ΚΛΕΙΣΙΜΟ
Loading...
 

Τι συμβαίνει στο σώμα μας όταν κοιμόμαστε

Kathimerini.gr

Το μυστικό του ύπνου για τους μυς και την καύση λίπους

Οταν κλείνουμε τα μάτια και παραδινόμαστε στην αγκαλιά του Μορφέα, το σώμα μας κάθε άλλο παρά αδρανεί. Πίσω από τη φαινομενική ηρεμία του ύπνου, ο εγκέφαλος συντονίζει μια σειρά από πολύπλοκες διαδικασίες που βοηθούν στη διατήρηση των μυών, στην ενίσχυση των οστών και στη ρύθμιση του μεταβολισμού του λίπους.

Μια επιστημονική έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ αποκαλύπτει πώς λειτουργεί ένας από αυτούς τους μηχανισμούς, φωτίζοντας τη στενή σχέση ανάμεσα στον ύπνο, την αυξητική ορμόνη και την εγρήγορση.

Οι ερευνητές εντόπισαν το νευρωνικό κύκλωμα που ελέγχει την απελευθέρωση της αυξητικής ορμόνης κατά τη διάρκεια του ύπνου. Τα ευρήματά τους, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Cell, δείχνουν ότι η σχέση αυτή λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις.

Ο ύπνος ενισχύει την έκκριση της αυξητικής ορμόνης, αλλά και η ίδια η ορμόνη επηρεάζει τους μηχανισμούς που μας οδηγούν στο ξύπνημα.

Η ορμόνη που συνεχίζει να μας επηρεάζει και μετά την ανάπτυξη

Η αυξητική ορμόνη είναι περισσότερο γνωστή για τον καθοριστικό της ρόλο στην ανάπτυξη των παιδιών και των εφήβων.

Ωστόσο, η σημασία της δεν περιορίζεται στα πρώτα χρόνια της ζωής. Στους ενηλίκους συμβάλλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, στην υγεία των οστών, στη χρησιμοποίηση του αποθηκευμένου λίπους και στη ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα.

Οι επιστήμονες γνώριζαν ήδη ότι σημαντικές ποσότητες αυξητικής ορμόνης απελευθερώνονται κατά τη διάρκεια του ύπνου. Εκείνο που παρέμενε ασαφές ήταν ο ακριβής τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος ρυθμίζει αυτή τη διαδικασία.

Για να δώσουν απάντηση, οι ερευνητές του Μπέρκλεϊ κατέγραψαν απευθείας τη δραστηριότητα νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο ποντικών, αντί να περιοριστούν στη μέτρηση των επιπέδων της ορμόνης στο αίμα.

«Παρέχουμε ένα βασικό νευρωνικό κύκλωμα πάνω στο οποίο μπορούμε να εργαστούμε στο μέλλον για την ανάπτυξη διαφορετικών θεραπειών», εξήγησε η νευροεπιστήμονας Σινλού Ντινγκ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όσο κοιμόμαστε

Το ενδιαφέρον των ερευνητών επικεντρώθηκε στον υποθάλαμο, μια μικρή περιοχή του εγκεφάλου που συμμετέχει στη ρύθμιση της πείνας, της θερμοκρασίας του σώματος, της παραγωγής ορμονών και του κύκλου ύπνου-αφύπνισης.

Εκεί εντοπίζονται δύο ομάδες νευρικών κυττάρων με διαφορετική δράση. Η πρώτη παράγει την εκλυτική ορμόνη της αυξητικής ορμόνης (GHRH), η οποία διεγείρει την έκκρισή της. Η δεύτερη παράγει σωματοστατίνη, μια ουσία που λειτουργεί ανασταλτικά.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η δραστηριότητα αυτών των κυττάρων μεταβάλλεται ανάλογα με τη φάση του ύπνου.

Κατά τον ύπνο non-REM, που περιλαμβάνει τα στάδια βαθιάς ανάπαυσης, μειώνεται η δράτση των κυττάρων που παράγουν σωματοστατίνη, ενώ αυξάνεται ελαφρώς εκείνη των κυττάρων που συνδέονται με την GHRH. Ετσι δημιουργούνται ευνοϊκές συνθήκες για την απελευθέρωση αυξητικής ορμόνης.

Στη φάση REM, που συνδέεται συνήθως με τα πιο έντονα όνειρα, η δραστηριότητα και των δύο ομάδων αυξάνεται. Παρά τον φαινομενικά αντίθετο ρόλο τους, ο συντονισμός τους ενισχύει περαιτέρω την έκκριση της ορμόνης.

Πώς η αυξητική ορμόνη μάς βοηθά να ξυπνήσουμε

Ισως η πιο σημαντική ανακάλυψη είναι ότι η αυξητική ορμόνη δεν αποτελεί απλώς αποτέλεσμα της εγκεφαλικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Καθώς τα επίπεδά της αυξάνονται, ενεργοποιούνται νευρικά κύτταρα σε μια περιοχή του εγκεφαλικού στελέχους που ονομάζεται υπομέλας τόπος (locus coeruleus). Η περιοχή αυτή παίζει σημαντικό ρόλο στην εγρήγορση, στην προσοχή και στη συγκέντρωση.

Με απλά λόγια, ο ύπνος ενισχύει την παραγωγή αυξητικής ορμόνης και η αύξηση της ορμόνης στέλνει με τη σειρά της σήματα στον εγκέφαλο που ευνοούν την αφύπνιση. Πρόκειται για έναν μηχανισμό ανατροφοδότησης, ο οποίος συμβάλλει στη διατήρηση της ισορροπίας ανάμεσα στον ύπνο, στην ορμονική δραστηριότητα και στην εγρήγορση. 

Μάλιστα, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η υπερβολική ενεργοποίηση των συγκεκριμένων νευρώνων μπορεί να επιφέρει το αντίθετο αποτέλεσμα, προκαλώντας υπνηλία.

Η παχυσαρκία, ο διαβήτης και η λειτουργία του εγκεφάλου

Τα ευρήματα ενδέχεται να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τη σύνδεση ανάμεσα στον ανεπαρκή ύπνο και σε μεταβολικές διαταραχές, όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης.

Η χρόνια διαταραχή του ύπνου μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία της αυξητικής ορμόνης, η οποία συμμετέχει στη ρύθμιση του σακχάρου και στη χρησιμοποίηση του λίπους από τον οργανισμό. Παράλληλα, η σχέση της ορμόνης με περιοχές του εγκεφάλου που ελέγχουν την εγρήγορση ενδέχεται να έχει επιπτώσεις και στη γνωστική λειτουργία.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η κατανόηση αυτού του μηχανισμού θα μπορούσε μελλοντικά να συμβάλει στην ανάπτυξη θεραπειών για διαταραχές ύπνου που συνδέονται με μεταβολικά νοσήματα, αλλά και νευρολογικές παθήσεις όπως η νόσος Πάρκινσον και η νόσος Αλτσχάιμερ.

Με πληροφορίες από Euronews

ΣΧΕΤΙΚΑ TAGS

ΑΛΛΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ

X

Μπες στο μυαλό των
αγαπημένων σου αρθρογράφων

Λάβε στο email σου το τελευταίο τους άρθρο τη στιγμή που δημοσιεύεται.

ΑΠΟΚΤΗΣΕ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Απόκτησε συνδρομή με €50 τον χρόνο για πρόσβαση στην έντυπη έκδοση.

ΑΠΟΚΤΗΣΕ ΣΥΝΔΡΟΜΗ