Γράφει η Σοφία Χρήστου

Δέκα ημέρες μετά την εκδήλωσή της, η φωτιά στην κορυφή της Τραπεζίτσας, πάνω από την Κόνιτσα, έχει ενεργές εστίες σε διαφορετικά σημεία του βουνού. Η εικόνα είναι σαφώς βελτιωμένη σε σχέση με τις προηγούμενες ημέρες, καθώς τα ενεργά μέτωπα έχουν περιοριστεί, η πυρκαγιά όμως δεν έχει ακόμη κατασβεστεί πλήρως.

Μιλώντας στην «Κ», ο κάτοικος της Κόνιτσας Κώστας Νικολόπουλος σημειώνει πως όλα ξεκίνησαν το ξημέρωμα της Δευτέρας 31 Αυγούστου, όταν ένας κεραυνός χτύπησε την κορυφή του βουνού. «Πέρα από τον εκκωφαντικό ήχο που έκανε, αμέσως ξεπρόβαλε ένας καπνός από την κορυφή του βουνού», θυμάται.

Η πυρκαγιά στην Τραπεζίτσα συνεχίζει επί δέκατη ημέρα να καίει σε επιμέρους εστίες, καθώς το δύσβατο ανάγλυφο δυσκολεύει την πρόσβαση των επίγειων δυνάμεων. [Φωτογραφία: INTIME]

Οπως σημειώνει, ενώ η φωτιά έκαιγε, το απόγευμα της 1ης Σεπτεμβρίου έβρεξε στην περιοχή με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί η αίσθηση ότι θα έσβηνε. Δεν συνέβη όμως αυτό. «Η φωτιά δεν έσβησε ούτε με τη βροχή και έτσι στις 6 Σεπτεμβρίου σημειώθηκε μεγάλη αναζωπύρωση – με τη φωτιά να φτάνει κοντά στην πόλη της Κόνιτσας», σημειώνει.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του δημοσιογράφου της «Κ» Γιώργου Λιάλιου, παρότι η έκταση που έχει καεί δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλη -περί τις 6.000 στρέμματα-, εντούτοις έχει πληγεί το εξαιρετικά σημαντικό οικοσύστημα της χαράδρας του Αώου, καθώς και ένα πυκνό δάσος που δεν είχε καεί από τη δεκαετία του ’40. Επίσης, η εκτίμηση του μεγέθους της καταστροφής δεν μπορεί ακόμα να είναι ακριβής.

Σε μια προσπάθεια αποτύπωσης των λόγων που η φωτιά στην Κόνιτσα καίει μετά από δέκα ημέρες, κάτοικοι, ορειβάτες και δασολόγοι μίλησαν στην «Κ» εξηγώντας όλοι γιατί το ανάγλυφο της περιοχής κάνει ιδιαίτερα δύσκολη της κατάσβεση.

Ακόμη σιγοκαίει

Την εικόνα από το πεδίο τη δέκατη ημέρα μετά την έναρξη της φωτιάς περιγράφει στην «Κ» ο πρόεδρος του Ορειβατικού Συλλόγου Κόνιτσας, Τάσος Κωτσίκος, ο οποίος βρίσκεται καθημερινά στο βουνό και επιχειρεί μαζί με τις πυροσβεστικές δυνάμεις για την προσέγγιση των ενεργών εστιών.

«Αυτή τη στιγμή έχουμε δύο σημεία με ενεργές εστίες στην Τραπεζίτσα», λέει. Το ένα βρίσκεται στη δυτική πλευρά του βουνού, προς την Κόνιτσα, σε περιοχή από όπου έχει ήδη περάσει η φωτιά. Εκεί, όπως εξηγεί, η πυρκαγιά εξακολουθεί να σιγοκαίει και οι ορειβάτες μαζί με τις πυροσβεστικές δυνάμεις έχουν ανοίξει αντιπυρικές ζώνες και έχουν ενεργοποιήσει τα διαθέσιμα συστήματα πυρόσβεσης.

Σε αρκετά σημεία η φωτιά κινείται έρποντας χαμηλά στο έδαφος, καίγοντας κυρίως νεκρή οργανική ύλη και χαμηλή βλάστηση. [Φωτογραφία: ΙΝΤΙΜΕ]

Το δεύτερο σημείο βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά, μέσα στη χαράδρα του Αώου. Πρόκειται για ένα από τα δυσκολότερα σημεία της επιχείρησης. Σε αυτό, η κατάσβεση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα εναέρια μέσα, με ελικόπτερα να πραγματοποιούν επανειλημμένες ρίψεις νερού.

«Τα περισσότερα σημεία δεν είναι προσβάσιμα από την πλευρά της χαράδρας», περιγράφει ο κ. Κωτσίκος. «Περιμένουμε μία βροχή πάλι, μήπως σβήσει η φωτιά στη χαράδρα», προσθέτει.

Σημείο με ιδιαίτερη μορφολογία

Στην κορυφή της Τραπεζίτσας περίπου το 90% της δασικής κάλυψης αποτελείται από πεύκα, ενώ εστίες φωτιάς υπάρχουν και εντός της προστατευόμενης περιοχής του δικτύου Natura 2000, στη Ζώνη ΙΙ του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου. Για τον κ. Νικολόπουλο, η δυσκολία της επιχείρησης έχει άμεση σχέση και με τη μορφολογία της Τραπεζίτσας, καθώς το βουνό δεν διαθέτει δρόμους, που να επιτρέπουν την εύκολη πρόσβαση των πυροσβεστικών οχημάτων, αλλά κυρίως μονοπάτια.

Η Τραπεζίτσα είναι δύσβατη περιοχή, με περιορισμένο οδικό δίκτυο και πολλά σημεία που προσεγγίζονται κυρίως μέσω μονοπατιών. [Φωτογραφία: INTIME]

Ο ίδιος, ωστόσο, θέτει παράλληλα το θέμα της διαχείρισης της βιομάζας και της νεκρής οργανικής ύλης στο βουνό, ένα θέμα που, όπως αναφέρει, το ακούει να συζητείται στα τοπικά συμβούλια εδώ και πάνω από 20 έτη. «Ηδη από το 2004 συζητούνταν πως θα έπρεπε να υπάρξει μελέτη και παρέμβαση για την απομάκρυνση της συσσωρευμένης βιομάζας τουλάχιστον από τη πλευρά του βουνού που είναι κοντά στην Κόνιτσα. Μας έλεγαν ότι αν αυτό το δάσος δεν καθαριστεί και δεν απομακρυνθεί η βιομάζα, τότε σίγουρα θα καεί κάποια στιγμή», αναφέρει. Σύμφωνα με τον ίδιο, τελικά η μελέτη που περίμεναν δεν προχώρησε και το δάσος παρέμεινε χωρίς αντίστοιχη παρέμβαση.

Ομοιότητες με τη φωτιά στον Εβρο το 2023

Οπως εξηγεί στην «Κ» ο καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ Ιωάννης Γήτας, η φωτιά στην Τραπεζίτσα δεν καίει με τον ίδιο τρόπο σε όλη την περιοχή, καθώς σε αρκετά σημεία κινείται χαμηλά, κοντά στο έδαφος, καίγοντας κυρίως ξερά φύλλα, πευκοβελόνες, κλαδιά και άλλη νεκρή οργανική ύλη. «Πρόκειται για αυτό που λέμε έρπουσα πυρκαγιά. Τέτοιες φωτιές βλέπουμε κυρίως στα δάση της Σιβηρίας, αλλά αντίστοιχη εικόνα είχε παρατηρηθεί και στη μεγάλη πυρκαγιά στον Εβρο το 2023», σημειώνει.

Στην ερώτηση σχετικά με την ιδιαιτερότητα της έρπουσας πυρκαγιάς, ο κ. Γήτας εξηγεί πως η φωτιά καίει την κομοστέγη, δηλαδή το ανώτερο στρώμα ενός δάσους και όχι τα δέντρα. «Οταν η φωτιά είναι έρπουσα και περιορίζεται κυρίως στην καύση νεκρής οργανικής ύλης και χαμηλής βλάστησης, μέρος του οικοσυστήματος διατηρείται στο σημείο», εξηγεί ο καθηγητής.

Σε κάθε περίπτωση, η πραγματική εικόνα θα γίνει σαφέστερη μετά την πλήρη κατάσβεση, όταν θα είναι δυνατή η πρόσβαση στην περιοχή, καθώς και η λεπτομερέστερη καταγραφή των επιπτώσεων. Η Τραπεζίτσα, άλλωστε, δεν είναι ένα ομοιογενές δάσος. Οπως εξηγεί ο κ. Γήτας, στην περιοχή υπάρχουν πεύκα, έλατα, οξιές, δρύες και άλλα φυλλοβόλα είδη και, επομένως, οι επιπτώσεις της πυρκαγιάς μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από σημείο σε σημείο.