Ως έμμεση απειλή για μεταφορά της έντασης στο πεδίο διαβάζει η Αθήνα την επιλογή της Αγκυρας να εκδώσει ανακοίνωση για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αλλά και την ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Αμυνας με αναφορές σε «αποφασιστικότητα» για προστασία των δικαιωμάτων στο Αιγαίο. Η Αθήνα παρακολουθεί με προσοχή τις εξελίξεις, ενώ το υπουργείο Εξωτερικών απάντησε με σκληρή ανακοίνωση στις αιτιάσεις της Αγκυρας, υπογραμμίζοντας ότι το καθεστώς στο Αιγαίο είναι απολύτως ξεκάθαρο και ότι η ελληνική κυριαρχία δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.

Στρατηγική κλιμάκωσης από την Αγκυρα

Της Δώρας Αντωνίου

Μέσα σε 12 μέρες από την ανακοίνωση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό μέχρι χθες, η Τουρκία άνοιξε, με μια σειρά από παρεμβάσεις, σχεδόν το σύνολο της βεντάλιας αμφισβητήσεων που έχει σταδιακά εισαγάγει στα ελληνοτουρκικά σε βάθος χρόνου. Μάλιστα, η Αγκυρα κλιμακώνει όλο και περισσότερο τις προκλήσεις της καθώς, με επίκεντρο την αντίδραση για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, επανέρχεται στην αμφισβήτηση της κυριαρχίας της χώρας μας. Μάλιστα, η αντίδραση για το Ειδικό Χωροταξικό ήρθε σε δύο κύματα, καθώς προηγήθηκε δήλωση του εκπροσώπου του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών προχθές, για να ακολουθήσει χθες η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εθνικής Αμυνας, το οποίο ήρθε και αυτό να επαναφέρει τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών».

Η διπλή παρέμβαση κάθε άλλο παρά τυχαία είναι, πολύ περισσότερο καθώς στη χθεσινή ανακοίνωση υπονοείται η ετοιμότητα ανάληψης δράσης στο πεδίο ως απάντηση των ενεργειών της Αθήνας. «Η χώρα μας διατηρεί την αποφασιστικότητά της να προστατεύσει τα δικαιώματα, τα συμφέροντα και τις ανησυχίες της στο Αιγαίο Πέλαγος στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου», αναφέρει η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Αμυνας. Και επειδή δεν έχει σημασία μόνον τι λέγεται, αλλά και ποιος το λέει, όταν την «αποφασιστικότητα» διακηρύσσει το υπουργείο Εθνικής Αμυνας της γείτονος, εύλογα μπορεί κάποιος να εικάσει ότι η αναφορά παραπέμπει σε ετοιμότητα για παρέμβαση, πέραν της αντίδρασης σε λεκτικό επίπεδο, και στο πεδίο. Κάτι που «δεν πέρασε απαρατήρητο» από την Αθήνα, όπως σχολιάζει διπλωματική πηγή.

«Εμμονή»

Το υπουργείο Εξωτερικών απάντησε χθες σε αυστηρό ύφος, καταλογίζοντας στην Αγκυρα «εμμονή σε αναθεωρητικές θέσεις, οι οποίες δεν έχουν κανένα νομικό έρεισμα», με αφορμή τη δήλωση του εκπροσώπου του τουρκικού ΥΠΕΞ σχετικά με το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ και την επιστροφή της Αγκυρας στη θεωρία των «γκρίζων ζωνών». Η δήλωση «περιλαμβάνει σειρά αβάσιμων, απολύτως απαράδεκτων και απορριπτέων ισχυρισμών», αναφέρει το υπουργείο Εξωτερικών, ενώ στην ανακοίνωση επισημαίνεται ότι «το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο είναι απολύτως ξεκάθαρο. Η ελληνική κυριαρχία ορίζεται σαφώς και οριστικώς από διεθνή συμβατικά κείμενα και δεν επιδέχεται αμφισβήτηση. Κάθε άλλη προσέγγιση αντιβαίνει στο Διεθνές Δίκαιο και θα λαμβάνει ανάλογη αντίδραση». Στην ανακοίνωση επαναλαμβάνεται για άλλη μια φορά ότι μοναδική ελληνοτουρκική διαφορά είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και η σταθερή θέση της Ελλάδας υπέρ του διαλόγου και των σχέσεων καλής γειτονίας.

Η Αγκυρα έχει καταστήσει σαφές με τον τρόπο που κινείται ότι δεν πρόκειται να αφήσει κανένα από τα θέματα που την ενδιαφέρουν χωρίς παρέμβαση. Και ότι διεκδικεί να έχει λόγο για οτιδήποτε συνδέεται με κάποιας μορφής δραστηριότητα στο Αιγαίο, ιδιαίτερα σε σχέση με τα ενεργειακά. Το χωροταξικό για τις ΑΠΕ συνδέεται με την ανάπτυξη νέων δραστηριοτήτων στο πεδίο της ενέργειας, όπως η κατασκευή υπεράκτιων αιολικών πάρκων, ενώ ευρύτερα οι ενεργειακές διασυνδέσεις προσδίδουν αναβαθμισμένο ρόλο στις περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς συνδέονται με την ενεργειακή ασφάλεια όχι μόνο των παράκτιων χωρών, αλλά συνολικά της Ευρώπης. Και η τουρκική πλευρά έχει σε όλους τους τόνους διαμηνύσει ότι διεκδικεί ρόλο και λόγο σε όλα τα σχετικά έργα. Οι εξελίξεις και οι αντιδράσεις της Αγκυρας, ιδιαίτερα αναφορές όπως αυτή σε ετοιμότητα να προστατεύσει τα συμφέροντα και τις ανησυχίες της στο Αιγαίο, προκαλούν εύλογα προβληματισμό, καθώς βρίσκεται σε κομβικό σημείο για επανέναρξη των εργασιών το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, το οποίο για δύο χρόνια έχει «παγώσει» εν πολλοίς εξαιτίας της τουρκικής παρεμπόδισης των βυθομετρικών ερευνών στη θαλάσσια περιοχή ανοιχτά της Κάσου, το καλοκαίρι του 2024.

Δεν περνάει απαρατήρητο επίσης το γεγονός ότι το τελευταίο διάστημα η τουρκική πλευρά έχει επιστρέψει δυναμικά στην τακτική των παραβάσεων και παραβιάσεων του ελληνικού εθνικού εναέριου χώρου από τουρκικά μαχητικά, κάποιες φορές οπλισμένα, αλλά και από μη επανδρωμένα οχήματα (UAV).

Νέα τουρκική αναφορά σε «γκρίζες ζώνες»

Κωνσταντινουπολη – Ανταπόκριση: Του Μανώλη Κωστίδη

Την ίδια ακριβώς θέση είχε διατυπώσει την Τετάρτη και ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών Οντζού Κετσελί. Το υπουργείο Αμυνας προσθέτει πως η Τουρκία «διατηρεί την αποφασιστικότητά της να προστατεύσει τα δικαιώματα, τα συμφέροντά της στο Αιγαίο, στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου». Οι αντιδράσεις της Τουρκίας έρχονται μόλις λίγες ημέρες μετά τη δημοσίευση των δύο προεδρικών διαταγμάτων με τα οποία η Αγκυρα ανακήρυξε θαλάσσια πάρκα στην Ανατολική Μεσόγειο γύρω από το Καστελλόριζο και στο Βόρειο Αιγαίο μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου.

Εν τω μεταξύ, ο αρχηγός του τουρκικού Ναυτικού Eρτζουμέντ Τατλίογλου, στην ομιλία του στο φεστιβάλ τεχνολογίας με τίτλο «Teknofest Γαλάζια Πατρίδα», αναφέρθηκε στην ανάπτυξη του τουρκικού Ναυτικού τονίζοντας: «Μέχρι σήμερα, κατασκευάζουμε ταυτόχρονα περισσότερα από 50 πολεμικά πλοία, 37 για το τουρκικό Ναυτικό και 24 για ξένες χώρες. Εχουμε κατασκευάσει τις εθνικές μας φρεγάτες. Εχουμε κατασκευάσει τα εθνικά μας αποβατικά σκάφη και τις εθνικές μας κορβέτες. Αυτήν τη στιγμή κατασκευάζουμε το εθνικό μας αεροπλανοφόρο, το εθνικό μας αντιτορπιλικό αεράμυνας TCG Kocatepe και το εθνικό μας υποβρύχιο».

Τέλος, την προσεκτική αντίδραση της Αγκυρας έχει προκαλέσει η ισραηλινή αεροπορική επίθεση στην αεροπορική βάση Αμπού Ντουχούρ στην επαρχία Ιντλίμπ της βορειοανατολικής Συρίας, σε απόσταση μόλις 65 χιλιομέτρων από τα τουρκικά σύνορα. Ορισμένα τουρκικά μέσα ενημέρωσης υποστηρίζουν πως λίγες ώρες πριν από την επίθεση τη βάση είχαν επισκεφθεί Τούρκοι αξιωματούχοι, με τις πληροφορίες πάντως να διαψεύδονται.

«Η επίθεση του Ισραήλ στην αεροπορική βάση Αμπού Nτουχούρ είναι πράξη που στοχεύει στην υπονόμευση της σταθερότητας, της ασφάλειας, της ενότητας και της ακεραιότητας της Συρίας, καθώς και των υποδομών της. Τονίζουμε σε κάθε ευκαιρία ότι οι επιθέσεις που παραβιάζουν την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Συρίας είναι απαράδεκτες. Δηλώνουμε ότι δεν υπήρχε τουρκική στρατιωτική αντιπροσωπεία στη βάση πριν ή κατά τη διάρκεια της ισραηλινής επίθεσης στην αεροπορική βάση Αμπού Ντουχούρ. Για την ειρήνη και τη σταθερότητα τόσο της Συρίας όσο και της περιοχής, είναι απαραίτητο το Ισραήλ να σταματήσει τέτοιες απερίσκεπτες επιθέσεις και να εκπληρώσει τις απαιτήσεις του Διεθνούς Δικαίου. Θα συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε τις προσπάθειες της Συρίας να οικοδομήσει τις δικές της υποδομές και στρατιωτικές δυνατότητες στο πλαίσιο της αρχής του “ενιαίου στρατού”», υπογράμμισε το υπουργείο Αμυνας της Τουρκίας. Πληροφορίες αναφέρουν πως από τους συνολικά οκτώ ισραηλινούς βομβαρδισμούς καταστράφηκε ο διάδρομος προσγείωσης-απογείωσης, αλλά και κτίρια.

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου λίγες ώρες μετά την επίθεση ανέφερε ότι «δεν θα ανεχθούμε την εγκατάσταση τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Συρία με τρόπο που να απειλεί το Ισραήλ. Προφανώς δεν το άκουσαν αρκετά καθαρά, οπότε φροντίσαμε να το καταλάβουν καλύτερα».