Παρότι το ακριβές αίτιο του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) είναι άγνωστο, η πάθηση είναι πραγματική. Το ΣΕΕ, η πιο κοινή διαταραχή του πεπτικού, προκαλεί κοιλιακό άλγος, μετεωρισμό, δυσκοιλιότητα, διάρροια και προβλήματα στην κινητικότητα του εντέρου.

Όμως το ΣΕΕ μπορεί να έχει επίσης βαθιά επίδραση στη συναισθηματική και ψυχική υγεία του ατόμου. Μια μελέτη του 2023, που περιλάμβανε περισσότερους από 1,2 εκατομμύρια ασθενείς με ΣΕΕ, διαπίστωσε ότι 38% είχαν άγχος και περίπου 27% είχαν διαγνωστεί με κατάθλιψη. Τα άτομα με ΣΕΕ είχαν τις διπλάσιες πιθανότητες να έχουν άγχος ή κατάθλιψη συγκριτικά με τον γενικό πληθυσμό, σύμφωνα με τους ερευνητές.

Διασύνδεση εντέρου – εγκεφάλου

Τα σωματικά και συναισθηματικά συμπτώματα του ΣΕΕ συνδέονται μέσω του άξονα εντέρου – εγκεφάλου, της λεωφόρου ταχείας κυκλοφορίας νεύρων η οποία τα συνδέει μεταξύ τους. «Προβλήματα στο έντερο είναι δυνατό να προκαλέσουν προβλήματα στον εγκέφαλο και το αντίστροφο», επισημαίνει ο δρ Daniel J. Stein, γαστρεντερολόγος στο συνεργαζόμενο με το Χάρβαρντ Brigham and Women’s Hospital. «Εστιάζουμε συνήθως στην αντιμετώπιση των σωματικών συμπτωμάτων του ΣΕΕ, αλλά απαιτείται επίσης φροντίδα των ζητημάτων που αφορούν το συναίσθημα».

Ποιες είναι οι καλύτερες στρατηγικές για τη διαχείριση του στρες, του άγχους και της κατάθλιψης που σχετίζονται με το ΣΕΕ; Τα πιο ισχυρά τεκμήρια αφορούν τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και την υπνοθεραπεία για το έντερο. «Αυτές θεωρούνται θεραπείες πρώτης γραμμής», λέει ο δρ Stein. Δείτε συνοπτικά στοιχεία για την καθεμία.

Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ / CBT). Μια ψυχοθεραπεύτρια/τής που εξειδικεύεται στη ΓΣΘ θα σας διδάξει πώς να αναγνωρίζετε τις αρνητικές σκέψεις και συμπεριφορές, και στη συνέχεια θα σας βοηθήσει να τροποποιήσετε την απόκρισή σας σε στρεσογόνες καταστάσεις. Παραδείγματος χάριν, ένα άτομο με ΣΕΕ μπορεί να αισθάνεται άγχος να βγει σε δημόσιο χώρο, από φόβο μήπως παρουσιάσει έξαρση και δεν μπορεί να βρει μια τουαλέτα. Με τη βοήθεια της ΓΣΘ, οι ασθενείς έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν δεξιότητες αντιμετώπισης του άγχους, όπως οι τεχνικές της διαφραγματικής αναπνοής και της μυϊκής χαλάρωσης, ώστε να ηρεμούν και η σκέψη τους να μετακινείται από το «Δεν θα μπορέσω να βρω μια τουαλέτα» στη διαπίστωση «Έχω βγει πολλές φορές παλιότερα, χωρίς πρόβλημα και το ίδιο θα κάνω ξανά».

Μπορείτε, επίσης, να μάθετε τεχνικές ΓΣΘ μέσω εφαρμογών για κινητά. Υπάρχουν πολλές διαθέσιμες εφαρμογές, γι’ αυτό ζητήστε συστάσεις από την ψυχοθεραπεύτριά σας.

Υπνοθεραπεία για το έντερο. Ένας/μία ειδικός στην υπνοθεραπεία σάς οδηγεί σε μια κατάσταση βαθιάς χαλάρωσης και χρησιμοποιεί καθοδηγούμενη νοητική απεικόνιση και υποβολή προκειμένου να επαναπρογραμματίσει την υποσυνείδητη απόκρισή σας στο στρες. Η υπνοθεραπεία μπορεί να συμβάλει στο να αλλάξετε τον τρόπο αντίδρασης του νου και του σώματός σας σε συναισθηματικά εναύσματα που ενεργοποιούν σωματικά συμπτώματα.

Όπως και με τη ΓΣΘ, οι εφαρμογές για κινητά μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμες. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο τεύχος Φεβρουαρίου 2025 του επιστημονικού περιοδικού The American Journal of Gastroenterology διαπίστωσε ότι ασθενείς με ΣΕΕ που ολοκλήρωσαν 42 καθημερινές συνεδρίες με μια εφαρμογή υπνοθεραπείας για το έντερο, ανέφεραν λιγότερο πόνο και βελτίωση της ποιότητα ζωής συγκριτικά με άτομα που έλαβαν εκπαιδευτικό υλικό για τη ΓΣΘ και τεχνικές χαλάρωσης.

Επιπλέον επιλογές

Άλλες παρεμβάσεις έχει αποδειχθεί ότι βοηθούν στην αντιμετώπιση του γενικευμένου στρες, του άγχους και της κατάθλιψης, παρότι η αποτελεσματικότητά τους στους ασθενείς με ΣΕΕ είναι ανάμεικτη. «Αυτές εντάσσονται στην κατηγορία των παρεμβάσεων που δεν θα σας βλάψουν, μπορεί ακόμη και να σας βοηθήσουν», λέει ο δρ Stein.

Αερόβια άσκηση. Η άσκηση μειώνει το επίπεδο των ορμονών του στρες και αυξάνει την απελευθέρωση των χημικών ουσιών του εγκεφάλου, των ενδορφινών και της ντοπαμίνης, που συμβάλλουν στην καλή διάθεση. Μια μελέτη του 2023 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι άτομα με ΣΕΕ που συμμετείχαν σε ένα πρόγραμμα 12 εβδομάδων το οποίο περιλάμβανε περπάτημα μέτριας έντασης τρεις φορές την εβδομάδα, ανέφεραν πως είχαν λιγότερο άγχος και κατάθλιψη που συνδέονταν με τον μετεωρισμό και το κοιλιακό άλγος.

Βελονισμός. Ο ειδικός εισάγει βελόνες, σε πάχος τρίχας, σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος. Η θεωρία αναφέρει ότι έτσι απελευθερώνεται παγιδευμένη ενέργεια, επιτρέποντας στο νευρικό σύστημα του οργανισμού να λειτουργεί ομαλά. Μια ανάλυση που δημοσιεύθηκε στις 27 Ιανουαρίου 2025 στην ηλεκτρονική έκδοση του περιοδικού International Journal of Behavioral Medicine εξέτασε 29 μελέτες στις οποίες συμμετείχαν άτομα με ΣΕΕ και διαπίστωσε ότι, συγκριτικά με άλλες θεραπείες, ο βελονισμός βελτίωσε σημαντικά την ποιότητα ζωής και ελάττωσε το άγχος και την κατάθλιψη.

Γιόγκα. Ο συνδυασμός της γιόγκα, που περιλαμβάνει ήπιες στάσεις, αναπνοές και διαλογισμό, βοηθά στην ενεργοποίηση της απόκρισης χαλάρωσης του οργανισμού. Η θεραπεία με γιόγκα χρησιμοποιείται συχνά για τη διαχείριση του χρόνιου πόνου και της ψυχικής υγείας. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ανάμεικτα αποτελέσματα για τα άτομα με ΣΕΕ. Μια ανάλυση 11 μελετών που δημοσιεύθηκε στο τεύχος Δεκεμβρίου 2025 του επιστημονικού περιοδικού The American Journal of Gastroenterology, έδειξε ότι η γιόγκα δεν μείωσε σημαντικά τα συμπτώματα ούτε ανακούφισε τα άτομα με ΣΕΕ από την κατάθλιψη ή το άγχος. Όμως μια επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στις 18 Οκτωβρίου 2025, στην ηλεκτρονική έκδοση του επιστημονικού περιοδικού Comprehensive Physiology, κατέληξε στο αντίθετο συμπέρασμα.

Βιοανάδραση. Η βιοανάδραση μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερο έλεγχο των σωματικών αντιδράσεων που προκαλούνται από το στρες, όπως αυξημένη μυϊκή ένταση, αρτηριακή πίεση και καρδιακή συχνότητα. Οι ερευνητές μελετούν κατά πόσο συναισθηματικές διαταραχές που προκαλούνται από το ΣΕΕ είναι δυνατό να βελτιωθούν μέσω της βιοανάδρασης. Μια μικρή πιλοτική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο τεύχος Φεβρουαρίου 2025 του επιστημονικού περιοδικού Stress & Health, διαπίστωσε ότι η βιοανάδραση για τη μεταβλητότητα της καρδιακής συχνότητας (ένα είδος βιοανάδρασης που χρησιμοποιεί δεδομένα των καρδιακών παλμών σε πραγματικό χρόνο για να βοηθήσει τα άτομα να ρυθμίσουν την αναπνοή τους) μείωσε το στρες και τα συναισθήματα αδυναμίας/ανικανότητας των ατόμων με ΣΕΕ.

Σημείωση: Στόχος του περιοδικού Harvard Health Letter είναι να διερμηνεύει ιατρικές πληροφορίες για τον γενικό αναγνώστη με έγκαιρο και ακριβή τρόπο. Το περιεχόμενό του δεν προορίζεται να παρέχει προσωπική ιατρική συμβουλή, η οποία θα πρέπει να λαμβάνεται απευθείας από γιατρό.