Γράφουν οι Παναγιώτης Θεοδόσης-Νόμπελος και Χαράλαμπος Τριάντης*

Με αφορμή την έγκριση της ορφογλιπρόνης την 1η Απριλίου του 2026, παρουσιάζουμε τα τελευταία ερευνητικά δεδομένα για τη θεραπεία της νόσου της παχυσαρκίας σε μορφή δισκίων. Οι φαρμακοβιομηχανίες και εταιρείες βιοτεχνολογίας έχουν μπει σε έναν αγώνα ταχύτητας για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων για την παχυσαρκία, η οποία αποτελεί ένα από τα πιο επίκαιρα θέματα. Νέα μόρια δοκιμάζονται συνεχώς, με στόχους όπως μεγαλύτερη απώλεια βάρους, καλύτερη διατήρηση μυϊκής μάζας και μηνιαία συχνότητα χορήγησης. Από τα πρώτα ανάλογα GLP-1 την τελευταία δεκαετία έως τα σημερινά σεμαγλουτίδη και τιρζεπατίδη (τα γνωστά Ozempic®, Wegovy® και Munjaro®) όλα χορηγούνται ως ένεση.

Η ανάπτυξη θεραπειών σε δισκία αποτελεί σημαντικό βήμα με πλεονεκτήματα όπως ευκολότερη χορήγηση, μεγαλύτερη αποδοχή από τους ασθενείς, δυνατότητα ευρύτερης χρήσης και πιθανώς χαμηλότερο κόστος παραγωγής. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η παχυσαρκία επηρεάζει πάνω από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους και εκτιμάται ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία θα αφορά έως και τον μισό παγκόσμιο πληθυσμό. Η φαρμακευτική αγορά της παχυσαρκίας αναμένεται να ξεπεράσει τα 150 δισεκατομμύρια δολάρια την επόμενη δεκαετία, αντικατοπτρίζοντας τη δυναμική αλλά και τον έντονο ανταγωνισμό. Με σύνθημα για την ημέρα της παχυσαρκίας του 2026 «8 δισεκατομμύρια λόγοι για να δράσουμε κατά της παχυσαρκίας», η ανάγκη για αποτελεσματικές και εύχρηστες θεραπείες καθίσταται επιτακτική.

Οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1 και οι συνδυασμοί GLP-1/GIP, έχουν αλλάξει ουσιαστικά τη διαχείριση της παχυσαρκίας. Δρουν μειώνοντας την όρεξη και πρόσληψη τροφή, βελτιώνοντας τον γλυκαιμικό έλεγχο και την αντίσταση στην ινσουλίνη, ενώ επιβραδύνουν τη γαστρική κένωση, ενισχύοντας το αίσθημα κορεσμού. Επιπλέον, φαίνεται ότι επηρεάζουν και τα κέντρα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι αγωνιστές του υποδοχέα της γλυκαγόνης, οι οποίοι ενισχύουν την καύση θερμίδων και τον μεταβολισμό των λιπών, συμβάλλοντας συνδυαστικά στην περαιτέρω μείωση του σωματικούς βάρους. Τέλος, οι αγωνιστές αμυλίνης ρυθμίζουν την όρεξη, τη γαστρική κένωση και το αίσθημα κορεσμού έχοντας κυρίως κεντρική δράση.

Με τη νεότερη γενιά φαρμάκων χορηγούμενα από το στόμα, η σεμαγλουτίδη της Novo Nordisk και ορφογλιπρόνη της Eli Lilly αποτελούν τα πρώτα εγκεκριμένα δισκία για την παχυσαρκία. Μάλιστα, η ορφογλιπρόνη, ένα μη πεπτιδικό ανάλογο, με ακόμα υψηλότερα ποσοστά απώλειας βάρους δεν έχει και περιορισμούς στη λήψη του. Παράλληλα, η Roche με το CT-996 που εμφανίζει ταχύτατη δράση και η Structure Tx με το GSBR-1290 βρίσκονται σε πρώιμα στάδια μελετών. Σε επίπεδο συνδυαστικών μηχανισμών, η αμυκρετίνη ένα πεπτιδικό ανάλογο GLP-1/αμυλίνης, παρουσιάζει ενθαρρυντικά αποτελέσματα, ενώ το VK2735 της Viking Therapeutics, ως διπλός αγωνιστής GLP-1/GIP μελετάται τόσο για την απώλεια βάρους όσο και για τη διατήρησή της.

Πέρα από την απώλεια βάρους, λόγω του εύρους των μηχανισμών δράσης τους, τα φάρμακα αυτά προσφέρουν ευρύτερα οφέλη, όπως βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου, μείωση της αρτηριακής πίεσης και των λιπιδίων, καθώς και καρδιοπροστατευτικές και πιθανές αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις ευρύτερα, με οφέλη σε νοσήματα όπως η λιπώδης νόσος του ήπατος ή η υπνική άπνοια. Ωστόσο, δεν πρέπει να παραβλέπονται και οι περιορισμοί τους που κυμαίνονται σε συχνές γαστρεντερικές ενοχλήσεις, ανάγκη μακροχρόνιας χορήγησης και πιθανή επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή. Η παχυσαρκία δεν αποτελεί απλώς ένα αισθητικό ζήτημα, αλλά μια χρόνια πολυπαραγοντική νόσο με σοβαρές κλινικές επιπτώσεις. Η αντιμετώπισή της απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που περιλαμβάνει ιατρική παρακολούθηση, φαρμακευτική παρέμβαση και αλλαγή του τρόπου ζωής (διατροφή, άσκηση), με σκοπό τη μείωση των συνοδών νοσημάτων και της καρδιαγγειακής θνησιμότητας. Η μετάβαση από τις ενέσιμες μορφές στα δισκία αναμένεται να μετασχηματίσει ακόμη περισσότερο το θεραπευτικό τοπίο.

Ο δρ Παναγιώτης Θεοδόσης-Νόμπελος είναι επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Φαρμακευτικής του Πανεπιστημίου Frederick.

Ο δρ Χαράλαμπος Τριάντης είναι αναπληρωτής καθηγητής και πρόεδρος του Τμήματος Φαρμακευτικής του Πανεπιστημίου Frederick.