Γράφει ο Στέλιος Βογιατζάκης

Το πολύτιμο κόκκινο κοράλλι της Μεσογείου τροφοδοτεί μια νόμιμη παγκόσμια αγορά εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, αλλά και μια πολύ μεγαλύτερη μαύρη αγορά, το πραγματικό μέγεθος της οποίας παραμένει άγνωστο. Σε αυτή την αγορά είχαν πρόσβαση οι Ιταλοί που συνελήφθησαν με κόκκινα κοράλλια αξίας περίπου 800.000 ευρώ, τα οποία αλίευσαν από τον βυθό στα ανοιχτά της Σκοπέλου.

Το κόκκινο κοράλλι είναι ένας από τους πολυτιμότερους θαλάσσιους φυσικούς πόρους και λογίζεται ως πολύτιμος λίθος. Η τιμή του στην αγορά προσδιορίζεται ανάλογα με τα καράτια του. Τα χαμηλότερης ποιότητας κόκκινα κοράλλια κοστίζουν από 10 έως 40 δολάρια ανά καράτι και η τιμή των κοραλλιών μεσαίας ποιότητας ανεβαίνει στα 50 έως 150 δολάρια ανά καράτι. Αν φτάσουμε στα ιταλικά κόκκινα κοράλλια που θεωρούνται η premium κατηγορία, τότε η τιμή του καρατιού ξεπερνά τα 1.000 δολάρια. Με μια αναζήτηση στο Διαδίκτυο μπορεί κάποιος να αγοράσει εντυπωσιακά κοσμήματα σε τιμές που ξεκινούν από λίγες εκατοντάδες ευρώ και φτάνουν σε πενταψήφια νούμερα.

Τα χαμηλότερης ποιότητας κόκκινα κοράλλια κοστίζουν από 10 έως 40 δολάρια ανά καράτι, ενώ τα μεσαίας ποιότητας φτάνουν τα 50 έως 150 δολάρια. Στην κορυφαία κατηγορία, τα ιταλικά κόκκινα κοράλλια – η τιμή του καρατιού ξεπερνά τα 1.000 δολάρια. Πηγή: Shutterstock

Στην Ελλάδα, η αλιεία του κόκκινου κοραλλιού επιτρέπεται με αυστηρότατες προϋποθέσεις και με σύσταση για χορήγηση έως και 12 αδειών. Οπως επισημαίνουν, ωστόσο, στην «Κ» πηγές του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, «αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ενεργή άδεια για νόμιμη αλιεία. Οποιαδήποτε δραστηριότητα είναι παράνομη».

«Πολλά τουριστικά σκάφη κινούνται ανεξέλεγκτα»

Η Αναστασία Μήλιου, διευθύντρια Ερευνας στο Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», λέει στην «Κ» ότι το κόκκινο κοράλλι έχει μια επίσημη παγκόσμια αγορά της τάξης των 230 εκατ. δολαρίων τον χρόνο και σημειώνει πως είναι σχεδόν αδύνατο να εξακριβωθεί αν γίνεται και ποια είναι η έκταση της παράνομης αλιείας κόκκινων κοραλλιών στο Αιγαίο. Ενας από τους βασικότερους λόγους, όπως εξηγεί, είναι η έλλειψη συστηματικής χαρτογράφησης των κοραλλιών στις ελληνικές θάλασσες. Ενας άλλος είναι η απουσία ελέγχων, κάτι που μπορεί να υποδεικνύει ότι με τη σύλληψη των Ιταλών μπορεί να είδαμε μόνο την κορυφή του παγόβουνου. «Αυτή την περίοδο υπολογίζεται ότι στις ελληνικές θάλασσες βρίσκονται 50.000 τουριστικά σκάφη. Πολλά από τα σκάφη αυτά κινούνται ανεξέλεγκτα και σε προστατευόμενες περιοχές. Δεν υπάρχει κανένας μηχανισμός ελέγχου για να αποτρέπει την παράνομη και καταστροφική αλιεία και την καταλήστευση των θαλασσών». Η κ. Μήλιου λέει ότι το περιστατικό με τη σύλληψη των Ιταλών πρέπει να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για την έκταση του φαινομένου και τονίζει ότι το κόκκινο κοράλλι είναι είδος που κινδυνεύει και η αλιεία του θα πρέπει να απαγορευθεί.

«Τα μεταφέρουν συνήθως στη Νάπολη και τη Σικελία»

Ο Δημήτρης Πουρσανίδης, ο οποίος είναι ειδικός επιστήμονας στο Ιδρυμα Τεχνολογίας και Ερευνας και διδάκτορας στη Θαλάσσια Οικολογία και Βιοποικιλότητα στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, λέει στην «Κ» ότι το κόκκινο κοράλλι εντοπίζεται σε βάθη μεγαλύτερα των 50 μέτρων. Για τον λόγο αυτό απαιτείται προετοιμασία και τεχνική υποστήριξη για την αλιεία του. «Η αλίευση γίνεται από ανθρώπους που έχουν την τεχνογνωσία, πληροφορίες για το πού βρίσκονται τα κόκκινα κοράλλια και σόναρ για να εντοπίζουν με ακρίβεια τις αποικίες. Οσοι τα συλλέγουν παράνομα, τα μεταφέρουν συνήθως στη Νάπολη και τη Σικελία όπου υπάρχει βιομηχανία παραγωγής κοσμημάτων».

Και ο κ. Πουρσανίδης λέει ότι υπάρχει κενό γνώσης για το κόκκινο κοράλλι. «Η πληροφορία για το πού βρίσκονται οι πληθυσμοί κόκκινου κοραλλιού είναι περιορισμένη», σημειώνει και προσθέτει ότι δεν θυμάται φαινόμενο παράνομης αλιείας του σε τόσο μεγάλη έκταση.

Οι δύο επιστήμονες συμφωνούν ότι η αλίευση του κόκκινου κοραλλιού είναι καταστροφική τόσο για το είδος όσο και για το ευρύτερο θαλάσσιο περιβάλλον. Ενα χαρακτηριστικό του συγκεκριμένου κοραλλιού είναι ότι έχει πολύ αργό ρυθμό ανάπτυξης και, συνεπώς, οι πληθυσμοί του δεν ανακάμπτουν εύκολα. «Η διάμετρος του κορμού του μεγαλώνει 0,2 χιλιοστά το έτος. Οι αποικίες του μπορούν να ζουν πάνω από έναν αιώνα. Για να φτάσει το κόκκινο κοράλλι σε μέγεθος που επιτρέπεται η αλιεία του απαιτούνται 30-35 έτη», λέει ο κ. Πουρσανίδης.

«Υπάρχουν πάρα πολλά θαλάσσια ζωικά δάση από τα οποία εξαρτάται η παραγωγικότητα των θαλασσών μας. Περίπου 1.800 είδη εξαρτώνται από αυτά και στο Αιγαίο έχουμε κάποια από τα σημαντικότερα δάση. Εκτός από τις ζημιές που προκαλεί η παράνομη αλιεία, μεγάλες είναι και οι καταστροφές από τα συρόμενα εργαλεία που έχουν οι μηχανότρατες, όπως οι τουρκικές που κατέγραψε το “Αρχιπέλαγος”. Αυτές καταστρέφουν οικοσυστήματα ηλικίας χιλιάδων ετών», καταλήγει η κ. Μήλιου.