρχείου του Μουσείου Μπενάκη, Τάσος Σακελλαρόπουλος αναφέρεται σε δύο άξονες: ο πρώτος αφορά τα απεικονιζόμενα πρόσωπα και τις τοποθεσίες, ενώ ο δεύτερος έχει να κάνει με το ίδιο το φωτογραφικό χαρτί. Ειδικά το εγχείρημα της ταυτοποίησης των προσώπων, π.χ. μέσω οικογενειακών φωτογραφιών, παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες, όχι μόνο επειδή οι πιο οικείοι συγγενείς των 200 εκτελεσθέντων δεν βρίσκονται εν ζωή.

«Σκεφτείτε ότι οι άνθρωποι αυτοί βρίσκονταν επί τριάμισι χρόνια στη φυλακή, άρα δεν ξέρουμε αν και πόσες φωτογραφίες τους υπάρχουν», τονίζει ο ιστορικός και προσθέτει και την παράμετρο της έρευνας που (δεν) ακολουθήθηκε: «Θα βοηθούσε αν είχε γίνει μια έρευνα για τις φωτογραφίες των 200, όμως και εκείνη για τον εντοπισμό των ονομάτων τους έγινε μεταπολεμικά με πολύ μεγάλη δυσκολία, επειδή επρόκειτο για κομμουνιστές και η εκτέλεσή τους αποτελούσε ταμπού, ως κομμάτι της ποινικοποιημένης ΕΑΜικής αντίστασης».

Ο κ. Σακελλαρόπουλος αναφέρεται επιγραμματικά, καθότι μη ειδικός, στην εξέταση του φυσικού αντικειμένου, η οποία εστιάζεται, μεταξύ άλλων, στην ηλικία και στη σύσταση του φωτογραφικού χαρτιού, στα ανιχνεύσιμα υπολείμματα των χημικών διαλυμάτων εμφάνισης του φιλμ, σε πληροφορίες που ίσως αναγράφονται στην πίσω όψη των φωτογραφιών (λεζάντες, όνομα φωτογράφου κ.ά.), στοιχεία όλα που συναποτελούν μια τρόπον τινά «εγκληματολογική διαδικασία», όπως εξηγεί ο ιστορικός.

«Με δεδομένη όμως την εξέλιξη της τεχνολογίας, μπορούμε να πούμε ότι η απόλυτη ασφάλεια είναι η ταυτοποίηση των απεικονιζόμενων προσώπων, γιατί θεωρητικά, εκτός από τα πρόσωπα, όλα τα άλλα κατασκευάζονται», προσθέτει ο κ. Σακελλαρόπουλος. «Οι άνθρωποι καταφεύγουν συχνά στην τεχνική ανάλυση των πραγμάτων, εδώ όμως δεν αρκεί, επειδή η Ιστορία σημαίνει και συναίσθημα, σημαίνει και τραύμα, βαρύτητα», λέει και εξηγεί:

«Εχει ενδιαφέρον να σκεφτούμε τη δύναμη που έχει ένα μικρό χαρτί. Εδώ και τέσσερις ημέρες έχει αναστατωθεί η Ελλάδα από ένα τόσο δα χαρτάκι, ένα υλικό στο οποίο οι άνθρωποι σήμερα δεν δίνουν σημασία. Γιατί σε αυτές τις φωτογραφίες, το μεγάλο σοκ δεν είναι το κείμενο, η σφραγίδα. Είναι το πρόσωπο. Είναι η διάσωση, πέρα από τη βαρβαρότητα, της στιγμής της ζωής».